Επιχειρηματολογία κατά της Δημοκρατίας: Η ελεύθερη αγορά ως καλύτερη εναλλακτική

0
1366

Αυτό που προέχει σε αυτό το στάδιο, είναι να συνειδητοποιήσει ο αναγνώστης, ότι η δημοκρατία δεν είναι και το ζενίθ της ελευθερίας. Υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές που απλά έως τώρα δεν έχουν τύχει διερεύνησης.

Του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Ακόμα μία διχαστική δήλωση στο twitter του πρωθυπουργού. Σύμφωνα με τον κ. Αλέξη Τσίπρα:

Η δήλωση του πρωθυπουργού για τον σκοπό της δημοκρατίας

Αντανακλαστικά σχεδόν, οι περισσότερες απαντήσεις περιστράφηκαν γύρω από την πανομοιότυπη ρήση του Α. Χίτλερ, το 1942. Πιο συγκεκριμένα, ο Χίτλερ διατεινόταν το ίδιο: ότι η δημοκρατία είναι το εργαλείο εκείνο με το οποίο η πλειοψηφία επιβάλλει την άποψή της.

Όσοι νομίζουν ότι η σύγκριση του Τσίπρα με τον Χίτλερ αποτελεί και κάποιο σοβαρό επιχείρημα κατά της άποψης του πρώτου θα έπρεπε να το σκεφτούν καλύτερα. Ορίστε μία ενδιαφέρουσα εναλλακτική: Το ότι ο Χίτλερ και ο Τσίπρας συμφωνούν στο ότι η Δημοκρατία (θα έπρεπε) να αποτελεί και εργαλείο επιβολής, είναι ακριβώς και το τραγικό της ελάττωμα. Ένα ελάττωμα το οποίο αποτελεί μεγάλο εχθρό της ατομικής ελευθερίας και των αρνητικών δικαιωμάτων…

Η αντίφαση

…διότι υπάρχει μία εσωτερική φιλοσοφική αντίφαση στο σκεπτικό με το οποίο λειτουργεί η δημοκρατία. Αν ένας δημοκράτης ήθελε να είναι διανοητικά και ηθικά συνεπής στη θέση του, θα έπρεπε να αποδεχτεί ότι το δημοκρατικό πολίτευμα μπορεί ανά πάσα στιγμή να πέσει θύμα της ίδιας του της ανεκτικότητας.

Θα έχετε σίγουρα παρατηρήσει αρκετές φορές στα μέσα μαζικής επικοινωνίας την έκφραση της άποψης, ότι κόμματα σαν την Χρυσή Αυγή και το ΚΚΕ θα έπρεπε να τεθούν εκτός νόμου. Γιατί; Διότι έχουν σαν σκοπό την κατάλυση της δημοκρατίας, ήτοι την κατάργηση του κοινοβουλίου και την επιβολή μονοκομματικής κυβέρνησης στην περίπτωση της Χρυσής αυγής και πολυκομματικής (αλλά μόνο με σοσιαλιστικά κόμματα) κυβέρνησης στην περίπτωση του ΚΚΕ.

Αν ένα δημοκρατικό πολίτευμα απαγόρευε τις αντιδημοκρατικές ιδεολογίες τότε θα ήταν και αντιδημοκρατικό. Αλλά αν αυτές οι ιδεολογίες αποκτούσαν εξουσία, θα μπορούσαν δυνητικά να καταργήσουν το ίδιο το πολίτευμα που τις ανέδειξε.

H ένσταση εδώ θα μπορούσε να είναι ότι το σύνταγμα ενδεχομένως θα μπορούσε να προστατέψει το πολίτευμα από κάτι τέτοιο. Αυτό όμως θα ίσχυε μόνο εάν ο κάθε σφετεριστής έπαιρνε στα σοβαρά ένα κείμενο το οποίο δεν αποτελεί κάτι παραπάνω από ένα κομμάτι χαρτί. Ειδικά όμως το σύνταγμα της Ελλάδας είναι από εκείνα που μπορούν να ερμηνευθούν κατά το δοκούν από τον οποιονδήποτε.

Ατομικά δικαιώματα και Δημοκρατία

Υπάρχει μία, κατά τη γνώμη μου, πλάνη η οποία συνεχώς προβάλλεται μέσω των αντιδράσεων προς αυτήν τη δήλωση του πρωθυπουργού. Αυτή αφορά την άποψη ότι η Δημοκρατία θεμελίωσε και τα ατομικά δικαιώματα. «Ατομικά δικαιώματα» είναι βέβαια μία θολή στην καλύτερη περίπτωση έννοια. Στην ουσία, κάποιος μπορεί να την επικαλεστεί χρησιμοποιώντας την ως βατήρα ή ως, θα λέγαμε, πλαίσιο για την υποκειμενική του άποψη περί δικαιωμάτων. Ατομικά δικαιώματα για κάποιον θα μπορούσαν να είναι τα αρνητικά δικαιώματα (ιδιοκτησία, ζωή, αυτοδιάθεση), τα θετικά (δικαίωμα στην παιδεία, υγεία για παράδειγμα) ή ένας συνδυασμός αυτών.

Φυσικά, το να θεωρήσει κάποιος ότι τα ατομικά δικαιώματα περιλαμβάνουν και θετικά κι αρνητικά, θα τον οδηγήσει σε μία εσωτερική αντίφαση. Αυτό διότι είναι αμιγώς ασύμβατα μεταξύ τους. Δεν είναι δυνατόν δηλαδή κάποιος να στηρίζει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία και παράλληλα να στηρίζει νόμους κατά των διακρίσεων αναγκάζοντας κάποιους να δεχτούν συναλλαγές με άτομα τα οποία δεν επιθυμούν.

Μπορούμε βέβαια να υποθέσουμε ότι τα ατομικά δικαιώματα, στην περίπτωση της δημοκρατίας, αφορούν την προστασία των δικαιωμάτων της μειοψηφίας από την πλειοψηφία. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η πλειοψηφία δεν έχει απόλυτο έλεγχο της μοίρας και της μειοψηφίας. Θεωρητικά δηλαδή, η πλειοψηφία δεν μπορεί να ζητήσει λόγου χάρη να δολοφονηθούν οι ψηφοφόροι της αντιπολίτευσης επειδή και μόνο το επιθυμεί ad populum.

Φιλελεύθερη (ή συνταγματική) Δημοκρατία και Δημοκρατία

Να το ξεκαθαρίσουμε από τώρα. Δημοκρατία στην πραγματική και ανόθευτη μορφή της είχε η αρχαία Αθήνα. Το πολίτευμα που αυτή τη στιγμή είναι κυρίαρχο στον δυτικό κόσμο είναι η συνταγματική (ή φιλελεύθερη Δημοκρατία). Δηλαδή, κάθε κράτος έχει διατυπωμένους κάποιους δεοντολογικούς κανόνες που οφείλει να μην παραβαίνει. Ένας από αυτούς είναι και η προστασία των δικαιωμάτων της μειοψηφίας.

Το επιχείρημα για την διατύπωση τέτοιων κανόνων είναι ότι, σε επόμενες εκλογές, άτομα που ανήκαν στην μειοψηφία θα μπορούσαν να εκλέξουν την κυβέρνηση. Επομένως, σεβόμενη τα δικαιώματα της, κατά κάποιον τρόπο, υπάρχει μία δέσμευση για τον σεβασμό των δικαιωμάτων της εκάστοτε μειοψηφίας που δημιουργείται κάθε φορά.

Το πρόβλημα εδώ είναι εμφανές. Αυτό το επιχείρημα είναι σαθρό, καθώς η μειοψηφία μπορεί ποτέ να μην εκλέξει το κόμμα της επιλογής της. Επομένως η υποχρέωση της πλειοψηφίας θα μπορούσε κάλλιστα να μην υπάρχει καθώς η δέσμευση είναι εντελώς υποθετική.

Ακόμα βέβαια και αν αυτή η υποθετική και αυθαίρετη δικλείδα ασφαλείας υπάρχει, δε θα λέγαμε ότι είναι κατάκτηση της Δημοκρατίας, αλλά του κλασικού φιλελευθερισμού. Αυτό διότι, η προστασία των αρνητικών δικαιωμάτων του ατόμου, είναι βασικό στοιχείο του φυσικού νόμου από τον οποίο διέπονται και προέρχονται όλες οι κλασικά φιλελεύθερες αξίες και δικαιώματα. Η σημερινή δημοκρατία θα λέγαμε, είναι αποτέλεσμα «νόθευσης» της Αθηναϊκής δημοκρατίας με κλασικές φιλελεύθερες αξίες. Ας αναλογιστούμε το τρομακτικό για τα σημερινά δεδομένα καθεστώς της Αθηναϊκής δημοκρατίας, το οποίο προέβλεπε και δούλους αλλά και εξοστρακισμό δια πλειοψηφικής απόφασης. Και τα δύο συνιστούν παραβιάσεις των αρνητικών δικαιωμάτων της αυτοδιάθεσης και της ιδιοκτησίας. Θα έπρεπε να είμαστε πραγματικά ευγνώμονες για τη συνεισφορά αυτή των κλασικών φιλελευθέρων.

Δημοκρατία και επιβολή της πλειοψηφίας

Παρ’ όλες τις δικλείδες ασφαλείας, και παρόλο που η μειοψηφία είναι θεωρητικά προστατευμένη από την ασυδοσία της πλειοψηφίας, η πλειοψηφία επιβάλλεται στη μειοψηφία ούτως ή άλλως. Οι αντιδράσεις και μόνο που δημιουργούνται όταν κάποια κυβέρνηση περνάει ανεπιθύμητα μέτρα αποτελούν ipso facto και απόδειξη ως προς αυτό. Διότι αν δεν υπήρχε επιβολή και η μειοψηφία μπορούσε να απορρίψει τις αποφάσεις του πλειοψηφικού κόμματος, τότε δε θα υπήρχε και λόγος αντίδρασης. Ποιος ο λόγος να αντιδράσεις για κάτι όταν δε σου επιβάλλεται και μπορείς να συνεχίσεις να ζεις τη ζωή σου παρά αυτού;

Το ότι ο πρωθυπουργός κάνει και λόγο και για την μη-υποχρέωση της δημοκρατίας να συμβιβάζει και να συνθέτει τις κοινωνικές τάσεις είναι εξίσου αληθές. Όντως, από που προκύπτει μία τέτοια υποχρέωση; Θα έλεγε κανείς ότι μόνο δια του πολιτικού εξαναγκασμού κάποιο κόμμα θα προσπαθούσε να πράξει κάτι τέτοιο. Για παράδειγμα ένα κόμμα που δεν έχει εξασφαλίσει πλειοψηφία εδρών, έχει θα λέγαμε ένα τέτοιο κίνητρο. Ένα κόμμα που την έχει εξασφαλίσει, απλά θα πρέπει στο εσωτερικό του να υπάρχει μία ομοφωνία, τέτοια ώστε να ξεπερνάει κάθε φορά το όριο ψήφων για την έγκριση νομοσχεδίων.

Ο συμβιβασμός απόψεων μέσα σε κόμμα δεν αποτελεί απαραίτητα και εξισορρόπηση συμφερόντων

Εδώ προκύπτει ένα αντεπιχείρημα για τη θέση μας. Εφόσον κάθε κόμμα περιέχει αντιπροσώπους προερχόμενους από διαφορετικές κοινωνικές καταβολές και διαφορετικό υπόβαθρο ψηφοφόρων, τότε αυτομάτως οφείλει, για τη διατήρηση της συνοχής του, να συμβιβάζει τις τάσεις αυτές στο εσωτερικό του. Επομένως, αυτομάτως όντως πραγματοποιεί εξισορρόπηση συμφερόντων και επομένως υπηρετεί τον δέοντα σκοπό της Δημοκρατίας.

Αυτός όμως είναι εντελώς εσφαλμένος ισχυρισμός. Αυτό προϋποθέτει κάθε κόμμα θα έχει αυτό το πρόβλημα εσωτερικής συμφωνίας. Αλλά ακόμα και αν υπάρχουν πολλές πλευρές που πρέπει να συμβιβαστούν, αυτό βαφτίζεται ως «εσωκομματική διαταραχή», δηλαδή ως κάτι εντελώς αρνητικό για το ίδιο το κόμμα. Το ίδιο το σύστημα δηλαδή δεν ενθαρρύνει τα κόμματα να συμπεριλαμβάνουν τάσεις τις οποίες και θα πρέπει να συμβιβάσουν. Εξάλλου, η δυνατότητα συγκυβέρνησης, καθώς και το σύστημα ενισχυμένης αναλογικής εξυπηρετούν αυτό το μοτίβο. Το κόμμα δεν έχει κίνητρο να συμπεριλάβει πολλές διαφορετικές απόψεις στους κόλπους του, αφού μπορεί δυνητικά με μία μικρότερη ομοφωνία στο εσωτερικό του, να καταφέρει να κυβερνήσει.

Εξάλλου, θα μπορούσαμε να πούμε, ότι από τα ιστορικά μας παραδείγματα, κόμματα με πολλές συνιστώσες (δείτε τον ΣΥΡΙΖΑ πριν το 2015) καταλήγουν στη διάσπαση σε μικρότερες πολιτικές ομάδες. Η διαπραγμάτευση διάφορων κοινωνικών τάσεων και συμφερόντων μέσα σε ένα κόμμα είναι στην καλύτερη περίπτωση περιορισμένη. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι διαφωνίες αντιμετωπίζονται με διαγραφές μελών.

Είναι η απλή αναλογική καλύτερο σύστημα;

Θα μπορούσε το εκλογικό σύστημα να επιστρέψει σε μία απλή αναλογική για να δώσει αυτό το κίνητρο στα κόμματα. Θεωρητικά κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό αν και μόνο αν το απόλυτο μίνιμουμ επιτεύξιμης σύμπλευσης ανάμεσα στις διαφορετικές απόψεις ήταν μεγαλύτερο. Αλλά δυστυχώς δεν είναι. Αν αυτό αλήθευε, το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής δε θα είχε λόγο ύπαρξης εξ αρχής.

Στην παρούσα φάση μία επιστροφή σε απλή αναλογική κατά πάσα πιθανότητα θα ενέτεινε την πολιτική αστάθεια (ήδη είναι μεγάλη και με αυτό το σύστημα). Αυτό, από την αναρχοκαπιταλιστική οπτική δεν θα ήταν ιδιαίτερα αρνητικό, καθώς πολιτική αστάθεια συνήθως συνεπάγεται και αναποτελεσματικό κράτος. Φυσικά όμως, για μη αναρχικούς κάτι τέτοιο φαντάζομαι θα ήταν αρνητικό.

Η δημοκρατία ως πολιτική τραγωδία των κοινών

Το δημοκρατικό σύστημα, ως κοινοβουλευτικό δίνει και κίνητρα για πολιτικό τυχοδιωκτισμό. Το ότι οι θητείες των κομμάτων είναι περιορισμένες και εφόσον κάθε κόμμα έχει θεωρητικά αξιώσεις διακυβέρνησης, δεν υπάρχει κίνητρο ώστε να παραδοθεί το κράτος σε καλύτερη κατάσταση απ’ ότι βρισκόταν πριν. Αυτό διότι, το επόμενο κόμμα είναι στην καλύτερη περίπτωση αντίπαλος του προηγούμενου. Θα έλεγε κανείς εδώ ότι κίνητρο για «ορθή διαχείριση του κράτους» (ό,τι και να σημαίνει αυτό) θα αποτελούσε και η επιθυμία του εκάστοτε κόμματος να επανεκλεγεί.

Αυτό το επιχείρημα είναι εξαιρετικά αδύναμο καθώς πολλές φορές η κοινή γνώμη δεν μπορεί να κρίνει τα ενδεχόμενα αποτελέσματα της διακυβέρνησης του επόμενου πιθανού κόμματος. Αν ένα κόμμα Χ έχει βλάψει την οικονομία μίας χώρας, η κοινή γνώμη μπορεί να το στηρίξει ξανά διότι ενδεχομένως να θεωρεί τις εναλλακτικές χειρότερες. Αυτό το πρόβλημα γνώσης υπάρχει, όχι απαραίτητα εξαιτίας της ανικανότητας μίας ομάδας ανθρώπων να κάνουν σωστές εκτιμήσεις. Υπάρχει διότι δεν υπάρχει κίνητρο ώστε να τις πραγματοποιήσει. Ένας άνθρωπος που με δική του πρωτοβουλία θα επωμιστεί το ρίσκο να αγοράσει ένα προϊόν από την αγορά έχει μεγαλύτερο κίνητρο να ενημερωθεί γι’ αυτό. Αν όμως ανέθετε την επιλογή σε άλλον, το κίνητρο μειώνεται ειδικά, αν αυτός ο άλλος θεωρείται και έμπιστος.

Με άλλα λόγια αυτή η τάση για αποκοπή της ατομικής ευθύνης για τις εκάστοτε πραγματοποιούμενες επιλογές συντελεί και στην τελική διάχυση ευθυνών. Ελάχιστα κίνητρα πέραν της καλής θέλησης ψηφοφόρων και πολιτικών εκπροσώπων υπάρχουν ώστε να μην γίνει κακοδιαχείριση και λεηλασία της οικονομίας. Μία πολιτική τραγωδία των κοινών.

Η δημοκρατία σε σχέση με άλλα πολιτεύματα

Μιλώντας για κίνητρα, να αναφέρουμε εδώ το εξής παράδοξο. Ένα μοναρχικό πολίτευμα έχει μεγαλύτερο κίνητρο ώστε να κρατήσει την οικονομία ζωντανή χωρίς να την περιορίσει και να την εκμεταλλευτεί. Αυτό διότι ο μονάρχης, ο βασιλιάς θα ήθελε να παραδώσει ένα ισχυρό βασίλειο στον διάδοχό του, στο παιδί του. Αυτό βέβαια είναι αρκετά υποθετικό καθώς έχουμε αρκετά αντιπαραδείγματα. Πραξεολογικά όμως, θα λέγαμε ότι είναι πολύ ρεαλιστικό σενάριο.

Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε, ότι αυτή η διαστρέβλωση των κινήτρων σε μία δημοκρατία, οδηγεί σε μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες. Όταν μία πλειοψηφία επιβάλλεται σε μειοψηφίες άνωθεν, τότε οι κοινωνικές συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες. Το παρατηρούμε θεωρώ και σε όλον σχεδόν τον δυτικό δημοκρατικό κόσμο. Αυτό δημιουργεί κατά την άποψή μου ένα αίσθημα επιτακτικότητας στην κοινωνία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απαιτούνται πιο ακραίες και δραστικές λύσεις. Τέτοιες λύσεις συνήθως τις δίνουν κόμματα του ακραίου πολιτικού τόξου. Αυτό θα δικαιολογούσε (μαζί με άλλα) και την άνοδο ακροδεξιών κομμάτων σχεδόν σε όλη την Ευρώπη.

Η ελεύθερη αγορά ως ανώτερος τρόπος πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης

Εδώ ο αναγνώστης δε θα έπρεπε να παρεξηγηθεί με τις προθέσεις μας. Σκοπός μας είναι να επισημάνουμε τα λογικά και λειτουργικά σφάλματα της δημοκρατίας. Αφού έχει γίνει αυτό, τώρα είναι και μία καλή στιγμή ώστε να παρακολουθήσει και τον παρακάτω συλλογισμό ως προς το ποιο πολίτευμα θεωρούμε και καλύτερο.

Για να αναλύσουμε κάτι τέτοιο πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τον ρόλο που έχει ο κρατικός μηχανισμός και το πολιτικό σύστημα στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Ο ρόλος αυτός αφορά την απόσπαση πόρων από την οικονομική δραστηριότητα μίας χώρας και τη διάθεσή τους αλλού. Το κράτος στην ουσία κλέβει χρήματα από τους δρώντες μίας οικονομίας και τα διαθέτει σε δικούς του σκοπούς, άλλες φορές κοινωνικούς (κατά την άποψή του) και άλλες καθαρά για δική του ωφέλεια. Όπως και να τις ταξινομήσουμε, αυτές οι δαπάνες αποτελούν και καταναλωτικές στην ουσία δαπάνες των γραφειοκρατών του. Η διαφορά έγκειται στο ότι τα χρήματα αυτά δεν έχουν αποκτηθεί μέσω του συστήματος της αγοράς αλλά δια εξαναγκασμού.

Εφόσον τα χρήματα έχουν αποκτηθεί δια του εξαναγκασμού, θα λέγαμε ότι έχουν αποσπαστεί και από ενδεχόμενες δραστηριότητες που θα πραγματοποιούσαν τα άτομα με αυτά τα χρήματα. Αυτό συνεπάγεται και μείωση του συνολικού κοινωνικού οφέλους καθώς αξιωματικά, τα άτομα διαθέτουν τους πόρους τους στις πιο επείγουσες και πολύτιμες ανάγκες βάσει των δικών τους αξιακών κλιμάκων ωφέλειας. Επομένως, θα μπορούσαμε να αντικαταστήσουμε τον κρατικό μηχανισμό από τον μηχανισμό της ελεύθερης αγοράς.

Ειδικότερα…

Ο συλλογισμός μπορεί να αναλυθεί περισσότερο ως εξής. Το κράτος πραγματοποιεί τις λειτουργίες του μέσω της απόσπασης πόρων από την οικονομία. Όλες οι λειτουργίες του κράτους έχουν κόστος. Στην ουσία αποφασίζει σε ποιες δραστηριότητες θα διανείμει τον φόρο του. Αυτοί οι φόροι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ψήφιση νόμων, παροχές, έργα κοκ.

Μιας και η αγορά γενικότερα είναι αποτελεσματικότερη στην ανάθεση πόρων σε πιο επωφελείς και κερδοφόρες δραστηριότητες, δε θα ήταν παράλογο να υποθέσουμε ότι τις ίδιες λειτουργίες που κάνει το κράτος, θα μπορούσε να τις κάνει και μία αγορά. Αφού μία κυβέρνηση εκλέγεται πλειοψηφικά και είναι εντολοδόχος θεωρητικά μίας μεγάλης κοινωνικής μερίδας, δε θα ήταν εντελώς ακραίο να υποθέσουμε ότι οι ίδιες εντολές θα μπορούσαν να δοθούν και σε μία αγορά.

Για παράδειγμα, μία σεβαστή μερίδα ανθρώπων θεωρούν ότι πρέπει να υπάρξει πρόνοια για μία ομάδα ανθρώπων, τότε θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν πόρους μέσω της αγοράς για μία εκτεταμένη φιλανθρωπία. Το ίδιο και με δημόσια έργα. Είναι εντελώς παράλογο να χρειάζεται να μεταβιβάζουμε τέτοιες εντολές σε διαμεσολαβητές ενώ το σύστημα της αγοράς μπορεί να τις πραγματοποιήσει λαμβάνοντάς τες απευθείας από εμάς. Είναι αυτή η δυσπιστία θα λέγαμε στο σύστημα της ανεμπόδιστης αγοράς που θεωρώ ότι «δημιουργεί ζήτηση»  για τις κρατικές υπηρεσίες εξ αρχής. Αφού υπάρχει ζήτηση για κρατικές υπηρεσίες, τότε θα υπάρχει και μία ex ante πίστη στο δημοκρατικό σύστημα και ως εκ τούτου οποιαδήποτε κριτική του θα κατηγοριοποιείται ως ταμπού και φασιστική.

Επίλογος

Το πώς θα φτάναμε σε ένα τέτοιο σύστημα (στην ουσία αναρχοκαπιταλιστικό, αν το σκεφτεί κανείς), είναι ένα διαφορετικό θέμα προς συζήτηση. Ο δημοκρατικός δρόμος προφανώς θα ήταν και η πιο ανώδυνη θεωρητικά πορεία, αν και μόνο αν η μάχη στην ελεύθερη αγορά ιδεών έγερνε υπέρ μας. Φυσικά, κάθε λειτουργία του κράτους που θα αναλάμβανε η αγορά, θα έφερνε στην επιφάνεια και ενστάσεις ως προς την αποτελεσματικότητά της σε σχέση με την καθεστηκυία πραγματικότητα.

Σκοπός του άρθρου όμως ήταν απλά να ανοίξει το θέμα για συζήτηση με αφορμή την πρωθυπουργική δήλωση. Έχουμε ξαναδηλώσει στη σελίδα μας εδώ, ότι η Ελληνική πολιτική πραγματικότητα προσφέρει άπειρες τέτοιες ευκαιρίες για να ξεδιπλώσει κανείς τη Λιμπερταριανή οικονομική και πολιτική άποψη. Αυτό που προέχει σε αυτό το στάδιο, είναι να συνειδητοποιήσει ο αναγνώστης, ότι η δημοκρατία δεν αποτελεί και το ζενίθ της ελευθερίας. Υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές που απλά έως τώρα δεν έχουν τύχει διερεύνησης.

***

 

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: