Αναρχοκομμουνιστές: Η ντροπή του αναρχικού κινήματος

0
1059
Αναρχοκομμουνιστές
Η παρισινή Κομμούνα

Οι αναρχοκομμουνιστές δεν ξεφεύγουν από το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού από το οποίο υποφέρει και μία σοσιαλιστική (με κράτος) οικονομία. Εφόσον δεν υπάρχει ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενα συναλλαγής και επομένως δε θα έχουν τιμές. Χωρίς τιμές ο οικονομικός υπολογισμός είναι αδύνατος

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Στον επίσημο κομμουνιστικό χώρο θα λέγαμε ότι υπάρχουν δύο συνιστώσες. Από τη μία, βρίσκονται οι Μαρξιστές ή αλλιώς κομμουνιστές (εφόσον επιδιώκουν εν τέλει την αταξική κομμουνιστική κοινωνία. Από την άλλη υπάρχουν και οι αναρχοκομμουνιστές, οι οποίοι επιδιώκουν το ίδιο. Η διαφορά τους έγκειται στη μεθοδολογία σύμφωνα με την οποία θα επιτύγχαναν τον σκοπό τους. Οι Μαρξιστές επιδιώκουν την απαλλοτρίωση των μέσων παραγωγής από το κράτος, με άλλα λόγια «να μεγαλώσουν το κράτος, μέχρι να μην υπάρχει κράτος». Ελπίζουν ότι, με την αλλαγή των «σχέσεων παραγωγής», ο άνθρωπος θα μετατραπεί στον λεγόμενο «σοσιαλιστή άνθρωπο», ένα άτομο το οποίο θα εργάζεται για το όφελος των συνανθρώπων του και όχι για το προσωπικό του κέρδος.

Ο Μιχαήλ Μπακούνιν διαφώνησε με τη Μαρξιστική προσέγγιση, καθώς θεώρησε ότι έτσι δεν θα επιτευχθεί η αναρχική, αταξική κοινωνία. Αυτό που θα συνέβαινε είναι η δημιουργία δύο νέων τάξεων: των κρατικών διαχειριστών (της νομενκλατούρας) και του προλεταριάτου, με την πρώτη να κυριαρχεί επί της δεύτερης 1. Η κριτική του ήταν επί της αρχής σωστή και επαληθεύτηκε και εμπειρικά. Η πρότασή του ήταν ότι η αναρχία θα επιτυγχανόταν μόνο μέσω της οργάνωσης υπόγειας επανάστασης από το προλεταριάτο και της απευθείας κατάλυσης του κράτους. Όπως και να έχει, εδώ θα εξετάσουμε κατά πόσο το αναρχοκομμουνιστικό μοντέλο αποτελεί και κάποιο είδος «αναρχίας», ορίζοντας την αναρχία ως την μη εκμετάλλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο και τη λειτουργία μίας κοινωνίας επί εθελοντικών βάσεων.

Εξετάζοντας το θεωρητικό πλαίσιο του αναρχοκομμουνισμού

Βασική προκείμενη της αναρχοκομμουνιστικής δεοντολογίας είναι η απουσία ιδιωτικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Τα μέσα παραγωγής θα ανήκουν συνολικά στην κοινωνία, και θα τυγχάνουν διαχείρισης από ομάδες ανθρώπων (κολεκτίβες). Αποφάσεις περί παραγωγής θα λαμβάνονται συνολικά με αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες εντός και εκτός της κολεκτίβας εφαρμόζοντας «συνδιαμόρφωση» απόψεων, δηλαδή την όσο πιο σφαιρική συμπερίληψη όλων των αντικρουόμενων απόψεων για την κατεύθυνση της παραγωγής. Δεύτερον, το χρήμα θα καταργηθεί και αντιθέτως, τα αγαθά που παράγοντα θα τοποθετούνται σε έναν «σωρό» από όπου ο καθένας θα μπορεί να λαμβάνει τόσα αγαθά, όσα επιτάσσουν οι ανάγκες του. Το ρητό «στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του» ισχύει σε γενικές γραμμές εδώ και αποτελεί και την τρίτη προκείμενη.

Οι αναρχοκομμουνιστές προσυπογράφουν την Μαρξιστική (Ρικαρντιανή) θεωρία της αξίας, όπως και την συνεπακόλουθη εκμετάλλευση του προλεταριάτου από την αστική τάξη για την είσπραξη της «υπεραξίας» 2. Σύμφωνα με αυτούς, η οργάνωση του συστήματός τους αποτρέπει την ιδιοκτησία μέσων παραγωγής, και ως εκ τούτου αποτρέπει την καπιταλιστική εκμετάλλευση που αποτελεί και στην ουσία μία «καταναγκαστική αρχή» εις βάρος του εργάτη. Θεωρητικά ως αποτέλεσμα, η εκμετάλλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο θα καταργηθεί και η αταξική, εγκαλιταριανή κοινωνία θα επιτευχθεί και αυτή με τη σειρά της.

Που είναι το πρόβλημα με την προσέγγιση αυτή;

Τι είναι μέσο παραγωγής;

Πρώτη κριτική μας θα μπορούσε να είναι εξής: τι είναι μέσο παραγωγής και τι όχι; Οι αναρχοκομμουνιστές έχοντας στην ουσία να αναθεωρήσουν ή να εμπλουτίσουν τη θεωρία με πιο σαφείς προκείμενες, έχουν ξεχάσει να ορίσουν τι ακριβώς θεωρείται μέσο παραγωγής. Υπάρχει σαφώς ένας διαχωρισμός ανάμεσα στην προσωπική και στη ατομική ιδιοκτησία. Η πρώτη αφορά τα προσωπικά αντικείμενα του καθενός μας, τα οποία και επιτρέπονται. Η δεύτερη αφορά τα μέσα παραγωγής, όπως μηχανήματα, εργοστάσια, μηχανουργεία κοκ. Η πρώτη επιτρέπεται, δηλαδή είναι «νόμιμη», αλλά η δεύτερη όχι. Όπως έλεγε και ο Κροπότκιν: «Δεν θα σας πάρουμε τις οδοντόβουρτσές σας, παρά μόνο το εργοστάσιο που τις φτιάχνει».

Ο διαχωρισμός αυτός είναι θολός, καθώς ένα προσωπικό αντικείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο παραγωγής, δηλαδή την παραγωγή αγαθών και ενδεχομένως την επίτευξη κέρδους. Για παράδειγμα, μπορώ να χρησιμοποιήσω τον υπολογιστή (προσωπική ιδιοκτησία) μου για να πραγματοποιώ τις εργασίες φοιτητών σε αντάλλαγμα για το κουπόνι φαγητού τους. Θα μπορούσα επίσης να γίνω επικεφαλής μίας ομάδας φοιτητών που κάνουμε αυτή τη δουλειά, κρατώντας το μεγαλύτερο μερίδιο των αμοιβών και μοιράζοντας τα υπόλοιπα στους υφισταμένους μου. Σύμφωνα με την αναρχοκομμουνιστική δεοντολογία, δημιουργήθηκε μία εξαναγκαστική ιεραρχική σχέση ανάμεσα σε μένα και τους «υπαλλήλους».

Δεν έχει σημασία αν κάτι τέτοιο έγινε εθελοντικά και εγώ, δεδομένων της γενικής οικονομική ισότητας, δεν θα μπορούσα να εκμεταλλευτώ την δυσμενέστερη οικονομική θέση άλλων. Θα ήμουν παράνομος και θα δικαιολογούταν η άσκηση επιθετικής βίας εναντίον μου για να λήξει η δραστηριότητά μου. Αυτό, αποτελεί μία de facto επιβολή μίας αρχής πάνω μου, δηλαδή αυτής που αποφασίζει τι είναι μέσο παραγωγής ή όχι. Καταργείται λοιπόν η πρώτη προκείμενη, δηλαδή η κατάργηση της εκμετάλλευσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Δεν εκμεταλλεύτηκα κανέναν αλλά κάποιος άλλος με εξανάγκασε να (μην) κάνω κάτι που αποφασίστηκε εθελοντικά από όλους.

Εάν οι αναρχοκομμουνιστές, αντιθέτως, δεν δράσουν για να λήξουν αυτήν την δραστηριότητα, τότε αποδέχονται εμμέσως τη δημιουργία καπιταλιστικών εστιών, σε μία, κατά τ’ άλλα αταξική κοινωνία. Θα έπρεπε δηλαδή, χάριν ιδεολογικής συνέπειας να διαλύσουν αυτές τις εστίες, αλλά κάτι τέτοιο θα τους έφερνε σε δύσκολη θέση καθώς θα δημιουργούσαν μία ιεραρχική σχέση για να καταστρέψει εξαναγκαστικά μία ιεραρχική δομή που δημιουργήθηκε χωρίς κάποιος να εξαναγκάσει ή να εκμεταλλευτεί κανέναν.

Το σώμα μας ως μέσο παραγωγής

Το πρόβλημα επεκτείνεται όσον αφορά το σώμα μας. Δεν μπορεί αυτό να είναι μέσο παραγωγής; Δεν θα μπορούσα εγώ εθελοντικά να καθαρίζω για παράδειγμα τα σπίτια συντρόφων μου σε αντάλλαγμα μερίδιο από το συσσίτιό τους; Υπάρχει εκμετάλλευση εκεί; Κατά τους αναρχοκομμουνιστές υπάρχει, διότι θα αποδεχόμουν εντολές από κάποιον εργοδότη. Απαγορεύεται να μισθώσω το σώμα μου διότι δημιουργείται καπιταλιστική σχέση ανάμεσα σε άτομα. Πάλι, πρέπει, σύμφωνα με την αναρχοκομμουνιστική δεοντολογία, να επέμβει μία αρχή που θα κατέστειλε αυτή τη σχέση.

Αν όμως γίνει αυτό, τότε παραβιάζεται η αυτοδιάθεσή μου, το σώμα μου παύει να μου ανήκει καθώς πλέον κάποιος άλλος μπορεί και ορίζει τι εν τέλει μπορώ να πραγματοποιήσω με αυτό. Δεν υπάρχει πλέον αναρχία, δημιουργείται μία εξουσιαστική καταναγκαστική δομή από την οποία δεν μπορώ να εξέλθω χωρίς να παραβιάσω την αναρχοκομμουνιστική δεοντολογία. Στην ουσία, η ελεύθερη διάθεση του σώματός μας, εν δυνάμει, μας κάνει καπιταλιστές, εφόσον αυτό αποτελεί και μέσο παραγωγής. Αν αυτή δεν επιτρέπεται, πώς μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ζούμε υπό καθεστώς αναρχίας; Η αναρχοκομμουνιστική δεοντολογία είναι ασυνεπής. Είτε θα ακολουθηθεί κατά γράμμα και θα αυτο-ακυρωθεί δημιουργώντας εξαναγκασμό πάνω στα άτομα, είτε, αν «χαλαρώσει», θα δημιουργήσει καπιταλιστικές εστίες μέσα σε ένα αταξικό, υποτίθεται, περιβάλλον. Δεν υπάρχει θεωρητική διέξοδος από αυτές τις εναλλακτικές. Θεωρητικά δεν υφίσταται αναρχία.

Το πρόβλημα του οικονομικού υπολογισμού

Οι αναρχοκομμουνιστές δεν ξεφεύγουν από το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού από το οποίο υποφέρει και μία σοσιαλιστική (με κράτος) οικονομία. Εφόσον δεν υπάρχει ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενα συναλλαγής και επομένως δε θα έχουν τιμές. Χωρίς τιμές ο οικονομικός υπολογισμός είναι αδύνατος. Η αναρχοκομμουνιστική κοινωνία δεν θα γνώριζε, απουσία τιμών στους συντελεστές παραγωγής, πώς να παράξει χωρίς ζημίες. Δε θα γνώριζε αν οι παραγωγικές της διαδικασίες ήταν αποδοτικές, σε ποια μέρη θα έπρεπε να χτίσει τα εργοστάσιά της κοκ.

Από την πρώτη μέρα λειτουργίας μία αναρχοκομμουνιστικής κοινωνίας, ο υπολογισμός θα ήταν αδύνατος, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι οι επιθυμίες των καταναλωτών θα παρακάμπτονταν σε μεγάλο μέρος. Αυτό θα συνέβαινε διότι τα συλλογικά όργανα αποφάσεων, θα επέλεγαν δημοκρατικά τα πλάνα παραγωγής. Εκ της δημοκρατικής λειτουργίας μίας τέτοιας οικονομίας, αναπόφευκτα, καταναλωτικές προτιμήσεις θα αποκλείονταν από ικανοποίηση. Μία δημοκρατία (έστω αμεσοδημοκρατία) αποτελεί «πακέτο επιλογών». Αν αποφασιστεί το Α δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί το Β και αντίστροφα. Σε μία ελεύθερη, αποκεντρωμένη αγορά, οι περισσότερες ανάγκες και επιθυμίες των καταναλωτών ικανοποιούνται ακόμα και αν χρειάζεται οι τελευταίοι να πληρώσουν κάτι παραπάνω για κάτι πιο εξειδικευμένο. Απουσία χρήματος όμως γενικότερα κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο. Συνδυάζοντας το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού και την παράκαμψη καταναλωτικών αναγκών προχωράμε στο επόμενο επιχείρημά μας.

Από τον οικονομικό υπολογισμό στην απολυταρχία και το κράτος

H αδυναμία οικονομικού υπολογισμού, η απουσία χρήματος και η παράκαμψη των καταναλωτικών επιθυμιών θα οδηγήσουν σε γενικό παραγωγικό χάος. Ως εκ τούτου, θα υπάρχουν εσφαλμένες κατανομές πόρων, σπατάλες πρώτων υλών και, κατά συνέπεια, έλλειψη σε αγαθά. Οι διάφορες επιτροπές θα αρχίσουν, ως πρώτο μέτρο, τον διαμοιρασμό με καταναλωτικά δελτία αυστηρώς ορισμένα από αυτές. Ουρές θα αρχίσουν να σχηματίζονται σε κάθε κατάστημα και η αγανάκτηση των ανθρώπων θα αρχίσει να αυξάνεται. Αυτή η απορρύθμιση της παραγωγής και η γενικότερη κατάσταση κακής οικονομικής διαχείρισης, θα φέρει τους αναρχοκομμουνιστές ενώπιον ενός διλήμματος:

α) Κρυφές ιδιωτικοποιήσεις μέσων παραγωγής και εισαγωγή κάποιου μέσου ανταλλαγής (χρήματος) για καλύτερο οικονομικό υπολογισμό.

Ακόμα και αν οι εργαζόμενοι σε κολεκτίβες αναλάβουν ιδιωτικά τον έλεγχο του μέσου παραγωγής (εφαρμόσουν με άλλα λόγια συνδικαλισμό), αυτό στην ουσία σημαίνει την αρχή δημιουργίας καπιταλιστικής οικονομίας. Για λόγους αποτελεσματικότητας, πολλές κολεκτίβες θα βιώσουν απόσυρση των μελών τους από τη διαχείριση των μέσων παραγωγής και θα μεταφέρουν το μερίδιο ευθύνης τους σε όλο και πιο ικανά και εξειδικευμένα άτομα. Σταδιακά, τα περισσότερα μέσα παραγωγής θα αποτελούν ατομική ιδιοκτησία κάποιου ή θα έχουμε ίδρυση εταιριών με διοικητικά συμβούλια, όπως περίπου έχουμε και τώρα. Αυτή η επιλογή θα σημάνει το τέλος της αναρχοκομμουνιστικής κοινωνίας εφόσον έχει παραβιαστεί όλη της η ιδεολογία. Η ταξική κοινωνία θα επανέλθει μαζί με την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής.

Δε χρειάζεται, βέβαια, να αποφασιστεί η εισαγωγή χρήματος από τις αρμόδιες επιτροπές. Αυτό μπορεί να έχει ήδη συμβεί εθελοντικά από τους ίδιους τους ανθρώπους. Αγαθά τα οποία έχουν μεγάλη ζήτηση, θα αποκτήσουν και μεγάλη ανταλλαξιμότητα (π.χ. τσιγάρα) λαμβάνοντας στην ουσία θέση χρήματος στην κοινωνία (εμπορευματικό χρήμα). Κάτι τέτοιο πιθανώς να συμβεί, διότι η έλλειψη αγαθών θα αναγκάσει τους ανθρώπους να καταφύγουν σε μαύρες αγορές ή να ανταλλάσσουν αγαθά που έχουν άλλοι με τα δικά τους. Κάτι τέτοιο σηματοδοτεί και τον εκφυλισμό του συστήματος και τη μετάβαση σε ένα εντελώς διαφορετικό σύστημα. Στην ουσία θα υποβόσκει ο αναρχοκαπιταλισμός.

β) Συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε όλο και μικρότερες ομάδες προσώπων

Ας υποθέσουμε ότι η ιδιωτικοποίηση και η εισαγωγή χρήματος αποσύρονται ως πρόταση. Η κοινωνική αγανάκτηση θα δημιουργήσει εκνευρισμό και απαίτηση για άμεσες και σίγουρες λύσεις. Άνθρωποι που τις υπόσχονται θα βάζουν υποψηφιότητα για μέλη επιτροπών και θα κερδίζουν. Δεδομένου ότι το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού παραμένει εφόσον δεν δίνεται η επιλογή για ιδιωτική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, καμία λύση που θα προτείνεται δεν θα δουλέψει. Η αγανάκτηση θα μεγαλώνει όλο και πιο πολύ. Εσωτερικές αναταραχές και συγκρούσεις ανάμεσα σε ομάδες ανθρώπων που έχουν διαφορετικές απόψεις για την λειτουργία της οικονομίας θα ξεσπάσουν. Θα απαιτηθούν άμεσες λύσεις. Άμεσες λύσεις συνήθως παρέχονται από ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να επιβάλουν τις απόψεις τους στους άλλους. Η ανάδειξη ενός απολυταρχικού μηχανισμού λήψης αποφάσεων είναι αναπόφευκτη. Αν καταφέρει και μονοπωλήσει τον τελεσίδικο έλεγχο κάθε πτυχής της οικονομίας, τότε έχουμε και τη δημιουργία κράτους. Ο αναρχοκομμουνισμός μετατρέπεται σε σοσιαλισμό. 3

Συνοψίζοντας τους λόγους αποτυχίας του αναρχοκομμουνισμού

Οι αναρχοκομμουνιστές αντιμετωπίζουν δύο προβλήματα: το περιεχόμενο της ιδεολογίας τους είναι αντιφατικό και η γνώση τους περί οικονομικών είναι ελάχιστη, αν όχι ανύπαρκτη. Συνήθως, η δικαιολογία που αντιτάσσουν σε αυτά τα επιχειρήματα αφορά την κλασική υπεκφυγή του «σοσιαλιστή ανθρώπου». Οι άνθρωποι κατά κάποιον μαγικό τρόπο θα σταματήσουν να είναι εγωιστές και να επιδιώκουν το κέρδος, και δε θα δημιουργούν εξουσιαστικές σχέσεις μεταξύ τους. Το επιχείρημα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η οικονομική κριτική μας συνεχίζει να ισχύει παρά αυτού. Το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού θα συνεχίσει να υπάρχει ακόμα και αν όλοι γίνουμε καλοί και αγαθοί ακόμα και αν η τεχνολογία φτάσει να υπολογίζει άπειρα δεδομένα ανά δευτερόλεπτο. Η απάντηση στη δεύτερη κριτική όμως αποτελείται από μία σειρά ad hominem με κύριο την κατηγορία περί «καπιταλιστικών οικονομικών» που δεν θα ισχύουν στον αναρχοκομμουνισμό.

Ασκούν την αυτοκριτική τους όμως οι αναρχοκομμουνιστές ενόψει των προβλημάτων στην ιδεολογία τους; Μάλλον όχι κρίνοντας από τη δράση τους, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Έχουν πραγματικά εγκλωβιστεί σε πλέον οικονομικά ανεφάρμοστες ιδέες και μπροστά στις φιλοσοφικές τους αντιφάσεις κρίνονται ανεπαρκείς.

Η δράση των αναρχοκομμουνιστών σήμερα

Δείτε πόσο αντιφατικοί είναι οι αναρχοκομμουνιστές4: Λένε ότι ασκούν βία στο Κράτος (δηλαδή…σ’ έναν τοίχο και δυο τζάμια) επειδή θέλουν να πληρώνει το Κράτος συντάξεις στους σημερινούς συνταξιούχους. Ξέρουν, βεβαίως, ότι έχουμε αναδιανεμητικό σύστημα, όχι κεφαλαιοποιητικό. Ξέρουν, δηλαδή, ότι οι εισφορές των σημερινών συνταξιούχων έχουν ήδη διανεμηθεί. Θέλουν να τούς δοθούν συντάξεις από φόρους σημερινών εργαζομένων. Θέλουν, δηλαδή, να συνεχιστεί το σύστημα της αρπαγής και αναδιανομής.

Επομένως, ασκούν βία στο Κράτος προκειμένου να ενισχύσουν την αναδιανεμητική του δράση. Στεναχωρήθηκαν που το Κράτος δεν βρίσκει πια να αναδιανέμει, γιατί έχει ξεζουμίσει και τις πέτρες, και το πιέζουν να ξεζουμίσει πιο σκληρά, ώστε να συνεχίσει την αναδιανομή. Είναι βία για να το κάνουν μεγαλύτερο, όχι για να το περιορίσουν.

Έτσι εξηγείται και το φαινόμενο ότι η «βία» τους περιορίζεται στα τζάμια και όχι στους κρατικούς αξιωματούχους. Γιατί δεν επιτίθενται εναντίον κρατικών αξιωματούχων αλλά μόνο στα κρατικά κτίρια; Το κράτος δεν είναι τα κτίριά του. Είναι τα στελέχη του και οι διαχειριστές του. Εάν το κράτος είναι ο κύριος εχθρός του αναρχικού, τότε μάλλον επιτίθενται σε λάθος στόχο. 5

Οι αναρχοκομμουνιστές είναι στην ουσία κρατιστές

Οι αναρχοκομμουνιστές είναι αυτοί που, όταν το Κράτος δείχνει ότι επιτέλους αρχίζει να πεθαίνει, προσπαθούν να το κρατήσουν ζωντανό. Αυτούς αποκαλούν τα ΜΜΕ «αντιεξουσιαστές»; Είναι οι ίδιοι που θεωρούν τους αναρχοκαπιταλιστές μη-πραγματικούς αναρχικούς παρόλο που η πραγματική μάχη κατά του κράτους γίνεται (τουλάχιστον ιδεολογικά) από αυτούς και μόνο.

Δεδομένης της δεοντολογικής και την συνεπειοκρατικής κριτικής μας για τον αναρχοκομμουνισμό, το συμπέρασμα είναι σαφές. Αποτελεί ένα κατ’ επίφαση αναρχικό σύστημα ακόμα και σε θεωρητικό επίπεδο. Ισχυρίζεται ότι απορρίπτει τις εξουσιαστικές σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους, αλλά στην ουσία αλλάζει τη μορφή με την οποία αυτές λαμβάνουν χώρα. Σε οικονομικό πλαίσιο, η θεωρία είναι μία απλή ανοησία. Δε χρειάζεται κάποιος να γνωρίζει εξειδικευμένα οικονομικά για να την καταρρίψει. Ή καλύτερα, κάποιος πρέπει να είναι εντελώς οικονομικά ανεπαρκής για να τη δεχτεί εξ αρχής. Η χώρα, ο κόσμος χρειάζεται γνήσιο αντικρατιστικό και αναρχικό μέτωπο. Έως τώρα, μόνο οι αναρχοκαπιταλιστές-λιμπερταριανοί το επανδρώνουν με συνέπεια. Και είμαστε μόνο μια χούφτα άνθρωποι.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα:

 

  1. Mikhail Bakunin «Federalism, Socialism, Anti-Theologism» ,1867. Marxists.org.
  2. Ο Μπακούνιν δεν ήταν κατά του εμπορίου με την προϋπόθεση η αξία των εμπορευμάτων ορίζεται με βάση την εργασιακή θεωρία αξίας.
  3. Για μία ανάλυση του πώς οι χειρότεροι άνθρωποι καταλαμβάνουν θέσεις εξουσίας σε ένα περιβάλλον που σχεδιάζει κεντρικά την οικονομία δείτε F. A. Hayek «The Road to Surfdom» (1944), ειδικά το κεφάλαιο 10, «Why the Worst get on top»
  4. Στην οργάνωση Ρουβίκωνας, κατά πάσα πιθανότητα, συμμετέχουν πολλές αριστερές συνιστώσες: αναρχοκομμουνιστές, αναρχομηδενιστές, αναρχοσυνδικαλιστές κοκ.
  5. Παρατηρήστε ότι δεν ζητούν να επιστραφούν τα λεφτά που είχαν ληφθεί απ’ τους συνταξιούχους. Δεν τιμωρούν τους εφοριακούς, που τα πήρανε. Δεν πάνε να τα πάρουν απ’ τους συνταξιούχους του παρελθόντος και τους σημερινούς Δ.Υ. που τα έλαβαν ως μέρος της σύνταξης ή του μισθού τους. Την βία την ασκούν κατά του ΣτΕ, που έκρινε συνταγματική την περικοπή συντάξεων. Αφού έχουμε αναδιανεμητικό σύστημα, ασφαλώς κάθε περικοπή συντάξεων είναι δίκαιη, ό,τι και να πει το ΣτΕ. Το ίδιο ΣτΕ έχει πει ότι ο ΕΝΦΙΑ είναι συνταγματικός, δηλαδή έχει υποστηρίξει κάτι άδικο και ληστρικό, αλλά εκεί δεν ακούσαμε τους αναρχοκομμουνιστές να κάνουν τίποτα, γιατί εκεί τούς βολεύει το ΣτΕ.