Η ΕΚΤ και οι κρατικές δαπάνες δεν πρόκειται να σώσουν την Ελλάδα

0
508

Η ελληνική οικονομία είναι απλώς μια τεράστια φούσκα χρέους, πνιγμένη από κρατικές δαπάνες, επιδόματα και αδιάλειπτο παρεμβατισμό.

 

Του Αντώνη Γιαννακόπουλου

Εισαγωγή

Με το φόβο ότι ο κοροναϊός θα συνεχίσει να σπέρνει καταστροφή σε όλες τις χώρες της Δύσης, σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις λαμβάνουν ριζικά μέτρα για την ανάσχεση του ιού: υποχρεωτικές καραντίνες, κλείσιμο επιχειρήσεων και απαγόρευση πολλών οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων. Δεν πρόκειται να προσποιηθώ ότι είμαι ειδικός στην ιατρική, εκφέροντας άποψη για τη σοβαρότητα του ιού. Ωστόσο, θα επικεντρωθώ στις οικονομικές του συνέπειες.

«Τόνωση» και «ποσοτική χαλάρωση» για την Ελληνική οικονομία

Την Πέμπτη 26/3, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανακοίνωσε μαζικά νέα προγράμματα νομισματικής επέκτασης, λέγοντας ότι θα μπορούσε να αγοράσει κρατικά ομόλογα ύψους 750 δισ €. Αυτή η είδηση ​​έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά την ανακοίνωση του τελευταίου πακέτου νομισματικής επέκτασης. Στόχος είναι σαφώς να διατηρηθεί το κόστος δανεισμού χαμηλό και να δοθούν χρήματα στις ευρωπαϊκές χώρες για την αντιμετώπιση της τρέχουσας κρίσης. Αυτή είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται σε πρόγραμμα «ποσοτικής χαλάρωσης».

Λίγο μετά την ανακοίνωση, ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε ότι η ελληνική οικονομία θα λάβει ένα πακέτο «τόνωσης» ύψους 10 δισ. €. Τούτο θα ακολουθηθεί από άλλες παρεμβατικές πολιτικές, με πιο σημαντική την επιδότηση 800 € σε εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα και σε επιχειρηματίες που πλήττονται από την τρέχουσα κρίση, καθώς και σε κάθε εργαζόμενο που απολύθηκε μετά την 1η Μαρτίου. Αλλά η φρενίτιδα δεν σταματά εδώ. Θα υπάρχουν επίσης νέες παροχές «κοινωνικής πρόνοιας» για σχεδόν όλους τους Έλληνες, ενώ για τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο επιβλήθηκε 40% έκπτωση σε όλες τις πληρωμές ενοικίων. Η κυβέρνηση έχει επίσης καταστήσει παράνομη την απόλυση εργαζομένων κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Γιατί θα αποτύχουν τα μέτρα

Υπάρχει μια παλιά παροιμία που λέει πως πρέπει να αποταμιεύουμε για μια ενδεχόμενη κακοτοπιά. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποταμιεύουμε χρήματα, ώστε να έχουμε κάποια κεφάλαια για να αντιμετωπίσουμε κάποια δυσκολία για κάποιο χρονικό διάστημα. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και η ΕΕ, είναι ότι δεν υπάρχουν αποταμιεύσεις. Αντίθετα, η ελληνική οικονομία – και οι περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες – εξαρτώνται από το χρέος και από ανθρώπους που δαπανούν χρήματα που δεν διαθέτουν.

Σε μια υγιή οικονομία, οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αντέξουν κάποιο διάστημα λίγων εβδομάδων χωρίς οικονομική δραστηριότητα, σε μια περίοδο έκτακτης ανάγκης όπως η τρέχουσα, εάν είχαν αποταμιεύσεις. Αυτό είναι κάτι που οι mainstream οικονομολόγοι και η σύγχρονη οικονομική ορθοδοξία απεχθάνονται, έχοντας διεξαγάγει ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον της αποταμίευσης . Η Ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ (FED) και η ΕΚΤ, εδώ και χρόνια έχουν μειώσει τεχνητά τα επιτόκια παρακινώντας τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες και τους καταναλωτές να αποκτήσουν χρηματικά ποσά παρέχοντας μη βιώσιμα δάνεια. Η σημερινή τους αντίδραση αποτελείται από ακόμα περισσότερες δαπάνες και πλημμυρίζουν την οικονομία με χρήματα.

Η διάσωση μιας ή δύο επιχειρήσεων, αν και σίγουρα αποτελούν κακή οικονομική αντίδραση, είναι τουλάχιστον εφικτή, καθώς υπάρχουν κάποιοι άλλοι που θα πληρώσουν το bailout. Αλλά η διάσωση των πάντων είναι άλλο ζήτημα. Από πού θα προέλθουν τα χρήματα για κάτι τέτοιο; Και από πού θα προέλθουν όταν η κυβέρνηση αποφασίσει να αναστείλει τις πληρωμές φόρων λόγω του ιού; Δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα. Εάν μειωθούν οι φόροι, θα πρέπει να μειωθούν οι κρατικές δαπάνες και αν αυξηθούν οι κρατικές δαπάνες, θα πρέπει να αυξηθούν οι φόροι. Στο τέλος, το έλλειμμα θα πρέπει να καταβληθεί από τους μελλοντικούς φορολογούμενους. Τα χρήματα δεν θα προέρχονται από δανειστές. Εξάλλου, η αγορά ομολόγων καταρρέει, καθώς κάθε χώρα αντιμετωπίζει την ίδια κρίση.

Η μόνη πηγή για όλα αυτά τα δωρεάν χρήματα είναι η ΕΚΤ, η οποία, όπως και η Αμερικανική Κεντρική Τράπεζα, δημιουργούν λεφτά από «κοπανιστό αέρα». Αλλά αυτό δεν μπορεί να δώσει λύση στις ελλείψεις προσφοράς στην αγορά, οι οποίες είναι βέβαιο ότι θα προκύψουν όταν εργάζονται τόσο λίγοι άνθρωποι.

Μια οικονομία που δεν ανέκαμψε ποτέ

Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι χειρότερα από ό, τι στην πλειονότητα της Ευρώπης. Οι δύο μεγαλύτερες βιομηχανίες της χώρας είναι ο τουρισμός και η ναυτιλία, οι οποίες παρέχουν σχεδόν το ήμισυ του ΑΕΠ. Αυτές οι βιομηχανίες επλήγησαν σκληρά από την τρέχουσα κρίση.

Και η Ελλάδα αντιμετωπίζει αυτή την κατάσταση διαθέτοντας ήδη χτυπητές αδυναμίες. Σύμφωνα με τον δείκτη οικονομικής ελευθερίας του Heritage Foundation, οι κρατικές δαπάνες ανέρχονται ήδη στο 48% του ΑΕΠ, οι οποίες προστίθενται στο ακόμα υψηλότερο βουνό του δημοσίου χρέους, που  αντιστοιχεί στο 183% του ΑΕΠ. Η οικονομία δεν ανέκαμψε ποτέ από την ύφεση. Οι εργατικοί νόμοι καθιστούν την πρόσληψη πολύ δαπανηρή και επικίνδυνη. Τα καρτέλ των συνδικάτων του δημοσίου είναι αυτά που ελέγχουν στην πραγματικότητα τη χώρα και υπονομεύουν την παραγωγή και την επιχειρηματικότητα με κάθε ευκαιρία και με κάθε πιθανό τρόπο. Ο γεωργικός τομέας επιχορηγείται σε μεγάλο βαθμό και ο τομέας των υπηρεσιών υπόκειται σε πολλούς ελέγχους τιμών, περιορισμούς και ασφυκτική παρεμβατικότητα. Οι κυβερνήσεις δεν κατάφεραν να μειώσουν τις δαπάνες και τους φόρους και στην πραγματικότητα το βουνό χρέους απλά αυξήθηκε.

Βασικά, η ελληνική οικονομία είναι απλώς μια τεράστια φούσκα χρέους και κρατικών δαπανών. Αυτή η κατάσταση διατηρήθηκε με τα μνημόνια και τα αδιάλειπτα μέτρα διάσωσης με χρήματα των φορολογούμενων και από τα χαμηλά επιτόκια (αν και τα επιτόκια στην Ελλάδα ήταν από τα υψηλότερα στην ΕΕ). Εάν δεν συνέβαιναν αυτά (bailout και μνημόνια), η Ελλάδα ίσως ήταν πιο ορθολογική και λιγότερο πιθανό να ξεγελαστεί από τον πάμφθηνο δανεισμό, αλλιώς, θα έπρεπε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες, να μετατραπεί σε Αργεντινή της Ευρώπης. Άλλωστε, αν οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι δεν δάνειζαν χρήματα, οι Έλληνες θα έπρεπε είτε να εκτυπώσουν δικά τους ή απλά να σταματήσουν να ξοδεύουν. Αλλά οι Έλληνες δεν αποταμίευσαν ούτε παρήγαγαν αρκετά για να δικαιολογήσουν το υψηλό βιοτικό τους επίπεδο σε σύγκριση με άλλες χώρες. Με άλλα λόγια, ζούνε πέρα ​​από τα μέσα που διαθέτουν. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή οι Έλληνες είναι τεμπέληδες. Συμβαίνει επειδή το κράτος υπονομεύει την παραγωγή και ενισχύει τον πολιτισμικό αντικαπιταλιστικό της Ελλάδας.

Όμως, οι επαναλαμβανόμενες νομισματικές επεκτάσεις της ΕΚΤ, στην πραγματικότητα κάνουν τα πράγματα χειρότερα. Είναι ανόητο να πιστεύουμε ότι οι επιχειρήσεις που δεν είναι βιώσιμες με 1,5% επιτόκιο θα γίνουν ξαφνικά παραγωγικές στο 0%. Εάν η οικονομία λειτουργεί με επιτόκιο 0% και δεν ανακάμπτει, τι θα συμβεί όταν τα επιτόκια θα αυξηθούν στο 0,5%; Θα ακολουθήσει πανικός, δημιουργώντας πιθανώς μια ακόμα ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Μια οικονομία στην οποία οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να πληρώσουν τα χρέη και τα έξοδα τους, ακόμα και με επιτόκιο 0%, είναι μια οικονομία έτοιμη να καταρρεύσει.

Συμπέρασμα

Το ελληνικό κράτος πρέπει να σταματήσει τις μη βιώσιμες επιδοματικές πολιτικές. Οι κρατικές δαπάνες υπονομεύουν πάντα την παραγωγή του ιδιωτικού τομέα, η οποία καθίσταται δυνατή μόνο με αποταμίευση. Οι κυβερνητικές πολιτικές πρέπει να ενθαρρύνουν την αποταμίευση. Προκειμένου η Ελλάδα να επιβιώσει από τις οικονομικές συνέπειες του κοροναϊού, πρέπει να γίνει κατανοητό πως η φούσκα πρέπει να αφεθεί να σκάσει.

Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξουν ακόμα πιο δύσκολα χρόνια για τους Έλληνες. Αλλά μακροπρόθεσμα, βγαίνει νόημα. Όταν εκκαθαριστούν οι μη βιώσιμες επιχειρήσεις-φούσκες από την αγορά (οι περισσότερες κρατικές), οι πόροι και το κεφάλαιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν με λιγότερη σπατάλη. Η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό κάνει το έθνος και τους πολίτες πλούσιους. Τα χαρτονομίσματα δεν είναι πλούτος. Εάν η Ελλάδα δεν το κάνει αυτό, μπορεί βραχυπρόθεσμα να είναι λιγότερο οδυνηρό. Αλλά αυτό σημαίνει περισσότερες κακουχίες μακροπρόθεσμα.

 

***

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Ludwig von Mises

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.