Το ασφαλιστικό χρεοκόπησε, όπως συμβαίνει με κάθε σύστημα πυραμίδα

0
2683
Στις κομμουνιστικές χώρες, πολλοί πίστευαν ότι οι καπιταλιστικές οικονομίες στερούσαν τους πολίτες τους ακόμα και από τις βασικές ανάγκες, ενώ οι καλοπροαίρετες σοσιαλιστικές κυβερνήσεις φρόντιζαν τους ίδιους. Όμως, αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε πως υπάρχουν τρόφιμα, σπίτια, αυτοκίνητα, μουσική και λογοτεχνία χωρίς το κράτος. Όλα αυτά θα είναι πολύ περισσότερα, όταν οι άνθρωποι αφεθούν ελεύθεροι να επιδιώξουν τους δικούς τους στόχους και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους με ατομική ευθύνη, κοινή προσπάθεια στις τοπικές κοινότητες και αμοιβαία επωφελείς ανταλλαγές στην αγορά. Το ίδιο ισχύει και για την ασφάλιση γήρατος. Η κρατική πυραμίδα ασφάλισης χρεοκοπεί σταδιακά σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.

Από την καθιέρωση των κρατικών συστημάτων ασφάλισης/πυραμίδα ανά τον κόσμο, στα τέλη του 19ου αιώνα κι έπειτα, όσοι βρίσκονταν κοντά η πληρούσαν ηλικία συνταξιοδότησης, έλαβαν προνόμια τα οποία ξεπερνούσαν κατά πολύ τις «εισφορές» τους.

Αρχική δημοσίευση Μάρτιος 2018

Του Ευθύμη Μαραμή

Εισαγωγή

«Έχουμε πληρώσει εισφορές για κοινωνική ασφάλιση και συνεπώς δικαιούμαστε τα οφέλη της».

Αυτή είναι η κοινή πεποίθηση μεταξύ των ηλικιωμένων πολιτών, αλλά και αρκετών μη ηλικιωμένων. Η ίδια αντίληψη επικρατεί και μεταξύ των κρατικών υπαλλήλων. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε συνοπτικά την πραγματικότητα σχετικά με το ασφαλιστικό σύστημα σε σχέση με τις ασφαλιστικές κατηγορίες. Θα εξηγήσουμε πως το ασφαλιστικό σύστημα, είναι ένα σύστημα πυραμίδα, το οποίο πέρα από τις δυσμενείς οικονομικές συνέπειες, έχει επίσης κοινωνικές και ηθικές προεκτάσεις.

Πως λειτουργεί το σύστημα πυραμίδα του ασφαλιστικού συστήματος

Εάν το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης αποτελούταν από τις εθελοντικές εισφορές των εμπλεκομένων, οι συνταξιούχοι θα μπορούσαν ίσως να έχουν κάποια βάση ώστε να υποστηρίξουν το επιχείρημα των «κερδισμένων δικαιωμάτων». Όμως αυτό δεν ισχύει. Το σύστημα αυτό μεταφέρει εκατοντάδες δισεκατομμύρια πλούτου από τους νεότερους στους ηλικιωμένους – και σε κάθε συνταξιούχο που δεν είναι και τόσο «ηλικιωμένος». Αυτό συμβαίνει επειδή το ασφαλιστικό/αναδιανεμητικό σύστημα της κρατικής κοινωνικής ασφάλισης, είναι σύστημα πυραμίδα.

Από την καθιέρωση των κρατικών αυτών συστημάτων ασφάλισης ανά τον κόσμο, στα τέλη του 19ου αιώνα κι έπειτα, όσοι βρίσκονταν κοντά η πληρούσαν ηλικία συνταξιοδότησης, έλαβαν προνόμια τα οποία ξεπερνούσαν κατά πολύ τις «εισφορές» τους. Παραδείγματος χάριν, η Ida Mae Fuller, η πρώτη παραλήπτρια σύνταξης στις ΗΠΑ, έλαβε προνόμια τα οποία ξεπερνούσαν κατά 462 φορές τις «εισφορές» τις δικές της και του εργοδότη της.

Αυτά τα προνόμια εξανάγκασαν και εξαναγκάζουν τους μελλοντικούς Έλληνες, πέραν των εισφορών που κατέβαλαν και καταβάλουν, να πληρώσουν επιπλέον τη διαφορά. Και οι σχεδόν αδιανόητες μη χρηματοδοτημένες υποχρεώσεις του κρατικού ασφαλιστικού συστήματος είναι εξίσου επιβαρυντικές για τις επόμενες γενιές, καθώς οι προηγούμενες γενιές χρηματοδότησαν μόνο κάποια από τα δικά τους προνόμια, ή επειδή οι κυβερνήσεις έχουν πει συστηματικά και σταθερά ψέματα ότι τα έχουν χρηματοδοτήσει.

Από τη δημιουργία του, το κρατικό ασφαλιστικό σύστημα έχει επεκταθεί πολλές φορές. Κάθε επέκταση σήμαινε ότι όσοι ήταν ήδη συνταξιούχοι δεν πλήρωναν πρόσθετες εισφορές, ενώ όσοι βρισκόταν κοντά στην συνταξιοδότηση πλήρωναν μόνο για ελάχιστο διάστημα. Ωστόσο και οι δύο ομάδες έλαβαν αυξημένα οφέλη κατά τη συνταξιοδότηση, αυξάνοντας τα μη χρηματοδοτημένα οφέλη των οποίων τα βάρη θα έπεφταν στις επόμενες γενιές. Έτσι, κάθε τέτοια επέκταση επέκτεινε το σχήμα πυραμίδας, που ωφελούσε τους δικαιούχους του με έξοδα των επόμενων – μη γεννηθέντων ή μη ακόμη εργαζομένων γενεών.

Η εξέλιξη των δαπανών της κοινωνικής ασφάλισης (συντάξεις, υγεία, πρόνοια και γενικές δαπάνες). Από τα 100 εκατομμύρια ευρώ το 1970 στα 58 δισεκατομμύρια ευρώ το 2009. Πηγή: Υπουργείο εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης. Κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

Πληρώνουν εισφορές οι κρατικοί υπάλληλοι;

Η απάντηση είναι όχι. Πέραν του ότι οι κρατικοί υπάλληλοι πληρώνονται από την φορολογική διασπορά, ασχέτως δικαιούχων των «υπηρεσιών» τους, η πραγματικότητα είναι πως οι «κρατήσεις» που τους γίνονται για ασφαλιστικές «εισφορές», είναι απλά φαντασιακές. Είναι λογιστικές σημειώσεις. Ας δούμε τι λέει ο Βαγγέλης Βενιζέλος, ο καταλληλότερος σοσιαλιστής αξιωματούχος που μπορεί να μας κατατοπίσει επί του θέματος:

«Τα Ταμεία είναι φορείς του δημόσιου τομέα, ανήκουν στη γενική κυβέρνηση. Το Δημόσιο, όταν εκδίδει ομόλογα και τα ομόλογα τ’ αγοράζουν τα Ταμεία, στην πραγματικότητα συμψηφίζει με τον εαυτό του. Δηλαδή η κεντρική κυβέρνηση εκδίδει ένα ομόλογο και το αγοράζει το ταμείο που είναι γενική κυβέρνηση. Εμείς υπολογίζουμε το χρέος της γενικής κυβέρνησης. Άρα σ’ επίπεδο γενικής κυβέρνησης αυτό μηδενίζεται. Στην πραγματικότητα λοιπόν, επρόκειτο για μια εγγραφή λογιστική συμψηφιστική μεταξύ κράτους και Ταμείων.»

 

Για όσους μπερδεύτηκαν, θα «μεταφράσουμε». Το χρήμα στην συγκεκριμένη περίπτωση χάνει τον πραγματικό λόγο ύπαρξής του ως αγαθό με χρήση στις ανθρώπινες καθημερινές συναλλαγές. Υπάρχει απλά ως λογιστική εγγραφή που ο κρατικός άρχων κατά το δοκούν δημιουργεί και εγγράφει, π.χ. με τις (δήθεν) ασφαλιστικές εισφορές κρατικών υπαλλήλων. Οι «εισφορές» αυτές, υφίστανται μόνο στο μυαλό της εκάστοτε κυβερνήσεως και των υπαλλήλων της.

Κατόπιν, η κυβέρνηση τις ανταλλάσσει με χρεόγραφα, που αργότερα κουρεύει με PSI και στέλνει τον λογαριασμό του «κουρέματος», του κατά τον κ. Βενιζέλο «μηδενικού χρέους», στον καπιταλιστή ιδιοκτήτη, στον επιχειρηματία, στον ελεύθερο επαγγελματία και στον ιδιώτη εργαζόμενο. Όλα αυτά την ίδια στιγμή που ο πολίτης, ο οποίος αποπληρώνει τις παχυλές δήθεν «εισφορές» των κρατικών υπαλλήλων, αδυνατεί να αποπληρώσει τις δικές του εισφορές αλλά και τις συντάξεις των υπολοίπων Δ.Υ. και ιδιωτών. Κινδυνεύει δε, να φυλακιστεί για χρέη προς τους (κρατικοδίαιτους) ασφαλιστικούς φορείς ακόμα και για μικροποσά. Αυτά τα ποσά, για κακή του τύχη, δεν είναι «λογιστικές εγγραφές» όπως στην περίπτωση του «μηδενικού χρέους» του κ. Βενιζέλου, αλλά κόπος, ιδρώτας, αποταμιεύσεις, γη, κεφάλαιο και μέσα παραγωγής. Όλα αυτά δηλαδή τα οποία αντιπροσωπεύει το (πραγματικό) χρήμα.

Η εξέλιξη της κρατικής κοινωνικής ασφάλισης

Το 1974 οπότε και καταγράφονται στοιχεία, αντιστοιχούσαν 3,58 ασφαλισμένοι σε κάθε συνταξιούχο. Το 2009, οπότε και βλέπουμε την τελευταία καταγραφή στο υπουργείο εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης, η σχέση αυτή βρίσκεται στο 1,70 ασφαλισμένους ανά συνταξιούχο. Όσο και να έψαξα σε επίσημες πηγές του κράτους, δεν μπόρεσα να βρω νέα στοιχεία για την σχέση ασφαλισμένων/συνταξιούχων, πέραν του έτους 2009. Αν αποτελεί δική μου απροσεξία ζητώ την επιείκεια σας. Βασισμένοι στις εξελίξεις από το 2009 κι έπειτα, το πιο πιθανό είναι πως η σχέση αυτή επιδεινώθηκε περαιτέρω.

Πηγή: Υπουργείο εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης. Κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

Στα πρώτα χρόνια των μνημονίων, εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιοδοτήθηκαν με ευνοϊκά προγράμματα «εθελούσιας εξόδου». Αυτό το γεγονός μείωσε στο μερίδιο που του αναλογεί την παραγωγή και το βιοτικό επίπεδο στην κοινωνία με δύο τρόπους:

  1. Την απομάκρυνση δυνητικά παραγωγικής εργασίας προς την αεργία.
  2. Την μεταφορά πόρων από τους παραγωγούς στους άεργους.
Συντάξεις μηνός Φεβρουαρίου 2018. Πηγή: Ενιαίο Σύστημα Ελέγχου και Πληρωμών Συντάξεων.

Βλέπουμε στον πίνακα πως οι συνταξιούχοι ως 60 ετών είναι 314.457 και αποτελούν ποσοστό περίπου 17% των συνταξιούχων. Οι συνταξιούχοι ηλικίας μεταξύ 56-65 ετών λαμβάνουν τα υψηλότερα ποσά σύνταξης, σύμφωνα με το Ενιαίο Σύστημα Ελέγχου και Πληρωμών Συντάξεων.

«Aν δει κανείς την πορεία της χώρας από το 2000 μέχρι το 2015, θα διαπιστώσει ότι για το ασφαλιστικό δόθηκαν 220 δισ. από τον κρατικό προϋπολογισμό, τα οποία αντιστοιχούν σε ποσοστό πολύ υψηλότερο από το χρέος της χώρας». Αυτά δήλωσε η σοσιαλίστρια Άννα Διαμαντοπούλου, στο 1ο Ασφαλιστικό Συνέδριο του Economist για να συμπληρώσει: «Το ότι δεν λύσαμε το ασφαλιστικό μας ήταν βασική αιτία της χρεοκοπίας. Το καταλαβαίνουμε αυτό; Το αποδεχόμαστε αυτό; Να λοιπόν μια βασική, η πλέον βασική διαρθρωτική αλλαγή στην οποία πρέπει να συναινέσουμε στην Ελλάδα».

Το πρόβλημα με τους οικονομικούς νόμους, είναι πως αδιαφορούν για το αν θα «συναινέσει» η όχι το Ελληνικό κράτος – και οι ειδικές ομάδες συμφερόντων που εξυπηρετεί – με την πραγματικότητα. Το κρατικό ασφαλιστικό σύστημα χρεοκόπησε και σήμερα τρώει τις σάρκες των ασφαλισμένων αλλά και των ανασφάλιστων. Εκατοντάδες χιλιάδες επαγγελματίες έκλεισαν τα βιβλία τους και πιθανότατα βρίσκονται σήμερα στην παραοικονομία, καθώς δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το θέμα των τεράστιων ασφαλιστικών εισφορών. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ ο Έλληνας εργαζόμενος με δύο παιδιά χάνει το 45% του μισθού σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, όταν ο μέσος όρος στα κράτη μέλη του Οργανισμού είναι 26,9%.

Εκ νέου Ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης

Στις κομμουνιστικές χώρες, πολλοί πίστευαν ότι οι καπιταλιστικές οικονομίες στερούσαν τους πολίτες τους ακόμα και από τις βασικές ανάγκες, ενώ οι καλοπροαίρετες σοσιαλιστικές κυβερνήσεις φρόντιζαν τους ίδιους. Όμως, αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε πως υπάρχουν τρόφιμα, σπίτια, αυτοκίνητα, μουσική και λογοτεχνία χωρίς το κράτος. Όλα αυτά θα είναι πολύ περισσότερα, όταν οι άνθρωποι αφεθούν ελεύθεροι να επιδιώξουν τους δικούς τους στόχους και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους με ατομική ευθύνη, κοινή προσπάθεια στις τοπικές κοινότητες και αμοιβαία επωφελείς ανταλλαγές στην αγορά. Το ίδιο ισχύει και για την ασφάλιση γήρατος.

Ωστόσο, πολλοί από αυτούς που, βασικά, υποστηρίζουν τις αρχές της ελεύθερης αγοράς, πιστεύουν ότι η κυβέρνηση πρέπει να παρεμβαίνει σε ορισμένους τομείς και ότι η ασφάλιση γήρατος είναι μία από αυτές. Η συνταξιοδότηση, θεωρούν, πως είναι πολύ μακρινό στο χρόνο γεγονός και επομένως δεν μπορεί να ανατεθεί στις αγορές. Εκτός αυτού, ορισμένοι άνθρωποι δεν είναι αρκετά έξυπνοι ώστε να αποταμιεύσουν για τη συνταξιοδότησή τους, οπότε η κυβέρνηση πρέπει να τους υποστηρίξει.

Υπάρχει αλήθεια σε αυτούς τους ισχυρισμούς. Ωστόσο, τα συμπεράσματα δεν συνάδουν με τους ισχυρισμούς. Στην πραγματικότητα, ακριβώς επειδή η ασφάλεια γήρατος είναι ένα δύσκολο μακροπρόθεσμο ζήτημα, δεν θα πρέπει να ανατίθεται σε πολιτικούς που ανησυχούν περισσότερο για την ικανοποίηση των βραχυπρόθεσμων αναγκών της μιας η της άλλης ομάδας ειδικών συμφερόντων.

Επιπλέον, η ασφάλιση γήρατος σε μια ελεύθερη κοινωνία, δεν θα αφορούσε μόνο την αγορά. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα βασίζονταν σε ένα συνδυασμό πηγών: οικογένεια, αγορές, αμοιβαία βοήθεια, φιλανθρωπία και εργασία.

Οι κυβερνήσεις δεν εφηύραν την αναδιανεμητική κοινωνική ασφάλιση. Την αντέγραψαν από τον παλαιότερο κοινωνικό θεσμό στον κόσμο – την οικογένεια. Πριν από την ίδρυση του σύγχρονου κράτους πρόνοιας, οι οικογένειες λειτουργούσαν ως πηγή άτυπης κοινωνικής ασφάλισης. Η ασφάλεια στην τρίτη ηλικία παρεχόταν με βάση την αμοιβαία μεγαθυμία: οι γονείς γεννούσαν παιδιά, τα υποστήριζαν και τα εκπαίδευαν. Σε αντάλλαγμα, τα παιδιά υποστήριζαν τους ηλικιωμένους γονείς τους με χρήματα, στέγαση και φροντίδα. Αυτό εξακολουθεί να είναι το βασικό μοτίβο σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο.

Πριν οι άνθρωποι αναγκαστούν να χρηματοδοτήσουν τη συνταξιοδότηση της υπόλοιπης κοινωνίας, είχαν πολλά περισσότερα παιδιά. Όχι για πλάκα, αλλά επειδή τα πολλά παιδιά ήταν, μεταξύ όλων των άλλων, ένα οικονομικά υγιές γεγονός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες έχουν και σήμερα μεγαλύτερες οικογένειες. Όπως το έθεσε κάποτε ο Julian Simon:

«…[εκείνοι που] πιστεύουν ότι οι φτωχοί δεν ζυγίζουν τις συνέπειες και τα οφέλη της γέννησης περισσότερων παιδιών, είναι απλά αλαζόνες ή άσχετοι ή και τα δύο μαζί».

 

Αυτό ήταν γνωστό στην Ευρώπη του 19ου αιώνα. Όταν ο Otto von Bismarck καθιέρωσε το πρώτο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στον κόσμο, το έπραξε για τον ίδιο αυτό λόγο: να αντικαταστήσει την οικογένεια με το κράτος. Όποιοι κι αν ήταν οι λόγοι του για αυτή την κίνηση, τα κατάφερε άψογα. Πριν τον Bismarck, η Γερμανία είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά γεννητικότητας σε όλη την Ευρώπη. Σήμερα, το συνολικό ποσοστό γεννητικότητας είναι χαμηλότερο από 1,4. Αυτό θα μειώσει το ισχυρό αυτό ευρωπαϊκό έθνος στο μισό του σημερινού μεγέθους του σε περίπου 40 χρόνια – εκτός εάν, φυσικά, αποφασίσουν να αντικαταστήσουν τα παιδιά των Γερμανών με Άραβες και Βορειοαφρικανούς.

Τα ίδια και χειρότερα έχουν συμβεί στην Ελλάδα. Η κρατική κοινωνική ασφάλιση διάβρωσε τις ανθρώπινες σχέσεις, όπως αυτές είχαν προκύψει μέσω κοινωνικών διεργασιών σε βάθος αιώνων.

Και τώρα τι γίνεται;

Τα πράγματα, όσον αφορά το ασφαλιστικό και δημογραφικό, είναι πολύ σοβαρά σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο. Στην Ευρώπη (όπου τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά), ορισμένες χώρες δεν κάνουν τίποτα, ενώ άλλες αυξάνουν τα όρια στις ηλικίες συνταξιοδότησης και τα ποσοστά των εισφορών. Αυτό θα κρατήσει τα συστήματα σε λειτουργία βραχυπρόθεσμα, αλλά η σκληρή πραγματικότητα δεν θα μπορέσει να αντιστραφεί. Μακροπρόθεσμα, τέτοια μέτρα αποθαρρύνουν ακόμη περισσότερο την εργασία και θα μετατρέψουν τους επιμελείς εργαζόμενους και την νέα γενιά, σε σκλάβους ενός αποτυχημένου συστήματος, όπως συνέβη ήδη στην Ελλάδα.

Αν υπολογιστούν και οι 500.000 παραγωγικοί Έλληνες που εγκατέλειψαν τη χώρα στα χρόνια των μνημονίων, αντιλαμβανόμαστε πως η κατάσταση είναι δραματική. Η Ελλάδα μετατράπηκε σε ένα έθνος συνταξιούχων, ηλικιωμένων και μη, το οποίο σταδιακά θα σβήσει.

Τα οφέλη ενός συστήματος ασφάλισης γήρατος χωρίς το κράτος, θα ήταν επιπλέον περισσότερο από οικονομικά. Θα προωθούσαν επιπρόσθετα την απόκτηση προσωπικών αρετών και υπευθυνότητας, οι οποίες θα απεικονιζόταν σε όλους τους τομείς της ιδιωτικής και της κοινωνικής ζωής. Ένα μη κυβερνητικό σύστημα θα αντιμετώπιζε ακόμη και τα πιο άτυχα μέλη της κοινωνίας με περισσότερη ανθρωπιά και αξιοπρέπεια και θα υπήρχαν λιγότεροι τέτοιοι άνθρωποι συνολικά. Πιο αναλυτικές απεικονίσεις μπορείτε να δείτε στα άρθρα: Η κρατική κοινωνική ασφάλιση χρεοκόπησε την κοινωνία οικονομικά και ηθικά. Και: Έθνη υπό εξαφάνιση – η μάστιγα της κρατικής κοινωνικής ασφάλισης.

Η ασφάλιση γήρατος και η κοινωνική προστασία και εξέλιξη, είναι πολύ σημαντικά θέματα για να παραμείνουν στα ανίκανα και μακριά πλοκάμια του κράτους. Όμως, όπως έγραψε ο Ναπολέων Λιναρδάτος:

Δεν ξέρω πως είναι δυνατόν να δει κάποιος ό,τι έχει συμβεί από το 2010 ως κάτι διαφορετικό από την διάσωση του παρασιτισμού και του κρατισμού υπό την επίβλεψη των Βρυξελλών. Το κράτος χρεοκόπησε και παρέδωσε την χρεοκοπία στον ιδιωτικό τομέα. Η ευρωπαϊκή βοήθεια δεν ήταν παρά τα μετρητά για να γίνει αυτή η μεταφορά της χρεοκοπίας, για να επιτευχθεί πολιτικά η λεηλασία του Έλληνα φορολογούμενου. Στις αρχές του 2019 καταργήθηκε η μεταρρύθμιση στις συντάξεις, αλλά παραμένει η αντιμεταρρύθμιση για το αφορολόγητο. Ο,τi έχει συμβεί είναι ένας οδηγός για το πως να μετατρέψετε μια χώρα σε ένα απέραντο πτωχοκομείο άγριας φορολογίας και εξάρτησης από κρατικά επιδόματα.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: