Οι οικονομικές συνέπειες του κοροναϊού: Μία πρώτη εικόνα

0
525

Η λήψη μαζικών μέτρων νομισματικής χαλάρωσης και επέκτασης, καθώς και η αύξηση των κρατικών δαπανών, θα επιδεινώσουν τις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας.

 

Του Daniele Lacale

Τον Φεβρουάριο, η συλλογική αντίληψη των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών και υπερεθνικών οργανισμών, συναινούσε ότι θα υπάρξει ένα πλήγμα στο παγκόσμιο ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο λόγω των επιπτώσεων του κοροναϊού, ακολουθούμενη από μια ισχυρότερη ανάκαμψη σε σχήμα V. Το ΔΝΤ ανέμενε μια μέτρια διόρθωση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 0,1% και η μεγαλύτερη εκτιμώμενη μείωση όσον αφορά την ανάπτυξη του 2020, ήταν της τάξης του 0,4%.

Αυτά πια ανήκουν στο παρελθόν

Ο τελευταίος αναθεωρημένος γύρος εκτιμήσεων για την παγκόσμια ανάπτυξη, περιλαμβάνει μια εκτιμώμενη μείωση για το πρώτο και το δεύτερο τρίμηνο και μια πολύ μικρή ανάκαμψη στο τρίτο και τέταρτο. Οι μέσες εκτιμήσεις για το ΑΕΠ μειώθηκαν πλέον κατά 0,7% και η JP Morgan αναμένει πως η ευρωζώνη θα εισέλθει σε βαθιά ύφεση τα επόμενα δύο τρίμηνα (-1,8% και -3,3% το πρώτο και το δεύτερο τρίμηνο), ακολουθούμενη από πολύ χαμηλή ανάκαμψη και εκτιμώντας πως το 2020 θα κλείσει με συρρίκνωση. Η τράπεζα επενδύσεων αναμένει επίσης μείωση στις ΗΠΑ κατά 2% και 3% αντίστοιχα, αλλά μια μέτρια αύξηση σε ετήσια βάση. Η Capital Economics εκτιμά πως το πλήγμα στην αμερικανική οικονομία θα επιφέρει μείωση 0,8% στις προηγούμενες εκτιμήσεις της, αν και εξακολουθεί να προβλέπει ανάπτυξη σε ετήσια βάση, αλλά πως ο αντίκτυπος θα είναι μεγαλύτερος στην ευρωζώνη, με την ανάπτυξη του 2020 να πέφτει κατά -1,2% με πρόβλεψη -2% για την Ιταλία. Αυτό, δυστυχώς, μοιάζει μόνο με την αρχή ενός κύκλου οικονομικής επιβράδυνσης που θα προστεθεί σε μια οικονομία που ήδη έδειχνε σημάδια επιβράδυνσης το 2019.

Η απόφαση να τερματιστούν τα αεροπορικά ταξίδια και να κλείσουν όλες οι «μη απαραίτητες» επιχειρήσεις είναι πλέον πραγματικότητα στις μεγάλες παγκόσμιες οικονομίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απαγορεύσει όλες τις ευρωπαϊκές πτήσεις, καθώς η Ιταλία εισέρχεται σε πλήρη απομόνωση, η Ισπανία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και η Γαλλία κλείνει όλους τους «μη απαραίτητους» δημόσιους χώρους και επιχειρήσεις. Αυτές οι αποφάσεις θεωρείται πως είναι καθοριστικής σημασίας για τη συγκράτηση της εξάπλωσης του ιού και για την πρόληψη της κατάρρευσης των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και όλοι ευχόμαστε το καλύτερο σε όσους μολύνθηκαν από τον ιό. Ο τερματισμός των ταξιδιών και το κλείσιμο επιχειρήσεων δημιουργεί αρνητική επίδραση στην οικονομία. Τα μέτρα για την αποφυγή της ταχείας εξάπλωσης της ασθένειας, θα οδηγήσουν σε περισσότερες ακυρώσεις εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων.

Ως τώρα, έχουμε τουλάχιστον μια σαφέστερη εικόνα της σοβαρότητας της πανδημίας και μπορούμε να εξετάσουμε τις οικονομικές συνέπειες, γι ‘αυτό πιστεύω ότι είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε στους αναγνώστες κάποιους σημαντικούς παράγοντες:

Δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι προαναφερθείσες εκτιμήσεις είναι πολύ απαισιόδοξες. Αν έχουμε διδαχτεί κάτι από το ιστορικό των εκτιμήσεων για την παγκόσμια ανάπτυξη, είναι πως οι περισσότεροι από τους οικονομολόγους τείνουν να είναι περισσότερο αισιόδοξοι παρά ρεαλιστές, ακόμη και σε περιόδους κρίσης. Οι περισσότεροι αναλυτές δεν προέβλεψαν την κρίση του 2008 και, κυριότερα, η πλειοψηφία των αναλυτών δεν αντιλήφθηκε την κρίση ούτε το 2009, όταν αυτή ήταν εμφανής. Στην πραγματικότητα, το 80% των εκτιμήσεων της αρχής ενός δεδομένου έτους, πρέπει να αναθεωρούνται, όμως όχι επειδή είναι πολύ απαισιόδοξες, αλλά για τον αντίθετο λόγο.

Τα δημοσιονομικά πακέτα ως αντιστάθμισμα στην πανδημία, θα είναι άχρηστα. Ο Allen-Reynolds στην Capital Economics προειδοποίησε ότι «ακόμη και αν οι κυβερνήσεις συμφωνήσουν σε εκτεταμένα μέτρα φορολογικού και δημοσιονομικού χαρακτήρα, ο οικονομικός αντίκτυπος θα είναι πολύ μικρότερος από ό, τι θα ήταν στο παρελθόν, ειδικά αν η δημοσιονομική παρέμβαση προσηλωθεί στη Γερμανία» επειδή τα κενά είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Δεν πρόκειται για πρόβλημα στη ζήτηση αλλά για σοκ στην προσφορά και μια κρίση στην προσφορά δεν αντιμετωπίζεται με τούβλα, τσιμέντο και κρατικές δαπάνες.

Μια ταχεία ανάκαμψη το τρίτο τρίμηνο είναι πλέον σχεδόν αδύνατη. Το πάγωμα της οικονομικής δραστηριότητας στις ανεπτυγμένες οικονομίες είναι πλέον δεδομένο και πιθανόν να κρατήσει περισσότερο από δύο εβδομάδες. Το πάγωμα των οικονομικών δραστηριοτήτων στις αναδυόμενες οικονομίες είναι πιθανό να ξεκινήσει τον Μάιο και να επηρεάσει τις εκτιμήσεις για το 2020 και το 2021. Κάθε ανάλυση που είδαμε μέχρι στιγμής βασίζεται μόνο σε σενάρια επιβράδυνσης και όχι κρίσης για το 2020 και μάλιστα με μικρότερο αντίκτυπο στην οικονομία το 2021, αλλά οι οικονομικές επιπτώσεις σε έναν ήδη υπερβολικά μοχλευμένο κόσμο, θα προσθέσουν μια σειρά πιστωτικών γεγονότων στην παύση της οικονομικής δραστηριότητας.

Το τελευταίο κύμα υποβαθμίσεων των εκτιμήσεων, ήδη υποθέτει μια μεγάλη κλίμακα «τονωτικών» παρεμβάσεων, περικοπές επιτοκίων και ποσοτική χαλάρωση. Οι μειωμένες επιδόσεις της νομισματικής χαλάρωσης ήταν ήδη εμφανείς από το 2018 και ιδιαίτερα το 2019, με τους παγκόσμιους κατασκευαστικούς δείκτες (PMI) να βρίσκονται σε σημαντική συρρίκνωση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Οι μέσες αναθεωρημένες εκτιμήσεις του ρυθμού ανάπτυξης ανά χώρα, ανέφεραν μέση μείωση της τάξης του 20% μεταξύ Ιανουαρίου και Δεκεμβρίου, εν μέσω μιας μαζικής συντονισμένης επιχείρησης των κεντρικών τραπεζών με «ενέσεις ρευστότητας» στην οικονομία ύψους 170 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον μήνα (λαμβάνοντας υπόψη την Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBOC), την Τράπεζα της Ιαπωνίας (BOJ), την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και την Αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) με εκτεταμένες μειώσεις των επιτοκίων.

Οι οικονομικές επιπτώσεις μιας πανδημίας δεν θα επιλυθούν με τεράστιες αυξήσεις των κρατικών δαπανών. Οι κυβερνήσεις θα εφαρμόσουν εκτεταμένες πολιτικές που αφορούν τη ζήτηση, κάτι που είναι εσφαλμένο καθώς βρισκόμαστε σε φάση παύσης των οικονομικών δραστηριοτήτων. Οι περισσότερες επιχειρήσεις θα πληγούν από την κατάρρευση των πωλήσεων και την επακόλουθη κατάρρευση της δημιουργίας κεφαλαίου και αυτά δεν θα επιλυθούν με ελλειμματικές δαπάνες. Δεν είναι δυνατόν να μετριαστεί μια κρίση στην προσφορά, με πολιτικές που στοχεύουν στη ζήτηση, οι οποίες αυξάνουν το χρέος και την πλεονάζουσα παραγωγή σε ήδη χρεωμένους και φουσκωμένους τομείς και δεν βοηθούν τους τομείς που υποφέρουν από απότομη κατάρρευση της οικονομικής δραστηριότητας.

Ο υποχρεωτικός προσωρινός τερματισμός της οικονομικής δραστηριότητας, πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τον προσωρινό τερματισμό της φορολογίας. Οι κυβερνήσεις ήδη χρηματοδοτούν τον εαυτό τους με αρνητικά επιτόκια. Οι φορολογικές υποχρεώσεις πρέπει να αρθούν και όχι απλά να ανασταλούν, για να αποφευχθεί η μαζική αύξηση της ανεργίας και ένα ντόμινο χρεοκοπιών και να διευκολυνθούν οι γραμμές παραγωγής ώστε οι επιχειρήσεις και οι αυτοαπασχολούμενοι να μπορέσουν να πλοηγηθούν σε αυτό το περιβάλλον παύσης της δραστηριότητας. Οι κυβερνήσεις που κάνουν το λάθος να διατηρήσουν τη σημερινή φορολογική διάρθρωση ή που απλά αναστέλλουν τις πληρωμές για έξι μήνες, θα δουν τις τεράστιες αρνητικές συνέπειες της παύσης της οικονομικής δραστηριότητας τους επόμενους εννέα μήνες.

Εάν, όπως αναμένεται, η παύση των οικονομικών δραστηριοτήτων επεκτείνεται σε περισσότερες χώρες κάθε εβδομάδα, οι αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία θα είναι μακρύτερες και εκθετικές και η ανάκαμψη το τρίτο τρίμηνο θα είναι λιγότερο πιθανή.

Είναι πολύ πιθανό ότι η παύση λειτουργίας των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών, θα ακολουθηθεί από παύση στις αναδυόμενες αγορές, δημιουργώντας σοκ στην προσφορά, ανάλογο του οποίου δεν έχουμε δει εδώ και δεκαετίες. Η λήψη μαζικών μέτρων νομισματικής χαλάρωσης και επέκτασης, προσανατολισμένων στη ζήτηση, κατά τη διάρκεια ενός σοκ στην προσφορά, δεν είναι απλά εσφαλμένη, αλλά αποτελεί συνταγή για στασιμοπληθωρισμό και εγγυάται έναν πολυετή αρνητικό αντίκτυπο από την αύξηση του χρέους, την εξασθένιση της παραγωγικότητας, τον αυξανόμενο πληθωρισμό σε αγαθά που δεν αναπαράγονται (ενώ ο αποπληθωρισμός είναι το επίσημο αφήγημα) και σε οικονομική στασιμότητα.

 

***

Ο Daniel Lacalle έχει διδακτορικό στα Οικονομικά και είναι συγγραφέας των βιβλίων Escape from the Central Bank TrapLife in the Financial Markets και του The Energy World Is Flat

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Ludwig von Mises

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.