Βασικά Οικονομικά: Γιατί χρειαζόμαστε το κέρδος;

0
327

Οι επιχειρηματίες με βάση το κέρδος δεν είναι πιο πιθανό να χειριστούν τους συνεργάτες και τους πελάτες τους ως αντικείμενα από ότι, για παράδειγμα, μέλη οικογενειών ή ομάδες φίλων

του Jakub Bozydar Wisniewski
Απόδοση: Μιχάλης Γκουντής

Εισαγωγή

Το χρηματικό κέρδος δεν είναι το μόνο είδος κέρδους και οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα για το ψυχικό κέρδος. Εντούτοις, σε ένα σύνθετο και βιομηχανοποιημένο κόσμο, το χρηματικό κέρδος είναι απαραίτητο για την οικοδόμηση βιώσιμων οικονομιών. Είναι σχετικά εύκολο να κατανοήσουμε και να εκτιμήσουμε τα οφέλη της άμεσης συνεργασίας. Η αξία της οικογενειακής προσφοράς δώρων, της αμοιβαίας βοήθειας μεταξύ φίλων και της ανταλλαγής σε είδος είναι συνήθως αρκετά προφανής ακόμη και για το οικονομικά μη εκπαιδευμένο μυαλό. Ωστόσο, καθώς η κοινωνική συνεργασία φτάνει σε όλο και πιο περίπλοκα επίπεδα, ο χαρακτήρας της γίνεται όλο και πιο αφηρημένος και, σε πιο ακαδημαϊκά, η ορθή εκτίμησή της γίνεται όλο και πιο απαιτητική.

Τα οφέλη του χρηματικού κέρδους

Ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία μιας τέτοιας προηγμένης συνεργασίας είναι το χρηματικό κέρδος. Όπως εξηγείται από τον Ludwig von Mises, εκπληρώνει ορισμένες λειτουργίες που το καθιστούν απαραίτητο οδηγό για τη δημιουργία κοινωνικής αξίας σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά διαφορετικές προτιμήσεις, υψηλό κόστος συναλλαγών και υψηλό βαθμό διαπροσωπικής ανωνυμίας. Ειδοποιεί τους παραγωγούς για την μη ικανοποίηση της ζήτησης των καταναλωτών. Παρέχει μια ομοιόμορφη κλίμακα συναλλαγματικής αξίας που επιτρέπει την ορθή λογιστική κόστους. Ενθαρρύνει τους επιτυχημένους επιχειρηματίες να γίνουν όλο και πιο παραγωγικοί. Εν ολίγοις, είναι ο κεντρικός σύνδεσμος της περίπλοκης διαδικασίας αξιολόγησης που καθιστά δυνατή την πολύπλοκη κοινωνική συνεργασία ή, για να παραφράσω τον Frédéric Bastiat, ταϊζει τον κόσμο ολόκληρο. Και μπορεί να χρησιμεύσει ως τέτοιο μόνο όταν όλα τα άτομα είναι εντελώς ελεύθερα να εκτιμήσουν διάφορα αγαθά και υπηρεσίες και να ανταμείψουν τους άλλους για την επιτυχή παροχή τους.

Τα παραπάνω είναι δύσκολο να κατανοηθούν πλήρως, ακόμη και ως σύνολο αμιγώς οικονομικών δηλώσεων. Αλλά αυτό που μπορεί να προσθέσει περαιτέρω στη δυσκολία είναι ότι αυτές οι δηλώσεις φαίνεται να αμβλύνουν ορισμένες βαθιά ριζωμένες ηθικές προκαταλήψεις. Αρχικά, η συσσώρευση των χρηματικών κερδών προσελκύει εύκολα κατηγορίες για «πλεονεξία» και «απληστία». Παρόλο που είναι εύκολο να σκεφτούμε τέτοιες κατηγορίες ως καλές ηθικές επιλήψεις, προδίδουν στην πραγματικότητα ένα πολύ αφελές όραμα ηθικής, που αγνοεί εντελώς την πραγματικότητα της εκτεταμένης κοινωνικής συνεργασίας. Η συνεργασία αυτή επιτρέπει, αλλά και απαιτεί υψηλή παραγωγικότητα, η οποία απαιτεί συνεχή συσσώρευση κεφαλαίου, η οποία με τη σειρά της απαιτεί συντηρητικότητα και οικονομία – δηλαδή εξοικονόμηση και επένδυση των κερδών που κερδίζονται σκληρά, αντί να σπαταλώνται σε πράξεις απερίσκεπτης κατανάλωσης ή εξίσου απερίσκεπτης «μεγαλειότητας».

Επιπλέον, η εκτεταμένη κοινωνική συνεργασία τυπικά χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό δυναμισμού, γεγονός που δημιουργεί τόσο ευκαιρίες όσο και αντίστοιχη αβεβαιότητα. Η κατοχή σε ένα σημαντικό μέρος των κερδών κάποιου είναι αυτό που καθιστά αυτή την αβεβαιότητα διαχειρίσιμη παρέχοντας ένα σημαντικό περιθώριο ασφαλείας στα μακροπρόθεσμα επιχειρηματικά σχέδιά του. Με άλλα λόγια, η συσσώρευση κέρδους σε μια ελεύθερη οικονομία της αγοράς είναι μια σημαντική ένδειξη της πρακτικής σοφίας που εφαρμόζεται σε σύνθετες παραγωγικές διαδικασίες, που δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση έκφραση πλεονεξίας και απληστίας.

Το χρηματικό κέρδος δεν είναι το μόνο είδος κέρδους αλλά είναι εξίσου σημαντικό

Η εστίαση στην πραγματοποίηση κερδών συχνά κατηγορείται επίσης για την προώθηση της αντιμετώπισης των άλλων ως αντικείμενα. Αυτό, πάλι, προδίδει μια ηθικά αφελή κατανόηση της προηγμένης κοινωνικής συνεργασίας. Οι επιχειρηματίες με βάση το κέρδος δεν είναι πιο πιθανό να χειριστούν τους συνεργάτες και τους πελάτες τους ως αντικείμενα από ότι, για παράδειγμα, μέλη οικογενειών ή ομάδες φίλων. Οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν τους αγαπημένους τους και την εταιρεία τους ως «μέσα» για την επίτευξη άμεσης ψυχολογικής ικανοποίησης. Ο απώτερος στόχος των πρώτων είναι επίσης κάποια μορφή ψυχολογικής ικανοποίησης, οικογενειακής ή άλλου είδους, αλλά επειδή λειτουργούν σε ένα πολύ περίπλοκο περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας, σπανιότητας πόρων και ετερογένειας προτιμήσεων, πρέπει να βασίζονται σε ποσοτικά ακριβή μηνύματα για να καθοδηγούν τις πράξεις τους.

Και αυτά τα μηνύματα, όπως περιγράφηκαν προηγουμένως, μπορούν να παρέχονται μόνο με χρηματικά κέρδη και ζημίες. Αυτά τα οικονομικά εργαλεία, μακράν από το να εργαλειοποιούν τους συμμετέχοντες στις συναλλαγές της αγοράς, είναι απλά εργαλεία καθεαυτά. Επιπλέον, οι πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις της αγοράς είναι ακριβώς εκείνες των οποίων οι ιδιοκτήτες αποκομίζουν άμεση ικανοποίηση από τη δημιουργία κοινωνικής αξίας και η κερδοφορία τους είναι η τελική επιβεβαίωση ότι είναι επιτυχείς από αυτή την άποψη. Με άλλα λόγια, ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιήσουν με επιτυχία τους συνεργάτες και τους πελάτες τους ως εργαλεία, είναι να τα αντιμετωπίσουν ως αυτοσκοπούς. Έτσι, μια οικονομικά ενημερωμένη και ηθικά ώριμη κατανόηση του φαινομένου του επιχειρηματικού κέρδους, καταρρίπτει τη διάκριση μεταξύ της εργαλειακής και της εσωτερικής αξίας.

Τέλος, η ομοιόμορφη κλίμακα της ανταλλακτικής αξίας που παρέχεται από το σύστημα κέρδους και ζημίας, επιτρέπει αντικειμενικές συγκρίσεις του πλούτου που παράγεται από την επιχειρηματική επιτυχία συγκεκριμένων ατόμων και των επιχειρήσεων τους. Με αυτόν τον τρόπο, μια πολύπλοκη χρηματική οικονομία παράγει το ποσό του φθόνου που είναι απίθανο να υπάρχει σε μια οικονομία αντιπραγματισμού ή δώρων και ο φθόνος είναι μια ανεξάντλητη πηγή ηθικολογικών επιθέσεων και κατηγοριών.

Το προφανές που πρέπει να ειπωθεί σε αυτό το πλαίσιο, είναι ότι ο φθόνος είναι μια νοσηρή κατάσταση η σημασία της οποίας δεν πρέπει να αγνοείται και ότι το ίδιο περιβάλλον που φαίνεται να ευνοεί την εξάπλωσή αυτής της νόσου είναι ίσως το μόνο περιβάλλον στο οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί και να υπερνικηθεί με επιτυχία από τα θύματά της. Εξάλλου, όσο περισσότερο πλήττεται κάποιος από μια ασθένεια, τόσο πιο μεγάλο κίνητρο πρέπει να έχει να εντοπίσει και να εξαλείψει τα αίτια της, ακόμα και αν είναι πιθανό να κάνει πολλά λάθη στην πορεία.

Κλείνοντας

Στο πλαίσιο μιας ελεύθερης κοινωνίας, κάτι κερδοφόρο είναι καλό και κάτι καλό είναι κερδοφόρο. Ωστόσο, η κατανόηση και η εκτίμηση αυτού του γεγονότος απαιτεί να εγκαταλείψουμε κάποιες αφελείς οπτικές της ηθικής που είναι εντελώς ακατάλληλες στο πλαίσιο της εκτεταμένης κοινωνικής συνεργασίας, η οποία, με τη σειρά της, μπορεί να εκτιμηθεί σωστά μόνο μέσω υγιούς οικονομικής παιδείας.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα Βασικά Οικονομικά: