Βασικά Οικονομικά: Οι Μερκαντιλιστές και η λατρεία του χρήματος

0
913
Για τους μερκαντιλιστές, τα χρήματα δεν είναι μέσο - δεν είναι μέσο ανταλλαγής – αλλά αποτελούν στόχο τα ίδια.
Για τους μερκαντιλιστές, τα χρήματα δεν είναι μέσο - δεν είναι μέσο ανταλλαγής – αλλά αποτελούν στόχο τα ίδια.

Για τους μερκαντιλίστες, ο στόχος είναι να παράγουν και να πωλούν όσο το δυνατόν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες, προκειμένου να αποκτήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες χρημάτων.

 

  • Του Don Boudreaux
  • Από το cafe Hayek
  • Απόδοση Ευθύμης Μαραμής

Μια κοινή και σωστή παρατήρηση μεταξύ των οικονομολόγων είναι ότι οι μερκαντιλιστές μπερδεύουν τα χρήματα με τον πλούτο. Οι Mερκαντιλιστές πιστεύουν στην κυριολεξία (ακόμα και όταν αρνούνται αυτή την πίστη) ότι τα χρήματα είναι πλούτος – ότι η συσσώρευση χρημάτων είναι η συσσώρευση πλούτου και ότι η δαπάνη χρημάτων μας κάνει λιγότερο πλούσιους. Αυτός ο μερκαντιλιστικός συλλογισμός είναι ο λόγος για τον οποίο, για παράδειγμα, οι μερκαντιλιστές επικροτούν τις εξαγωγές (επειδή οι εξαγωγές πωλούνται για χρήματα) και επικρίνουν τις εισαγωγές (επειδή οι εισαγωγές πληρώνονται με χρήματα). Έτσι, προκύπτει και η μερκαντιλιστική εμμονή με το ισοζύγιο πληρωμών.

Οι οικονομολόγοι αντιτίθενται σε αυτή την μερκαντιλιστική πίστη επισημαίνοντας ότι τα χρήματα είναι πολύτιμα μόνο επειδή μπορούν να ανταλλάσσονται με πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες. Τελικά, ο πλούτος δεν είναι χρήμα και το χρήμα δεν είναι πλούτος.

Τα αγαθά και οι υπηρεσίες σε…δεύτερη μοίρα

Πλούτος είναι η χρήση πραγματικών αγαθών και υπηρεσιών. Οι άνθρωποι που φθονούν τον Jeff Bezos ή τον Bill Gates ή τον Dave τον διαχειριστή αμοιβαίων κεφαλαίων στην πόλη τους, δεν φθονούν στην πραγματικότητα την κατοχή δισεκατομμυρίων δολαρίων της ομοσπονδιακής κεντρικής τράπεζας. (ή τεμαχίων χαρτιού ή ηλεκτρονικών σημειώσεων που μετατρέπονται σε δολάρια ή σε κάποιο άλλο νόμισμα). Αυτό που ζηλεύουν είναι τα πολυτελή σπίτια του Jeff, του Bill και του Dave, τα πολυτελή αυτοκίνητα, τα ιδιωτικά τους τζετ, την ιατρική περίθαλψη υψηλού επιπέδου και την τακτική κατανάλωση άλλων πραγματικών αγαθών και υπηρεσιών που δεν είναι προσιτά στις ίδιες ποσότητες για τους λιγότερο πλούσιους ανθρώπους.

Οι Μερκαντιλιστές βυθίζονται στην περίεργη παρεξήγηση ότι, επειδή ο Jeff, ο Bill και ο Dave θα ήταν ακόμα πιο πλούσιοι στα χαρτιά αν ζούσαν σαν άποροι, βλάπτουν τον εαυτό τους όταν ξοδεύουν τα χρήματα που έχουν κερδίσει. Σύμφωνα με τον μερκαντιλιστικό παραλογισμό, ο καθένας δεν πρέπει να ξοδεύει τίποτα περισσότερο πέρα απο εκείνο το απείρως μικρό τμήμα της περιουσίας του που είναι απαραίτητο για να τον κρατήσει ζωντανό και να λειτουργεί καλά. Ο καθένας θα πρέπει να αρνηθεί να αγοράσει πολυτελή σπίτια, τζετ, αυτοκίνητα, ντουλάπες γεμάτες ρούχα, προσωπικό σεφ, ιδιωτική εκπαίδευση για τα παιδιά και τα εγγόνια του και εξωτικές διακοπές. Οι Μερκαντιλιστές δεν βλέπουν τίποτα πέρα από το χρήμα. Αλλά εδώ συναντάται ένα περίεργο γεγονός: όσο οι μερκαντιλίστες αγαπούν το χρήμα, απορρίπτουν σιωπηρά τουλάχιστον τρεις από τις τέσσερις βασικές λειτουργίες του χρήματος.

Οι τέσσερις βασικές λειτουργίες του χρήματος είναι (1) μέσο ανταλλαγής, (2) αποθήκευση «αξίας», (3) πρότυπο αναβολής πληρωμής, και (4) λογιστική μονάδα.

Το χρήμα από μέσο γίνεται σκοπός

Εκτός από το να ξοδεύουν χρήματα ως μέσο για να κερδίσουν ακόμη περισσότερα χρήματα, οι μερκαντιλιστές εκτιμούν μόνο μία πλευρά της σχέσης ανταλλαγής. Εκτιμούν την πλευρά της «πώλησης» (διότι η πώληση φέρνει χρήματα στον πωλητή όταν πουλάει κάτι), αλλά αποθαρρύνουν την πλευρά της «αγοράς» (επειδή η αγορά συνεπάγεται παραχώρηση χρημάτων). Για τους μερκαντιλιστές, τα χρήματα είναι κάτι που πρέπει να συσσωρευτεί σε μέγιστες ποσότητες με όσο το δυνατόν λιγότερα από αυτά να χρησιμοποιούνται (δηλαδή να δαπανώνται). Με άλλα λόγια, για τους μερκαντιλιστές, τα χρήματα δεν είναι ένα μέσο που καθιστά δυνατή την ανταλλαγή πραγματικών αγαθών ή υπηρεσιών (ας πούμε την εργασία μας) για άλλα πραγματικά αγαθά ή υπηρεσίες (π.χ. τα ρούχα που φοράμε). Για τους μερκαντιλιστές, τα χρήματα δεν είναι μέσο – δεν είναι μέσο ανταλλαγής – αλλά αποτελούν στόχο τα ίδια.

Ακόμη πιο παράδοξα, οι μερκαντιλιστές απορρίπτουν σιωπηρά το ρόλο του χρήματος ως μέσο αποθήκευσης αξίας και ως πρότυπο αναβολής πληρωμής. Αν η συσσώρευση χρημάτων είναι ο ίδιος ο σκοπός, τότε τι σημασία έχει αν το ποσό των πραγματικών αγαθών και υπηρεσιών που μπορούν να αποκτηθούν σε αντάλλαγμα για κάποιο συγκεκριμένο χρηματικό ποσό, παραμένει το ίδιο, αυξάνεται ή πέφτει; Είναι τα χρήματα, για τους μερκαντιλίστες, αυτό που έχει σημασία. Ομοίως, επειδή για τους μερκαντιλίστες είναι τα χρήματα που έχουν σημασία, το γεγονός ότι τα χρήματα μπορούν να δαπανηθούν στο μέλλον είναι αδιάφορο, διότι είναι καλύτερο να μην ξοδέψουμε ποτέ τα χρήματα.

Παραχώρηση αγαθών και υπηρεσιών, έναντι χαρτιών

Για τους μερκαντιλίστες, ο στόχος είναι να παράγουν και να πωλούν όσο το δυνατόν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες, προκειμένου να αποκτήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες χρημάτων. Για τους μερκαντιλιστές, οποιαδήποτε δαπάνη αυτών των χρημάτων, καθιστά αυτούς που δαπανούν χρήματα φτωχότερους, εάν αυτές οι δαπάνες κατευθυνθούν στην κατανάλωση. Αυτή η πραγματικότητα υποδηλώνει ότι οι μερκαντιλιστές και άλλοι προστατευτιστές, υποστηρίζουν πολιτικές που θα μετατρέψουν τους απλούς ανθρώπους στην εγχώρια οικονομία σε σκλάβους.

Για τους μερκαντιλίστες, η δουλεία θα είχε αναγάγει τους δούλους στους πλουσιότερους ανθρώπους στην ιστορία, αν απλά οι δουλοκτήτες έδιναν καθημερινά στους δούλους τους, σε «αντάλλαγμα» για την εργασία τους, πολλά κομμάτια χαρτιού που ονομάζονται «χρήματα» τα οποία δεν θα ανταλλάσσονταν ποτέ για οποιαδήποτε πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες.

Στον πυρήνα του, ο μερκαντιλισμός συγκεκριμένα (και ο προστατευτισμός γενικότερα) είναι ένα εξαιρετικά ασθενές σύνολο αντιφατικών υποθέσεων και πεποιθήσεων. Είναι παρόμοιο με έναν τετράγωνο κύκλο ή μια προσπάθεια να αναπαραχθεί ένας μονόκερος από την ένωση ενός ρινόκερου και ενός γαϊδουριού. Είναι σκέτη ανοησία.

 ***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: