Αριστείδης Χατζής και αναρχοκαπιταλιστές υπέρ του κράτους δικαίου – Σοβαρά;

0
389
Αριστείδης Χατζής

Ο κ. Χατζής νερώνει τις φιλελεύθερες αρχές τόσο, ώστε κάποια στιγμή δεν θα εκπλαγούμε αν φτάσει, ως ένας ακόμα John Stuart Mill, στον σοσιαλισμό

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Ο κύριος Αριστείδης Χατζής έχει απασχολήσει ξανά τη σελίδα μας στο παρελθόν και το θέμα είναι ακριβώς το ίδιο: προσπαθεί να διαστρεβλώσει τον φιλελευθερισμό εκμεταλλευόμενος την πολιτική, θα λέγαμε, σύγχυση εννοιών που υπάρχει στη χώρα. Χρησιμοποιεί λοιπόν τον όρο «φιλελευθερισμός» κάτω από την ομπρέλα του οποίου προσπαθεί να συμβιβάσει τα ασυμβίβαστα δημιουργώντας ένα δικό του, θα λέγαμε, brand, «φιλελευθερισμού». Ας δούμε όμως τι λέει αυτή τη φορά.

Αριστείδης Χατζής περί φιλελευθερισμού

Σε συνέντευξή του στο newpost.gr ο κ. Χατζής καλείται να απαντήσει στην πρώτη ερώτηση: «Πότε και υπό ποιες συνθήκες ξεκίνησε το «τραίνο» του φιλελευθερισμού και ποιες είναι οι πιο σημαντικές του στάσεις;». Η αναδρομή που κάνει είναι γενικώς σωστή, δεν μπορώ να εντοπίσω κάποιο σοβαρό λάθος, εκτός και αν μπούμε σε πολλές λεπτομέρειες (για παράδειγμα δε θεωρώ ότι ο Περικλής εμφύτευσε περισσότερο τον σπόρο του φιλελευθερισμού στην αρχαία Ελλάδα από τον Αριστοτέλη, που πρώτος έκανε λόγο για το «φυσικό δίκαιο»). Αυτά είναι πταίσματα κατά τη γνώμη μου, αλλά το πρόβλημα έγκειται παρακάτω, όπου αναφέρει:

«Και στα μέσα του 19ου αιώνα έχουμε το έργο του σημαντικότερου φιλελεύθερου φιλοσόφου της εποχής, του JohnStuartMill. Ο δικός του φιλελευθερισμός έχει επηρεάσει και τη δική μου σκέψη σε συνδυασμό με τον εμπειρικό πραγματισμό της Σχολής του Σικάγου (στο οποίο και σπούδασα). Αυτές λοιπόν είναι για εμένα οι πιο σημαντικές στάσεις της πορείας του φιλελευθερισμού μέχρι τον πιο πρόσφατο θρίαμβό του το 1989. Ένας θρίαμβος που αμφισβητείται σήμερα από τον λαϊκισμό».

 

Εδώ είμαστε: John Stuart Mill, ο φιλελεύθερος ωφελιμιστής (δηλαδή μεγαλύτερο καλό για το μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων) που εν τέλει κατέληξε σοσιαλιστής και οπαδός της κοινωνικής μηχανικής. Ο κ. Χατζής δεν μας αναφέρει ποια περίοδο του Mill προτιμά, οπότε ας υποθέσουμε ότι εκτιμά το σύνολο του έργου του. Περί του Mill μας έχει μιλήσει καλύτερα ο μεγάλος φιλελεύθερος ιστορικός Ralph Raico:

«Στις διεθνείς υποθέσεις, ο Mill απέρριψε την φιλελεύθερη αρχή της μη παρέμβασης σε ξένους πολέμους, της οποίας ο πιο ένθερμος υποστηρικτής ήταν ο Richard Cobden (1804- 1865). Ο Cobden, ενώ φοβόταν ότι τέτοιες εμπλοκές θα υπονόμευαν την ελευθερία στο εσωτερικό της χώρας, ο Mill έδωσε στους πολεμοχαρείς ένα ισχυρό επιχείρημα: ότι μια ισχυρή και ελεύθερη χώρα όπως η Βρετανία έχει ηθική υποχρέωση να βοηθήσει λαούς που αγωνίζονται για την ελευθερία τους, εάν απειλούνται από εξωτερικές δυνάμεις. Το ότι η ύπαρξη μιας τέτοιας μόνιμης πολιτικής παρέμβασης θα έθετε σε κίνδυνο την εγχώρια ελευθερία δεν ήταν ένα πρόβλημα που ο Mill ή οι ακόλουθοι του νοιάστηκαν να αντιμετωπίσουν».

 

Πέρα από τον παρεμβατισμό στις διεθνείς σχέσεις (που αποτελεί απομάκρυνση από τον κλασικό φιλελευθερισμό) ο Mill ήταν επίσης κατά της ανεξιθρησκείας (ακόμα πιο μακριά από τον φιλελευθερισμό) και τασσόταν ενάντια σε θεσμούς που δεν ήταν εξαναγκαστικοί. Το σημαντικότερο είναι ότι η απομάκρυνση του Mill από τον φιλελευθερισμό, τόσο που με δυσκολία κάποιος θα τον αποκαλούσε από ένα σημείο και μετά «φιλελεύθερο», έδωσε πάτημα σε σοσιαλιστές, να σφετεριστούν τον όρο «φιλελευθερισμός». Ενδεικτικά αυτό συμβαίνει στην Αμερική με τον όρο «Liberalism».

Από το άρθρο του Ralph Raico:

«Η μοιραία σύνδεση του φιλελευθερισμού ως μία ιδεολογία που αντιτίθεται στη θρησκεία, την παράδοση και τους κοινωνικούς κανόνες οφείλεται στον John Stuart Mill περισσότερο από κάθε άλλον». Αυτή είναι η συμβατική ερμηνεία: οι φιλελεύθεροι είναι αυτοί, που από τον 18ο αιώνα, πιστεύουν εμφατικά στο laissez-faire. Αρχίζοντας όμως από τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, οι Βρετανοί στοχαστές, όπως ο T.H. Green και L.T. Ο Hobhouse (και οι ομολόγοι τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Γερμανία και αλλού), συνειδητοποίησαν ότι το laissez-faire ήταν εντελώς ανεπαρκές για τις συνθήκες της σύγχρονης κοινωνίας. Συχνά εμπνευσμένοι από τον John Stuart Mill και στα λόγια του Hobhouse (1964: σελ. 63), «Η διδασκαλία του Mill μας φέρνει κοντά στην καρδιά του φιλελευθερισμού», ανέλαβαν να δώσουν στον φιλελευθερισμό μια πιο σύγχρονη μορφή.

 

Αρκετά όμως με τον Mill. Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι ο κ. Χατζής μας αναφέρει ότι σπούδασε στη Σχολή του Σικάγο (όπου δίδασκε και ο Milton Friedman). Η σχολή του Σικάγο έχει προσφέρει (το λέω με ουδέτερη έννοια) πολλά στον τομέα του anti-trust: των αντιμονοπωλιακών νόμων. Ένας γνωστός οικονομολόγος είχε πει το εξής: «There is no money in money». Σπούδαζε χρηματο-οικοκονομικά, αλλά άλλαξε κατεύθυνση προς το anti-trust, διότι η εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων καθώς και οι επιτροπές που ερευνούσαν τέτοιες υποθέσεις αμείβονται πολύ καλά. Ο κ. Χατζής διδάσκει Φιλοσοφία Δικαίου και Θεσμών. Δε θα ήταν περίεργο εδώ να υποθέσουμε μία αλληλο-συμπληρωματική σύνδεση ιδεολογίας και συμφερόντων. Όπως και να έχει, παρόλο που ο κ. Χατζής ορθώς αναφέρει τους Τζον Λοκ και Ντέιβιντ Χιουμ ως επιρροές του, δεν είναι απόλυτα ειλικρινής σχετικά με τον John Mill. Όσον αφορά τον λαϊκισμό ως «εχθρό» του φιλελευθερισμού, θα το το εξετάσουμε παρακάτω.

Ερχόμαστε, λοιπόν, στο μεγαλύτερο ατόπημα του κ. Χατζή στην ερώτηση: «Οι διάφορες «σχολές» του Φιλελευθερισμού έχουν ουσιαστικές διαφορές, μεταξύ τους, οι οποίες είναι αρκετά δυσνόητες από το πολύ κόσμο. Αυτό δε δυναμιτίζει τα θεμέλια του οικοδομήματος των φιλελεύθερων ιδεών;», απαντάει:

«Στα τόσα χρόνια εξέλιξης αυτής της κοσμοθεωρίας, θα ήταν πρακτικά αδύνατο να μην υπάρχουν πολλές «τάσεις» οι οποίες βασίζονται σε διαφορετικά επιχειρήματα, αλλά δεν είναι πάντα ασύμβατες μεταξύ τους. Από τους εξισωτιστές φιλελεύθερους, μέχρι τους αναρχοκαπιταλιστές, όλοι αποδέχονται δυο βασικές αρχές και αξίες. Ποιες είναι αυτές; Η υπεράσπιση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τη μια και της ελεύθερης οικονομίας από την άλλη. Τότε και μόνο τότε μπορεί κάποιος να δηλώνει πραγματικά φιλελεύθερος, ανεξάρτητα από τη «τάση» που θα επιλέξει».

 

Σωστά διαβάσατε, ο κ. Χατζής προσπαθεί να μας βγάλει και υποστηρικτές του «κράτους δικαίου». Εμάς τους αναρχοκαπιταλιστές. Ας δώσω όμως ένα ελαφρυντικό στον κ. Χατζή εδώ. Πολλές φορές το κράτος δικαίου αποτελεί και κακή μετάφραση του όρου «rule of law», o οποίος μεταφράζεται καλύτερα ως «νομοκρατία» (κανόνας δικαίου). Εάν ο κ. Χατζής το εννοεί έτσι, τότε προφανώς, δε θα είχαμε πρόβλημα, απλά εδώ θα έπρεπε να διευκρινίσει ότι το κράτος δεν είναι ο μοναδικός τρόπος επιβολής νόμου. Οι αναρχοκαπιταλιστές θεωρούμε ότι ο νόμος επιβάλλεται καλύτερα ιδιωτικά και, αντιθέτως, το κράτος τείνει να διαστρεβλώνει μακροπρόθεσμα τον νόμο, τόσο, ώστε στην ουσία ο όρος κράτος δικαίου να αποτελεί και μία αντίφαση επί της αρχή.

Αν όμως ο κ. Χατζής εννοεί αυτό που λέει, και όντως ισχυρίζεται ότι οι αναρχοκαπιταλιστές είναι υπέρ του κράτους δικαίου, τότε μιλάμε για κατάφωρο ψεύδος, ειδικά από κάποιον άνθρωπο που ισχυρίστηκε δημοσίως ότι διάβασε τον Murray Rothbard και τον David Friedman, αναρχοκαπιταλιστές και οι δύο, παρόλο που δεν πείστηκε από τις ιδέες τους (τις οποίες απλά προσπερνά χωρίς να τις καταρρίπτει). Άρα, είτε δεν τους έχει διαβάσει και μας έχει πει ψέματα, είτε απλά αστειεύεται ή, ίσως, δεν κατάλαβε τι εννοούσαν. Αναρχοκαπιταλιστής είμαι, και το κράτος δικαίου μου φαίνεται ως όρος απλά αστείος. Ο κ. Χατζής, έτι μία φορά, κάνει λάθος και μάλλον εσκεμμένα, διατηρώντας μία κατάσταση στην οποία είναι «ευχαρίστως παρεξηγημένος» και σε κάθε ένσταση μπορεί να αλλάζει την απόδοση του όρου κατά το δοκούν.

Ο μεγάλος κλασικός φιλελεύθερος διανοητής Frédéric Bastiat, τον οποίο για ευνόητους λόγους λησμονεί ο κ. Χατζής, έχει πει σχετικά:

«Όταν η λεηλασία γίνεται τρόπος ζωής για μια ομάδα ανθρώπων σε μια κοινωνία, με την πάροδο του χρόνου δημιουργούν για τους εαυτούς τους ένα νομικό σύστημα το οποίο εξουσιοδοτεί τη λεηλασία και έναν ηθικό κώδικα που την αποθεώνει».

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μία ασυνήθιστη επιλογή λέξεων: «φιλελεύθεροι εξισωτιστές». Τι στο καλό είναι αυτό…ποια πολιτική ιδεολογία είναι αυτή που έχει τον εγκαλιταριανισμό ως κύριο όχημά της, θέλει να εξισώσει ανθρώπους, να εξαλείψει κοινωνικές/οικονομικές τάξεις…μα ναι! Ο κομμουνισμός! Εδώ είμαστε. Επιτέλους ο κ. Χατζής αποκάλυψε ότι στην ουσία φέρει τον όρο «φιλελεύθερος» με την πλέον αμερικανική έννοια του σοσιαλιστή. Είναι ένας «liberal» με την αμερικανική έννοια του όρου. Ενδιαφέρουσα πάντως η άποψή του για το ότι οι σοσιαλιστές θέλουν «κράτος δικαίου». Ακόμα και αν κάτι τέτοιο είναι πιθανό να υπάρξει, το γεγονός και μόνο ότι στηρίζουν αναδιανομή πλούτου, αυτομάτως καθιστά τους ανθρώπους άνισους μπροστά στα μάτια του νόμου. Αν εγώ δικαιούμαι μέρος του πλούτου σου, ενώ εσύ όχι του δικού μου, τότε είσαι και νομικά ανώτερος. Δεν υπάρχει «κράτος δικαίου» (ισότητα απέναντι στον νόμο) επί της αρχής.

Επίσης ενδιαφέρων και ο ισχυρισμός του ότι οι αναρχοκαπιταλιστές είμαστε υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό σηκώνει μεγάλη συζήτηση: τι είδους δικαιώματα; Αρνητικά ή θετικά; Αν είναι αρνητικά, δεν έχουμε κανένα πρόβλημα. Αν είναι θετικά; Δικαίωμα στην παιδεία, την υγεία κοκ; Τότε είμαστε σαφώς ενάντια καθώς αυτά τα «δικαιώματα» προϋποθέτουν εξαναγκασμό για την επιβολή τους.

Τα «ανθρώπινα δικαιώματα» κ. Χατζή είναι απλά μία έννοια που μου αρέσει να αποκαλώ «προκλητική». Γιατί; Διότι φέρνει τον ομιλητή σε δύσκολη θέση. Αν φέρει αντίρρηση, το ηθικό περιεχόμενο της έννοιας και μόνο αρκεί για να τον καταδικάσει στα μάτια των συνομιλητών του. Αρκετοί από τους αναγνώστες σίγουρα θα ένιωσαν το ίδιο συναίσθημα, όταν πριν από λίγο έφερα τις αντιρρήσεις μου. Η άποψή μου, είναι ότι τα θετικά δικαιώματα (πολλά από τα οποία κατατάσσονται και στα ανθρώπινα – μπορώ να φανταστώ άπειρα δικαιώματα πάντως που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως τέτοια) αποτελούν και τη σύγχρονη δουλεία. Μία άποψη που την αναλύω εδώ ενδελεχώς.

Όσον αφορά την ελεύθερη οικονομία, άξιο απορίας είναι ότι θεωρεί τους «φιλελεύθερους εξισωτιστές», δηλαδή τους κομμουνιστές, ως υπερασπιστές της. Πώς μία οικονομία είναι ελεύθερη, όταν υποστηρίζεται η αναδιανομή πλούτου, τα κρατικά κανονιστικά πλαίσια και πλήθος άλλων παρεμβάσεων;

Ο κ. Χατζής εδώ παίζει ένα πολύ γνωστό παιχνίδι. Λαμβάνει έναν δημοφιλή όρο, στην περίπτωσή μας «φιλελευθερισμός». Βασιζόμενος στην άγνοια του κόσμου για το τι συνιστά αυτός ο όρος, τον ορίζει κατά το δοκούν, η απλά χρησιμοποιεί κάποια διαστρεβλωμένη διατύπωσή του από το εξωτερικό. Αυτοανακηρύσσει τον εαυτό του αντιπρόσωπό του, επικαλείται μερικά τρανταχτά ονόματα (π.χ. J. S. Mill) και μετά, κάνει λόγο για «μη πραγματικούς φιλελεύθερους» όταν κάποιος δεν συμβαδίζει με τις απόψεις του. Η ίδια τακτική με το «δεν είναι πραγματική αριστερά». Όπως και να έχει, δείχνει να το κάνει πετυχημένα δεδομένου του πλήθους των οπαδών του.

Ηγεσία, λαϊκισμός και φιλελευθερισμός

Ο κ. Χατζής καλείται να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα: «Πόση σχέση-συγγένεια έχουν οι φιλελεύθεροι ηγέτες του παρελθόντος (από το Βενιζέλο, στο Ρούζβελτ και από εκεί στη Μάργκαρετ Θάτσερ), με τους φιλελεύθερους πολιτικούς του 21ου αιώνα;», όπου και απαντάει:

«Απόλυτα Φιλελεύθερους ηγέτες δε θα βρούμε ούτε στο σήμερα, αλλά ούτε και στο πρόσφατο παρελθόν. Οι ηγέτες που αναφέρετε είχαν υιοθετήσει στις πολιτικές του μεγαλύτερο ή μικρότερο μέρος της φιλελεύθερης ατζέντας αλλά έχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους. Άλλωστε η αναγκαιότητα για ρεαλισμό στη διακυβέρνηση ενός κράτους σε καλεί να κάνεις συμβιβασμούς, να αναδιπλωθείς. Ακόμα και ο Τζέιμς Μάντισον άλλαξε, συμβιβάστηκε ως Πρόεδρος. Οι φιλελεύθεροι άλλωστε είναι πάντα δύσπιστοι απέναντι προς την ίδια την εξουσία».

