Οι σοσιαλιστές ισχυρίζονται ότι το σύστημά τους είναι ηθικά ανώτερο. Κάνουν λάθος.

0
1074

Ο καπιταλισμός δεν είναι μόνο οικονομικά αποτελεσματικότερος αλλά είναι και ηθικά ανώτερο σύστημα κοινωνικής συνεργασίας από ο,τι είναι ο σοσιαλισμός.

 

Του Bradley Thomas

Απόδοση στα Ελληνικά: Νίκος Μαρής

Σε ένα άρθρο της 23ης Δεκεμβρίου που δημοσιεύθηκε στο mises.org, ο Lipton Matthews παρουσίασε την επιτακτική ανάγκη για τους υποστηρικτές του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς να δώσουν προτεραιότητα στην ηθική ανωτερότητα του καπιταλισμού, και όχι να αναδεικνύουν την ανώτερη παραγωγικότητά του.

«Η απόδειξη της δυσλειτουργικότητας του σοσιαλισμού είναι απαραίτητη, αλλά είναι επίσης μια αναποτελεσματική στρατηγική αν θέλει κανείς να ενθαρρύνει μια ευνοϊκή στάση για τον καπιταλισμό, επειδή οι αντιρρήσεις στον καπιταλισμό συνήθως βασίζονται σε ηθικούς λόγους», έγραψε.

Πράγματι, στη μάχη «συναισθήματα vs ορθολογική αιτιολόγηση» στον ανθρώπινο εγκέφαλο, τα συναισθήματα κυριαρχούν άνετα. Δεν μπορείτε να διαπεράσετε τις συναισθηματικές αντιρρήσεις παρουσιάζοντας επιπρόσθετα γραφήματα και υπολογιστικά φύλλα.

Η πιο επιτακτική ανάγκη για την απόκτηση οικονομικής ελευθερίας δεν είναι η αποτελεσματικότητα, αλλά η συνέπειά της με τις θεμελιώδεις ηθικές αρχές, όπως οι εθελούσιες συναλλαγές, η ιδιοκτησία, και η ενίσχυση των ατομικών επιλογών.

Για τους φιλελεύθερους και τους υπόλοιπους υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς, το ζήτημα είναι ξεκάθαρο. Γιατί όμως πολλοί εξακολουθούν να επιμένουν ότι ο σοσιαλισμός είναι ένα ηθικά ανώτερο σύστημα;

Ο όρος «σοσιαλισμός» έγινε πρόσκαιρα δημοφιλής στο Twitter στις 28 και 29 Δεκεμβρίου, με το ακόλουθο tweet να εξηγεί τα επιχειρήματα που παραθέτουν πολλοί υποστηρικτές του:

Η ανιδιοτέλεια. Η κάλυψη των αναγκών των ανθρώπων. Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούν οι σοσιαλιστές για να περιγράψουν το σύστημα που επιθυμούν. Τίποτα σχετικό με την παραγωγικότητα ή τη δημιουργία πλούτου. Το δικό τους σύστημα είναι μια καθαρά συναισθηματική έκκληση σε ηθικές ευαισθησίες.

Είναι ασύνετο να απορρίπτουμε απλώς αυτούς τους οπαδούς του σοσιαλισμού ως αφελείς ή αδαείς. Αντίθετα, η κατανόηση της ιστορικής εξέλιξης της ανθρωπότητας μας λέει ότι, το να πιστεύει κανείς πως ο σοσιαλισμός είναι ο ηθικός τρόπος  οργάνωσης της κοινωνίας μπορεί να είναι κάτι ενσωματωμένο στη συνείδησή μας.

Πρώιμοι ηθικοί κώδικες

Στην πιο βασική της έννοια, η ηθική περιγράφεται ως οι αρχές που ορίζουν την «καλή» ή την «κακή» συμπεριφορά. Αλλά πώς μια κοινωνία καταλαβαίνει ποια είναι «καλή» ή «κακή» συμπεριφορά;

Στο άρθρο του «The Origins of Envy» (Οι καταβολές του φθόνου) του 2012 , που δημοσιεύτηκε από το American Enterprise Institute, ο Max Borders αναφέρει τον Max Krasnow, έναν μεταδιδακτορικό ερευνητή που ειδικεύεται στην εξελικτική ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ο οποίος μας ενημερώνει ότι τα συναισθήματα είναι «η συντονισμένη απόκριση διαφορετικών ψυχολογικών και φυσιολογικών συστημάτων σε μια κατηγορία ερεθισμάτων.»

Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλός σας αντιδρά σε πράγματα στον κόσμο γύρω σας, και αυτές οι αντιδράσεις έχουν σφυρηλατήσει συναισθήματα στον εγκέφαλό μας εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Αυτή η συνδεσμολογία των συναισθημάτων μας εξελίχθηκε με βάση την επιβίωση. Και επειδή κάθε νέα γενιά δεν μπορεί να μαθαίνει από το μηδέν τα κατάλληλα ένστικτα για την επιβίωση, έχουμε ένα ορισμένο επίπεδο συναισθηματικών αποκρίσεων και μαθησιακής συμπεριφοράς ενσωματωμένο στα γνωσιακά μας συστήματα. Σκεφτείτε τα αντανακλαστικά όπως το να τραντάζεστε από το φόβο όταν νομίζετε ότι βλέπετε ένα φίδι – αυτή η απόκριση ξεκινά προτού καν το μυαλό σας αποκτήσει την ευκαιρία να προβληματιστεί. Αυτό είναι ένα ενσωματωμένο ένστικτο.

Η κοινωνική εξέλιξη

Καθ ‘όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, η ανθρωπότητα εξελίχθηκε με τη μορφή ολιγάριθμων φυλών από κυνηγούς και τροφοσυλλέκτες. Αναπτύχθηκαν έμφυτα ένστικτα για λόγους επιβίωσης – δημιουργώντας τα θεμέλια για έναν ηθικό κώδικα.

Αναδύθηκε ένα ορισμένο σύνολο ηθικών κανόνων, κυρίως επειδή αύξαναν τις πιθανότητες επιβίωσης της ομάδας. Αυτοί οι κανόνες διαμορφώθηκαν από τα κύρια χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος του ανθρώπου. Οι μικρές φυλές στις οποίες ζούσαν ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτάρκεις και ήταν αρκετά μικρές για να μοιράζονται τον ίδιο στόχο –την επιβίωση.

Αυτός ο, βασισμένος στα ένστικτα των φυλών, ηθικός κώδικας περιελάμβανε τα εξής κρίσιμα χαρακτηριστικά:

  • Αυτοθυσία (το να βάζει κανείς τον εαυτό του σε μια χειρότερη θέση, για να ωφεληθεί κάποιος άλλος · μια ανταλλαγή μηδενικού αθροίσματος )
  • Η συνειδητή βοήθεια σε άλλους
  • Η παροχή βοήθειας σε αναγνωρίσιμους δικαιούχους με κοινούς στόχους (π.χ. την επιβίωση της ομάδας)

Σε αυτό το περιβάλλον των μικρών φυλών, ήταν πολύ λογικό να πιστεύουμε ότι όποιος συσσωρεύει πλούτο το έκανε αποκλειστικά εις βάρος των άλλων. Οι κυνηγοί και οι τροφοσυλλέκτες μπόρεσαν να συσσωρεύσουν μόνο μια πεπερασμένη ποσότητα τροφής για να επιβιώσει η ομάδα. Έτσι, αν ο Τζον κατάφερνε να πάρει και να συσσωρεύσει περισσότερα από το «μερίδιό του» στην προμήθεια των ημερήσιων τροφίμων, θα μπορούσε να το κάνει μόνο εις βάρος του μεριδίου της Τζέιν. Η ίδια η επιβίωση της Τζέιν θα απειλείτο επειδή μπορεί να μην είχε αρκετές θερμίδες για να επιβιώσει.

Τα φυλετικά ένστικτα καθιέρωσαν ότι για το καλό της επιβίωσης της ομάδας (ένας κοινός στόχος), ο John μοιράζεται το κυνήγι του με τη Jane (σκόπιμα βοηθώντας μια συγκεκριμένη δικαιούχο) και δεν παίρνει τίποτα σε αντάλλαγμα (ανταλλαγή μηδενικού αθροίσματος).

Έτσι, καθιερώθηκε στον πρώιμο, φυλετικό άνθρωπο ένας ηθικός κώδικας .

Στο δοκίμιο τους «Markets and Morality» (Αγορές και Ηθική) στο Cato Journal το 2011, οι οικονομολόγοι J.R. Clark και Dwight R. Lee ανέφεραν αυτόν τον τύπο ηθικού κώδικα ως «ηθική της μεγαλοψυχίας».

Επέλεξαν αυτήν την ορολογία επειδή είναι πολύ εύκολο να επαινέσουμε αυτόν τον τύπο της ηθικής συμπεριφοράς, και είναι εύκολο να παρατηρήσουμε και να εντοπίσουμε τα οφέλη μιας τέτοιας αυτοθυσίας.

Τα ένστικτα που αναπτύχθηκαν από τέτοιες ιστορίες διαμόρφωσαν συναισθήματα όπως η ενοχή, και παρείχαν τη βάση για τον κώδικα της μεγαλόψυχης ηθικής. Οι φυλές που ανέπτυξαν αυτές τις συναισθηματικές και ηθικές προσαρμογές ήταν πιο πιθανό να επιβιώσουν από ό,τι εκείνες που δεν τις ανέπτυξαν.

Παρατηρήστε πόσο στενά ακολουθεί αυτός ο πρωτόγονος ηθικός κώδικας την έμφαση του σοσιαλιστή του Twitter στην «ανιδιοτέλεια» και στην «κάλυψη των αναγκών των ανθρώπων».

Η «εκτεταμένη τάξη»

Καθώς η ανθρωπότητα εξελισσόταν σε μεγαλύτερες κοινωνίες που ανέπτυσσαν μια αυξανόμενη ποικιλομορφία ατομικών στόχων, προέκυψε ο καταμερισμός εργασίας, το εμπόριο, και νέοι ηθικοί κώδικες συμπεριφοράς.

Αυτοί οι νέοι ηθικοί κώδικες εμφανίστηκαν επειδή αυτοί που τους τηρούσαν ήταν σε θέση να αναπτυχθούν και να ευημερήσουν, σε σύγκριση με άλλες κοινωνίες – δεδομένου του μεταβαλλόμενου κοινωνικού περιβάλλοντος. Αυτοί οι κώδικες δίκαιης συμπεριφοράς δεν υιοθετήθηκαν συνειδητά, ούτε αποφασίστηκαν από κάποια άτομα – εξελίχθηκαν διαμέσου αμέτρητων γενεών.

Ο νέος ηθικός κώδικας που προέκυψε περιελάμβανε:

  • Την αυτoκτησία (δηλαδή, τα ατομικά δικαιώματα)
    • Την αποφυγή βλάβης σε άλλους
  • Τα δικαιώματα ιδιοκτησίας
    • Κανείς δεν έχει δικαίωμα ιδιοκτησίας ή προσπάθειας άλλου
  • Την ισότητα απέναντι στο νόμο
  • Τις ελεύθερες, εθελούσιες συναλλαγές

Η καταγεγραμμένη ιστορία τους τελευταίους αιώνες είναι ξεκάθαρη: εκείνες οι κοινωνίες που υιοθέτησαν κατά προτεραιότητα τις παραπάνω ηθικές αξίες, αναπτύχθηκαν  πολύ περισσότερο από εκείνες που δεν το έκαναν και συνεχίζουν να αναπτύσσονται.

Εν ολίγοις, προκειμένου να μεταβεί επιτυχώς από την κλίμακα τις μικρές φυλές στον πολιτισμό μεγάλης κλίμακας, η κοινωνία πρέπει να προσαρμοστεί σε νέους κανόνες σχέσεων. δηλαδή, σε ένα νέο ηθικός κώδικα.

Εκείνοι που εξακολουθούν να επιμένουν ότι ο σοσιαλισμός είναι ένα ηθικά ανώτερο σύστημα απευθύνονται σε έμφυτα ηθικά ένστικτα που αναπτύχθηκαν σε πρωτόγονους καιρούς, τα οποία πολλοί τώρα αναγνωρίζουν ότι θα προκαλούσαν καταστροφή στη σημερινή «εκτεταμένη τάξη» της κοινωνίας. Εμπνευσμένοι από τους Μαρξ και Ένγκελς (μεταξύ άλλων), οι σημερινοί σοσιαλιστές προσκολλώνται σε μια εξωραϊσμένη εκδοχή των πρώιμων φυλετικών ομάδων, οι οποίες έπρεπε να μοιράζονται συνειδητά τα αγαθά τους ώστε να επιβιώσουν.

Γιατί ο καπιταλισμός είναι απαραίτητος για την επίτευξη των στόχων της «μεγαλόψυχης ηθικής» που  προτιμούν οι σοσιαλιστές

Καθώς η ανθρωπότητα εξελίσσεται σε μεγάλες κοινωνίες, τα χαρακτηριστικά της μεγαλόψυχης ηθικής – ως μέσο για την οργάνωση της κοινωνίας στο σύνολό της  αποτυγχάνουν, για διάφορους λόγους:

  • Ο αριθμός των ατόμων που μπορούμε να φροντίσουμε ουσιαστικά είναι μικρός σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό (δηλαδή, υπάρχει περιορισμένος αριθμός αναγνωρίσιμων δικαιούχων)
  • Μια μεγάλη ποικιλία δεξιοτήτων και εξειδικευμένων προσπαθειών σημαίνει μια μεγάλη ποικιλία ατομικών στόχων – όχι κοινών στόχων όπως σε μια μικρή φυλή
  • Η αυτοθυσία μηδενικού αθροίσματος (δηλαδή, το να δίνουμε χωρίς να παίρνουμε τίποτα σε αντάλλαγμα) δεν μπορεί να επεκταθεί σε πάρα πολλούς άλλους χωρίς να οδηγήσει στην αυτο-υπονόμευση. Εάν συνεχίζετε να δίνετε ενώ δεν παίρνετε τίποτα σε αντάλλαγμα, τελικά θα λιμοκτονήσετε.
  • Οι άνθρωποι δεν μπορούν να βοηθήσουν συνειδητά τους άλλους χωρίς να γνωρίζουν ποιες είναι οι ανάγκες τους
    • Σε μια ευρύτερη κοινωνία, υπάρχουν υπερβολικά πολλοί άνθρωποι, και δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιες είναι οι ανάγκες κάθε ατόμου
  • Εάν οι οικονομικές ανταλλαγές περιορίζονταν μόνο σε εκείνους με τους οποίους μοιραζόμαστε προσωπικούς δεσμούς, η απώλεια κερδών από τις συναλλαγές που δεν θα συνέβαιναν ποτέ θα εμπόδιζε δραστικά την οικονομική ανάπτυξη

Αντίθετα, μια ανταγωνιστική αγορά που βασίζεται στην ιδιωτική ιδιοκτησία επιτρέπει στους επιχειρηματίες να ανταποκρίνονται στις ανάγκες άλλων ατόμων σε μια μεγάλη, διαφοροποιημένη κοινωνία:

  • Τα άτομα αποκτούν πλούτο παράγοντας και ανταλλάσσοντας αγαθά και υπηρεσίες που θέλουν οι άλλοι
    • Για να λάβετε, πρέπει πρώτα να δώσετε
    • Επομένως, πρέπει πρώτα να λάβουν υπόψη τι χρειάζονται οι άλλοι
  • Οι τιμές, που φανερώνονται από την ελεύθερη ανταλλαγή ιδιωτικών αποκτημάτων, σηματοδοτούν τις ανάγκες εκείνων που δεν γνωρίζουμε. Οι καταναλωτές αυξάνουν τις τιμές των αγαθών με τη μεγαλύτερη ζήτηση, κάτι που δίνει το σήμα στους επιχειρηματίες, επιτρέποντάς τους να παρέχουν συνειδητά τα αγαθά που εκτιμούν οι άλλοι
  • Οι άνθρωποι γίνονται πλούσιοι βελτιώνοντας την κατάσταση των γύρω τους, όχι κάνοντάς την χειρότερη. Οι συναλλαγές στην αγορά σαφώς και δεν έχουν μηδενικό άθροισμα.
  • Σε μια οικονομία της αγοράς, το άτομο πρέπει να εξυπηρετεί τους άλλους στην κοινωνία εάν θέλει να αποκτήσει πλούτο, ακόμη και εκείνους που μπορεί να μην συμπαθεί
    • Οι κτηνοτρόφοι βοοειδών στο Ουαϊόμινγκ, που μπορεί να μισούν τους Νεοϋορκέζους, εξακολουθούν να σηκώνονται νωρίς το πρωί για να παράγουν βόειο κρέας που θα απολαύσουν οι Νεοϋορκέζοι, επειδή ο κάθε κτηνοτρόφος θέλει να κερδίσει ένα εισόδημα
    • Το να βασίζεστε στην καθαρή αυτοθυσία δεν θα επιτύχει αυτά τα αποτελέσματα. Η επιβολή μιας τέτοιας θυσίας όχι μόνο θα παραβίαζε τα δικαιώματά μας, αλλά θα ενθάρρυνε τη δυσαρέσκεια και την ένταση

Συμπέρασμα

Για να κερδίσουμε τη μάχη στο πεδίο των ιδεών, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι παρακινεί τους αντιπάλους μας. Οι σοσιαλιστές παρακινούνται από έναν ηθικό κώδικα που ενσωματώθηκε στον εγκέφαλό μας σε πρωτόγονους καιρούς και που τον μεταφράζουν κατά λάθος σε έναν τρόπο οργάνωσης μιας πολύ πιο εκτεταμένης κοινωνίας από εκείνη στην οποία εμφανίστηκε αυτός ο ηθικός κώδικας.

Ακόμη και αποδεχόμενοι τους στόχους της «ικανοποίησης των αναγκών των ανθρώπων» και της «ανιδιοτέλειας» που λατρεύουν οι σοσιαλιστές, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι μια ανταγωνιστική οικονομία της αγοράς που βασίζεται στην ιδιοκτησία είναι πολύ ανώτερη στην επίτευξή τους στον σύγχρονο πολιτισμό σε σύγκριση με ένα ιεραρχικό, κεντρικά ελεγχόμενο σοσιαλιστικό σύστημα.

 

***

Ο Bradley Thomas είναι δημιουργός της ιστοσελίδας EraseTheState.com και είναι φιλελεύθερος ακτιβιστής και συγγραφέας με σχεδόν δεκαπέντε χρόνια εμπειρίας στην έρευνα και την αρθρογραφία στην πολιτική φιλοσοφία και τα οικονομικά.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Ludwig von Mises

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας