Η Φινλανδία εγκαταλείπει το πείραμα του «δωρεάν γεύματος»

0
520
Το παγκόσμιο βασικό εισόδημα, δεν είναι η θεόσταλτη κοινωνική πολιτική που αρχικά φαίνεται να είναι. Δεν δημιουργεί κίνητρο για εργασία. Δεν θα βοηθήσει στην επίλυση της ανεργίας και δεν θα μετριάσει τη φτώχεια. Το πείραμα Της Φινλανδίας δίνει κάποια στοιχεία που επιβεβαιώνουν την θεωρία μας.
Το παγκόσμιο βασικό εισόδημα, δεν είναι η θεόσταλτη κοινωνική πολιτική που αρχικά φαίνεται να είναι. Δεν δημιουργεί κίνητρο για εργασία. Δεν θα βοηθήσει στην επίλυση της ανεργίας και δεν θα μετριάσει τη φτώχεια. Το πείραμα Της Φινλανδίας δίνει κάποια στοιχεία που επιβεβαιώνουν την θεωρία μας.

Στο φινλανδικό πείραμα, Από τον Ιανουάριο του 2017, ένα τυχαίο δείγμα 2.000 ανέργων ηλικίας 25 έως 58 ετών έχει εισπράξει μηνιαίως € 560, χωρίς καμία απαίτηση να αναζητούν ή να αποδέχονται απασχόληση.

 

Του Ευθύμη Μαραμή

Εισαγωγή

Το «παγκόσμιο βασικό εισόδημα» (UBI) αποτελεί σαφώς το νέο σοσιαλιστικό τρεντ παγκοσμίως. Η βασική του ιδέα, η οποία έχει υποστηρικτές όπως οι πολυεκατομμυριούχοι Elon Musk και Mark Zuckerberg, υποστηρίζει την «εξαιρετικά ανθρωπιστική» πρόταση της αρπαγής των εισοδημάτων όσων εργάζονται και παράγουν και της διανομής των σε όσους δεν εργάζονται και δεν παράγουν. Τι θα μπορούσε να πάει στραβά με μια τόσο «φιλανθρωπική» πράξη;

Έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο μας σχετικά με την επιπόλαια αφέλεια που χαρακτηρίζει την θεωρία των υποστηρικτών του UBI. Το παγκόσμιο βασικό εισόδημα, δεν είναι η θεόσταλτη κοινωνική πολιτική που αρχικά φαίνεται να είναι. Δεν δημιουργεί κίνητρο για εργασία. Δεν θα βοηθήσει στην επίλυση της ανεργίας και δεν θα μετριάσει τη φτώχεια. Η αλήθεια είναι ότι θα διογκώσει αυτά τα προβλήματα σε σύγκριση με αυτό που θα ίσχυε σε μια πιο ανόθευτη αγορά. Υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι θα είναι χειρότερη πολιτική μακροπρόθεσμα, από τα παραδοσιακά συστήματα κρατικής κοινωνικής πρόνοιας.

Υποτίθεται ότι η κύρια καινοτομία του παγκόσμιου βασικού εισοδήματος είναι ότι καταφέρνει να αποφύγει σε μεγάλο βαθμό αυτό το πρόβλημα. Δεδομένου ότι όλοι θα λαμβάνουν το καθορισμένο βασικό εισόδημα, ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα εισοδήματα τους, οι υποστηρικτές του μέτρου πιστεύουν ότι οι άνθρωποι θα εξακολουθούν να έχουν ισχυρά κίνητρα βασισμένα στο εισόδημα ώστε να εργαστούν. Κάποιοι πηγαίνουν ακόμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμα θα είναι θετικό για την απασχόληση, επειδή το οικονομικό μαξιλάρι που παρέχει το παγκόσμιο βασικό εισόδημα, θα βοηθήσει τους ανθρώπους στη μετάβαση από την ανεργία στην απασχόληση. Για παράδειγμα, ένας επιχειρηματίας ή καλλιτέχνης σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, θα μπορούσε, εν μέρει, να βασιστεί σε αυτό όσο προσπαθεί να επανακάμψει.

Οι θεμελιώδεις οικονομικοί νόμοι που δεν αντιλαμβάνονται οι σοσιαλιστές-υποστηρικτές του UBI

Στην αγορά, ο πλούτος κερδίζεται με τη δημιουργία αξίας. Όταν κάποιος αγοράζει ένα αγαθό, έχει κερδίσει τα χρήματα που δαπανά έχοντας παραγάγει κάτι άλλο. Αυτό δεν συμβαίνει με τα προγράμματα κρατικής κοινωνικής πρόνοιας, όπως και με το παγκόσμιο βασικό εισόδημα. Τα χρήματα αποσπώνται δια της βίας από εκείνους που έχουν παραγάγει αγαθά και υπηρεσίες – ώστε να κερδίσουν αυτά τα χρήματα – για να δοθούν σε όσους δεν έχουν παραγάγει τίποτα. Αυτό επιτρέπει σε ανθρώπους που δεν παράγουν πλούτο να συνεχίσουν να καταναλώνουν αγαθά και σπάνιους πόρους.

Σε μια κανονική λειτουργική αγορά, οι παραγωγοί αγαθών τα οποία δεν επιθυμούν οι καταναλωτές, θα πρέπει σύντομα να εγκαταλείψουν τις συγκεκριμένες προσπάθειες και να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους σε παραγωγικούς τομείς της οικονομίας. Το παγκόσμιο βασικό εισόδημα, ωστόσο, τους επιτρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους με τα χρήματα εκείνων που έχουν πραγματικά παραγάγει αξία. Αυτό το γεγονός, οδηγεί στο υπάρχον πρόβλημα που δημιουργεί κάθε κρατικό κοινωνικό πρόγραμμα παροχών.

Τελικά, όλα τα κυβερνητικά προγράμματα παροχών, οδηγούν στην κατανάλωση πλούτου ή, τουλάχιστον, στη μείωση του πλούτου που θα είχε σε άλλη περίπτωση εξοικονομηθεί. Όταν οι επιχειρηματίες έχουν λιγότερη ανάγκη στο να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τις επιθυμίες των πελατών τους, οι καταναλωτές θα βρεθούν αντιμέτωποι με λιγότερες και χαμηλότερης ποιότητας επιλογές. Αυτό σημαίνει πως τα κυβερνητικά προγράμματα παροχών, καθιστούν τους πάντες φτωχότερους, από ό, τι θα ίσχυε σε μια ανόθευτη ελεύθερη αγορά.

Όλα αυτά, αποτελούν λογική αναγκαιότητα σε έναν νοητικό κόσμο προ εμπειρίας. Υπάρχει άμεση αιτιολογική συνάφεια ανάμεσα στη θεωρία της σπανιότητας, της οριακής ωφέλειας και της ανθρώπινης δράσης που εξετάζουμε. Αυτή την μεθοδική αναλυτική σκέψη, την διαθέτουμε χάρη στην Αυστριακή οικονομική σχολή και ειδικότερα βασισμένοι στην πραξεολογία της παράδοσης του Ludwig von Mises.

Σύγκρουση με την πραγματικότητα

Πολλές χώρες έχουν εισαγάγει το πείραμα με το  UBI, συμπεριλαμβανομένων της Φινλανδίας, του Καναδά, της Κένυας και της Ολλανδίας.

Ωστόσο, Η Φινλανδία εγκαταλείπει το πείραμα. Σύμφωνα με τον Βρετανικό «Guardian»

Από τον Ιανουάριο του 2017, ένα τυχαίο δείγμα 2.000 ανέργων ηλικίας 25 έως 58 ετών έχει εισπράξει μηνιαίως € 560, χωρίς καμία απαίτηση να αναζητούν ή να αποδέχονται απασχόληση. Όσοι παραλήπτες βρήκαν δουλειά, συνέχισαν να λαμβάνουν το επίδομα. Τώρα, η κυβέρνηση αλλάζει το σύστημα του UBI. Επιπλέον, η κυβέρνηση υιοθετεί πιο αυστηρά κριτήρια παροχών επιδομάτων, εισάγοντας νομοθεσία που θα δικαιολογεί παροχές στους ανέργους μόνο αν ακολουθήσουν προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης, η αν εργάζονται τουλάχιστον 18 ώρες το τρίμηνο.

Φυσικά, οι σοσιαλδημοκράτες ξεσηκώθηκαν και τίθενται ενάντια στην απόφαση της κυβέρνησης. Ο Olli Kangas, ένας «ειδικός» σοσιαλιστής που συμμετείχε στην εξέταση του πειράματος, δήλωσε στον φινλανδικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα YLE:

«Δύο χρόνια είναι πολύ μικρή περίοδος για να μπορέσουμε να εξαγάγουμε εκτεταμένα συμπεράσματα από ένα τόσο μεγάλο πείραμα. Θα έπρεπε να έχουμε επιπλέον χρόνο και περισσότερα χρήματα για να έχουμε αξιόπιστα αποτελέσματα.»

Βεβαίως, τι άλλο θα ζητούσε ο σοσιαλιστής; Περισσότερα ξένα χρήματα και κλεμμένο χρόνο, σαν να μην φτάνουν τα παραδείγματα των αποτυχημένων σοσιαλιστικών πειραμάτων διαχρονικά. Το παγκόσμιο βασικό εισόδημα δεν εξαλείφει τα αντικίνητρα για εργασία που είναι εγγενή στα υφιστάμενα προγράμματα κρατικών παροχών. Απλά τα μετακινεί. Το πρόγραμμα πρέπει εξάλλου να χρηματοδοτηθεί όπως και κάθε σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Το σύστημα του παγκόσμιου βασικού εισοδήματος, είναι ως εκ τούτου, σύστημα αναδιανομής πλούτου. Ο πλούτος πρέπει να αποσπαστεί από εκείνους που τον έχουν και να δοθεί σε εκείνους που δεν τον έχουν. Αυτό σημαίνει ότι σε κάποιο σημείο της εισοδηματικής κλίμακας, οι άνθρωποι θα πρέπει να μετατραπούν από αποδέκτες παροχών, σε παρόχους παροχών.

Η προοδευτική φορολόγηση που είναι απαραίτητη για τη χρηματοδότηση ενός παγκόσμιου βασικού εισοδήματος, σημαίνει ότι όσα περισσότερα κερδίζει κάποιος, τόσο μεγαλύτερο ποσοστό του πλούτου του θα αποσπαστεί. Επομένως, τα αντικίνητρα για απασχόληση εξακολουθούν να είναι ισχυρά στο φορολογικό σύστημα. Μεταφέρονται απλά σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων υψηλότερων εισοδημάτων. Αυτό με τη σειρά του βάζει «ταβάνι» στην παραγωγικότητα, δεδομένου πως από κάποιο στάδιο κι έπειτα δεν θα συμφέρει να παράγει κάποιος.

Έχουμε και στην Ελλάδα διάφορους αριστερίζοντες οι οποίοι γλυκοκοιτάζουν το πείραμα του δωρεάν γεύματος (με τα λεφτά των άλλων). Ελπίζουμε πως η αποτυχία του Φινλανδικού πειράματος θα τους συνετίσει.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: