Οι παλαιολιθικοί άνθρωποι δεν ήταν «πρωτόγονοι κομμουνιστές» όπως ισχυρίζονται οι μαρξιστές

0
487
Ένα άλλο επιχείρημα υπέρ του «πρωτόγονου κομμουνισμού» ισχυρίζεται ότι οι παλαιολιθικοί άνθρωποι συσπειρώνονταν λόγω ακραίων δυσκολιών και φτώχειας. Ασκούσαν συμπεριφορές διαμοιρασμού τροφίμων σύμφωνα με κάποιο σχέδιο γενικευμένης αμοιβαιότητας (σύμφωνα με την εθνογραφική παρατήρηση γηγενών πληθυσμών). Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι η φτώχεια και οι ακραίες δυσκολίες δεν οδηγούν στον κομμουνισμό αλλά, αντίθετα, ο κομμουνισμός οδηγεί στη φτώχεια και σε ακραίες δυσκολίες.
Ένα άλλο επιχείρημα υπέρ του «πρωτόγονου κομμουνισμού» ισχυρίζεται ότι οι παλαιολιθικοί άνθρωποι συσπειρώνονταν λόγω ακραίων δυσκολιών και φτώχειας. Ασκούσαν συμπεριφορές διαμοιρασμού τροφίμων σύμφωνα με κάποιο σχέδιο γενικευμένης αμοιβαιότητας (σύμφωνα με την εθνογραφική παρατήρηση γηγενών πληθυσμών). Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι η φτώχεια και οι ακραίες δυσκολίες δεν οδηγούν στον κομμουνισμό αλλά, αντίθετα, ο κομμουνισμός οδηγεί στη φτώχεια και σε ακραίες δυσκολίες.

Η Αριστερά δεν τα παρατάει και έχει ανασκάψει για μια ακόμη φορά το παλιό επιχείρημα της ύπαρξης ομάδων που συντελούσαν «πρωτόγονοι κομμουνιστές».

 

Του Allen Gindler

Απόδοση στα Ελληνικά: Ευθύμης Μαραμής

Εισαγωγή

Η νεκρανάσταση των σοσιαλιστικών ιδεών στη στροφή του 21ου αιώνα, είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο για ένα μέρος του πληθυσμού των δυτικών χωρών. Οι υποστηρικτές του σοσιαλισμού έχουν χρησιμοποιήσει διάφορες «αποδείξεις» που καταδεικνύουν τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα και τη φυσικότητα του κολεκτιβιστικού τρόπου ύπαρξης. Υπάρχει ένα πλαίσιο σκέψης όπου η ανθρωπότητα, για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, ζούσε με έναν τρόπο πλήρους κολεκτιβοποίησης. Έτσι, ο σοσιαλισμός είναι μια φυσική κατάσταση της ανθρώπινης κοινότητας, ενώ άλλοι κοινωνικο-οικονομικοί σχηματισμοί, ιδιαίτερα ο καπιταλισμός, ήταν αναγκαίοι αλλά δυσμενείς στην εξελικτική διαδικασία.

Κομμουνισμός, αυθόρμητη τάξη και φυσική εξελικτική διαδικασία

Αυτές οι ιδέες δεν είναι καινούργιες και μπορούν να εντοπιστούν στα δόγματα των ιδρυτών του «επιστημονικού κομμουνισμού», Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς. Οι ιδρυτές του μαρξισμού χαρακτηρίζουν την κοινωνικο-οικονομική τάξη των θηρευτών-συλλεκτών ως «πρωτόγονο κομμουνισμό». Έτσι, ο Ένγκελς έγραψε στο διάσημο έργο του, «The Origin of the Family, Private Property, and the State»: «Η παραγωγή σε όλα τα προηγούμενα στάδια της κοινωνίας ήταν ουσιαστικά κολεκτιβιστική και επίσης η κατανάλωση λάμβανε χώρα με την άμεση διανομή των προϊόντων μέσα σε μεγαλύτερες ή μικρές κομμουνιστικές κοινότητες». Αυτή η άποψη είχε επικρατήσει μεταξύ των μελετητών και έκτοτε εδραιώθηκε στην επιστημονική βιβλιογραφία και στα σχολικά εγχειρίδια.

Σύμφωνα με τον τρίτο νόμο του διαλεκτικού υλισμού («η άρνηση της άρνησης»), οι μαρξιστές οραματίζονται την ιστορική διαδικασία ως σπείρα, όπου η κίνηση επανέρχεται στη θέση που ξεκίνησε, αλλά σε υψηλότερο επίπεδο. Με απλά λόγια, κατά τη διάρκεια της πορείας της ανθρώπινης εξέλιξης, ο ατομικισμός είχε αρνηθεί τον κολεκτιβισμό, για να έρθει μετά να αρνηθεί ο κολεκτιβισμός τον ατομικισμό, αλλά σε πιο προχωρημένο στάδιο. Ο μαρξισμός δηλώνει ότι η σοσιαλιστική αλλαγή είναι αντικειμενική και ανεξάρτητη από τη θέληση κάποιου και θα συμβεί αναπόφευκτα όταν η αντίφαση μεταξύ της ανισόρροπης ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και των παραγωγικών σχέσεων στην κοινωνία φτάνει στο απόγειο της στην πλειοψηφία των βιομηχανικών εθνών (ιστορικός ντετερμινισμός).

Η υλιστική αντίληψη της ιστορίας αμφισβητήθηκε από τους ίδιους τους μαρξιστές διανοούμενους στη στροφή του 20ου αιώνα, όταν κατέστη προφανές ότι η κοινωνία δεν εξελισσόταν εξ ολοκλήρου σύμφωνα με τη μαρξιστική συνταγή (κρίση του μαρξισμού). Αυτό οδήγησε στην ανάδυση πολλών μεταρρυθμιστών και ρεβιζιονιστών σοσιαλιστών που πρότειναν θεωρίες που είτε απέρριψαν εντελώς τον Μαρξισμό (επαναστατικός συνδικαλισμός, φασισμός) είτε άφησαν τη μορφή αλλά άλλαξαν εντελώς το περιεχόμενο της διδασκαλίας (μπολσεβικισμός, σοσιαλδημοκρατία). Ωστόσο, οι νέες προσεγγίσεις στην κοινωνική ανάπτυξη δεν ήταν καλύτερες από τον αρχικό μαρξισμό.

Οι «νέοι» σοσιαλιστές, διαμόρφωσαν την ιδέα οικοδόμησης της κοινωνίας σύμφωνα με ένα προ-ανεπτυγμένο σχέδιο υπό την επίβλεψη ικανών ελίτ με τη χρήση στοιχείων κοινωνικής μηχανικής και εξαναγκασμού σε ποικίλους βαθμούς. Έτσι, ο μελετητής του σοσιαλισμού, Μ.Ι. Tugan-Baranovsky, στο έργο socialism as a positive doctrine επιβεβαίωσε: «Το σοσιαλιστικό σύστημα είναι μια τεχνητή, εφευρεμένη μορφή ανθρώπινης κοινωνίας, σε αντίθεση με τις φυσικές, αυθόρμητα αναπτυγμένες μορφές της κοινωνίας που υπάρχουν σήμερα».  Ουσιαστικά, αποκάλυψε ότι ο κολεκτιβισμός δεν είναι ένας τρόπος ύπαρξης που προκύπτει φυσικά, αλλά μια αυτοσχέδια ποιότητα ύπαρξης. Ως εκ τούτου, στις αρχές του 20ου αιώνα, οι σοσιαλιστές άλλαξαν δραματικά τη ρητορική τους: από την ιδέα της φυσικής εξέλιξης που κορυφώνεται με την σοσιαλιστική επανάσταση, πέρασαν στο concept του ορθολογικού σκοπού.

Το φιάσκο της κατ’ απαίτηση οικοδόμησης του σοσιαλισμού, λόγω της οικονομικής του αδυναμίας και μιας επικρατούσας τάσης προς την ηθική του παρακμή, δεν έφερε το τέλος της σοσιαλιστικής σκέψης. Η Αριστερά δεν τα παρατάει και έχει ανασκάψει για μια ακόμη φορά το παλιό επιχείρημα της ύπαρξης κομμουνιστικών ομάδων θηρευτών-τροφοσυλλεκτών, που δεν γνώριζαν την ιδιωτική ιδιοκτησία. Συνεπώς, υποστηρίζουν ότι υπάρχει υποχρέωση για όλους τους ανθρώπους με προοδευτική σκέψη, να οδηγήσουν την κοινωνία πίσω στη σωστή κατεύθυνση και να ασπαστούν ξανά την κολεκτιβοποίηση, όπως αυτή αποτυπώνεται στα ανθρώπινα γονίδια. Όπως συμβαίνει συχνά με τους σοσιαλιστές, ισχύει ακριβώς αντίθετο από όσα ισχυρίζονται.

Ο μύθος του «πρωτόγονου κομμουνισμού»

Οι υποστηρικτές του δόγματος του «πρωτόγονου κομμουνισμού» επεσήμαναν ότι οι νομάδες είχαν στην κατοχή τους ελάχιστα μόνο αγαθά, δηλαδή αντικείμενα που τους επέτρεπαν να συνεχίσουν να ταξιδεύουν. Έτσι, η αίσθηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας δεν είχε αρκετές ρίζες υλικών ώστε να εξελιχθεί. Ωστόσο, η κατοχή ελάχιστων υλικών δεν σημαίνει την απουσία ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Αρκεί να υπάρχει μόνο ένα αντικείμενο, που είναι ιδιοποιημένο και μεταφέρεται συνεχώς από έναν θηρευτή, για να αναπτυχθεί μια οικεία προσάρτηση μεταξύ ενός ανθρώπου και ενός αντικειμένου. Πράγματι, σύμφωνα με το πρώτο αξίωμα της θεωρίας των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας του Hans-Herman Hoppe, «Κάθε άνθρωπος είναι ο αρμόδιος ιδιοκτήτης του δικού του φυσικού σώματος, καθώς και όλων των τόπων και αγαθών που υπάρχουν στη φύση και τα οποία χρησιμοποιεί με το σώμα του, υπό την προϋπόθεση ότι κανένας άλλος δεν έχει ήδη ιδιοποιηθεί ή χρησιμοποιήσει τους ίδιους χώρους και τα ίδια αγαθά πριν από αυτόν.» Εδώ, είναι επίσης σκόπιμο να προσθέσουμε πως κάθε άνθρωπος είναι ο αρμόδιος ιδιοκτήτης της δικής του νοητικής κατάστασης.

Ως εκ τούτου, ένα ακόμη σημαντικό σημείο στην υποστήριξη της θεώρησης ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν την αίσθηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, είναι οι δραστηριότητες κατασκευής εργαλείων. Η κατασκευή εργαλείων συντελείται με την αρχική ιδιοποίηση της πέτρας ή του ξύλου που δεν ανήκουν σε κανέναν και στη συνέχεια στην προσθήκη της εξειδικευμένης εργασίας. Η ιδιοποίηση αυτή βελτίωσε την ευημερία του κατασκευαστή του εργαλείου και, ταυτόχρονα, κανενός η ευημερία δεν επιδεινώθηκε από αυτή την πράξη. Συνεπώς, η κατασκευή εργαλείων περιελάμβανε εγγενώς δύο σημαντικούς παράγοντες απαραίτητους για την οικονομική ανάπτυξη: την ιδιωτική ιδιοκτησία και την καινοτομία. Αναμφισβήτητα, η εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας ωφελήθηκε και κεφαλαιοποιήθηκε με αυτά τα στοιχεία.

Το ζήτημα της ιδιοκτησίας της γης στην κοινωνία των θηρευτών-τροφοσυλλεκτών είναι αρκετά περίτεχνο. Πράγματι, οι θηρευτές-τροφοσυλλέκτες δεν φύτευαν δέντρα, δεν καλλιεργούσαν τη γη και δεν εξέτρεφαν ζώα. Με άλλα λόγια, δεν μετέβαλλαν σκόπιμα το φυσικό περιβάλλον προς όφελος τους. Ωστόσο, οι αρχαίοι θηρευτές-τροφοσυλλέκτες εξασφάλιζαν τον «πυρήνα» της περιοχής όπου οργάνωναν καταφύγια, αποθήκες τροφίμων, εστίες φωτιάς, πρωτόγονα εργαστήρια – όλα όσα αποτελούσαν την πρόχειρη βάση τους. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι οι θηρευτές-τροφοσυλλέκτες καθιέρωναν έναν προσωρινό έλεγχο στην ασαφή περίμετρο που περιείχε τον βιότοπο που δρούσαν. Φρουρούσαν τα όρια του φυσικού τους περιβάλλοντος, όπως έκανε και κάθε άλλο είδος του ζωικού κόσμου που βασιζόταν σε εδαφικές επικράτειες βιότοπων. Έτσι, εμπόδιζαν την εισβολή ξένων ανταγωνιστικών ομάδων, δεδομένου ότι η ευημερία και η επιβίωσή τους εξαρτιόταν από την αποκλειστική εκμετάλλευση των πόρων διατροφής της γης και τη διατήρηση του εν λόγω βιότοπου απρόσιτου σε άλλους. Οι άνθρωποι έλεγχαν τα όρια της περιοχής, αλλά όχι και τα δεδομένα εκ της φύσεως αγαθά εντός αυτών των ορίων. Αυτός είναι ο λόγος που ο βιότοπος τους επεδείκνυε δυαδικότητα: ήταν ένα ελεγχόμενο, αλλά ταυτόχρονα και μη ιδιοποιημένο περιβάλλον.

Όταν ήρθε η στιγμή, οι θηρευτές-τροφοσυλλέκτες άρχισαν να ασκούν την πράξη της αρχικής ιδιοποίησης σε μια κλίμακα που οι μετέπειτα ανθρώπινες κοινωνίες δεν θα ξανασυναντούσαν. Ήταν οι αρχικοί ιδιοκτήτες αγαθών και τόπων και κάθε ιδιωτική ιδιοκτησία γης σήμερα (θεωρητικά) μπορεί να ανιχνευθεί στους αρχικούς αυτούς ιδιοκτήτες του παρελθόντος.

Ένα άλλο επιχείρημα υπέρ του «πρωτόγονου κομμουνισμού» ισχυρίζεται ότι οι παλαιολιθικοί άνθρωποι συσπειρώνονταν λόγω ακραίων δυσκολιών και φτώχειας. Ασκούσαν συμπεριφορές διαμοιρασμού τροφίμων βασισμένοι σε κάποιο σχέδιο γενικευμένης αμοιβαιότητας (σύμφωνα με την εθνογραφική παρατήρηση γηγενών πληθυσμών). Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι η φτώχεια και οι ακραίες δυσκολίες δεν οδηγούν στον κομμουνισμό αλλά, αντίθετα, ο κομμουνισμός οδηγεί στη φτώχεια και σε ακραίες δυσκολίες.

Η συμπεριφορά διαμοιρασμού τροφίμων των θηρευτών-τροφοσυλλεκτών, μπορεί να περιγραφεί καλύτερα ως ένα σύστημα δανεισμού ή ως εκδήλωση ασφαλιστικής στρατηγικής. Έτσι, ο Richard Posner στο έργο του A Theory of Primitive Society, with Special Reference to Law, εξηγεί:

Οι συνθήκες παραγωγής, ιδίως η δυσκολία αποθήκευσης και συντήρησης των τροφίμων, δημιουργούσαν μεγάλη αβεβαιότητα στον άνθρωπο όσον αφορά τη μελλοντική επάρκεια προμήθειας τροφίμων και, ως εκ τούτου, αποτελούσαν σημαντική μεταβλητή στην αναμενόμενη ευημερία του. Υπό αυτές τις συνθήκες, λάμβανε χώρα μια αμοιβαία ελκυστική συναλλαγή με την οποία ο Α, ο οποίος σε κάποια στιγμή παρήγαγε μια συγκομιδή που υπερέβαινε τις τρέχουσες καταναλωτικές του ανάγκες, έδινε μέρος του πλεονάσματος του στον Β σε αντάλλαγμα μιας δέσμευσης του Β να ανταποδώσει εάν οι ρόλοι τους αντιστραφούν κάποια στιγμή.

Ως εκ τούτου, η γενναία δωρεά ή μια άμεση αναδιανομή που κάποιοι παρατήρησαν επιφανειακά, στην πραγματικότητα, αποδεικνύουν την ύπαρξη μιας πιο εκλεπτυσμένης οικονομικής ζωής, όπως συνίσταται με την επιστροφή ενός χρέους ή μιας πληρωμής «ασφάλιστρου πείνας». Η γενικευμένη αμοιβαιότητα μεταξύ των μελών μιας οικογένειας, θεωρήθηκε εσφαλμένα από τους σοσιαλιστές πως ίσχυε σε ολόκληρη την ομάδα.

Η κοινωνία των πρώιμων ανθρώπων χαρακτηρίζεται από τον στοιχειώδη καταμερισμό της εργασίας μεταξύ των φύλων, τη στενή συνεργασία, τη θεμελιώδη αίσθηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, ελάχιστη κατοχή αγαθών, έναν περιορισμένο αριθμό αγαθών και υπηρεσιών προς κατανάλωση και ανταλλαγή και μια ελαφριά ανισότητα στην κατανομή του εισοδήματος. Επομένως, οι προϊστορικές ανθρώπινες κοινωνίες είχαν όλα τα απαραίτητα συστατικά της οικονομίας της αγοράς, αλλά σε τόσο μικρό επίπεδο ώστε να τείνει να τα αγνοεί η πλειοψηφία των μελετητών. Ωστόσο, στις εξελικτικές διαδικασίες, δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει ακόμη και την παραμικρή μεταβλητή, διότι διαφορετικά θα ήταν αδύνατο να εξηγήσουμε τις αλλαγές συμπεριφοράς με την πάροδο του χρόνου. Ένα αρχικό και πρωτόγονο κοινωνικο-οικονομικό σύστημα, προκαθόρισε τη βαθμίδα ανάπτυξης του ανθρώπου ως διανοητικά ικανού είδους, το οποίο θα χρησιμοποιούσε τη διάνοια του για να οργανώσει ανεξάντλητους, εξελιγμένους τρόπους παραγωγής.

Συμπέρασμα

Αν υποτεθεί ότι ορισμένες ομάδες θηρευτών-τροφοσυλλεκτών ασκούσαν πράγματι «πρωτόγονο κομμουνισμό», τότε θα είχαν πεθάνει, λόγω του έντονου ανταγωνισμού με τις πιο οικονομικά βιώσιμες «libertarian» φυλές. Ο κομμουνισμός δεν εμφανίστηκε ποτέ αυθόρμητα και με φυσικό τρόπο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αρκετές προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας κομμουνιστικής κοινωνίας σχεδιάστηκαν και αποτελούσαν προσεκτικά μελετημένες ενέργειες επαναστατικών στοιχείων. Οι θηρευτές-τροφοσυλλέκτες, δεν μπορούσαν να καταστρώσουν ένα τέτοιο grandiose και ταυτόχρονα αυτοκαταστροφικό σχέδιο, λόγω του πρωτόγονου σταδίου ανάπτυξης στο οποίο βρίσκονταν. Προσκολλήθηκαν ενστικτωδώς σε ο, τι ήταν φυσικό. Επομένως, η υπόθεση του «πρωτόγονου κομμουνισμού» δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική και πρέπει να καταλάβει μια θέση στην ιστορία της επιστήμης ως παράδειγμα χοντροκομμένης γκάφας.

 

***

Ο Allen Gindler είναι ένας μελετητής από την πρώην ΕΣΣΔ, που ειδικεύεται στην Πολιτική Οικονομία, την Οικονομετρία και τη Βιομηχανική Μηχανική. Δίδαξε Economic Cybernetics, Standard Data Systems και σχεδιασμό εργασιών υποβοηθούμενων από υπολογιστές στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Khmelnytskyi της Ουκρανίας. Είναι επί του παρόντος ιδιωτικός σύμβουλος στον τομέα της πληροφορικής στη διαχείριση βάσεων δεδομένων και την κρυπτογραφία. Μελετάει πολιτική φιλοσοφία, ιστορία, πληθυσμιακή γενετική και βιβλική αρχαιολογία. Έχει δημοσιεύσει άρθρα και σχόλια στο Mises Wire, στο American Thinker, στο Foundation for Economic Education και στην Biblical Archaeology Review.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Ludwig von Mises

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.