 

Η απάντησή του είναι σωστή. Όντως, η δυναμική του δημοκρατικού πολιτεύματος δεν επιτρέπει σε κάποιον πολιτικό να είναι απόλυτα συνεπής με την ιδεολογία του, οπότε αναμένουμε να κάνει πολλούς συμβιβασμούς, αλλά κυρίως να μην επιτίθεται στην ελευθερία των ατόμων σε μεγάλο βαθμό. Πολιτικοί όπως οι Θάτσερ χαρακτηρίζονται «φιλελεύθεροι» μόνο συγκριτικά με άλλους πολιτικούς της εποχής τους. Βέβαια εδώ, βλέπουμε και τη σύγχυση του δημοσιογράφου που αναφέρει ως φιλελεύθερους δύο πολεμοκάπηλους πολιτικούς: Ρούζβελτ και Βενιζέλο.

Σημαντική είναι η παρατήρηση του κ. Χατζή περί δυσπιστίας απέναντι στο κράτος. Πολύ σωστό. Τόσο σωστό μάλιστα που οι Λιμπερταριανοί, όντες τόσο δύσπιστοι, θέλουμε να καταργηθεί. Ο κ. Χατζής όμως, ενώ θεωρεί εαυτόν δύσπιστο προς το κράτος, προτείνει αρκετά σοσιαλιστικά μέτρα, όπως θα δούμε παρακάτω. Πώς μπορεί κάποιος να συμβιβάσει τέτοιες απόψεις; Ο πιο εξτρεμιστής κλασικός φιλελεύθερος, ο Ludwig von Mises, θεωρούσε ότι, οποιαδήποτε μεγέθυνση του κράτους πέρα από την παροχή ασφάλειας, αποτελούσε και παιχνίδι με τη φωτιά, καθώς και υποστήριξη της ανελευθερίας και του καταναγκασμού. Ας μην ξεχνάμε ότι ο von Mises ήταν υπέρ και της απόσχισης από το κράτος, ακόμα και στο επίπεδο του ατόμου.

Ο κ. Χατζής για κάποιον λόγο θεωρεί τον λαϊκισμό ως εχθρό του φιλελευθερισμού:

«Ο μεγαλύτερος εχθρός του φιλελευθερισμού, ήταν και παραμένει ο λαϊκισμός»

 

O λαϊκισμός δεν είναι απαραίτητα κακός. Δεν έχουν όλοι την πανεπιστημιακή εκπαίδευση του κ. Χατζή, οπότε αναγκαστικά θα πρέπει να απευθυνθούμε και στο λαϊκό συναίσθημα κατά τη διάρκεια της πάλης των ιδεών. Απλά ο λαϊκισμός μας θα πρέπει να οδηγεί σε πιο ορθολογικές θέσεις, να είναι δηλαδή «ορθολογικός λαϊκισμός». Γιατί τον φοβάται ο κ. Χατζής; Ίσως γιατί δεν είναι τόσο καλός σε αυτό, στο να απλοποιεί τις ιδέες του, να απευθύνεται στο λαϊκό ένστικτο. Αρκετές φορές το έχουμε κάνει στη σελίδα εδώ. Ο λαϊκιστής αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για έναν δημόσιο διανοούμενο, όπως ο κ. Χατζής. Του κλέβει οπαδούς που δεν μπορούν να κατανοήσουν πλήρως τις ιδέες του.

Ένας διανοούμενος που θέλει να πολεμήσει έναν λαϊκιστή στο επίπεδο των ιδεών, πέρα από το να του επιτεθεί με τον χαρακτηρισμό «είστε λαϊκιστής», πρέπει και ο ίδιος να καταφύγει στην ίδια τακτική. Παρόλα αυτά όμως, οι θέσεις του κυρίου Χατζή είναι τόσο συγκεχυμένες και αντιφατικές, που μία απλοποίηση τους θα αποκάλυπτε τα ιδεολογικά του κενά, κάτι που ίσως, σε αυτή τη φάση δεν θα επιθυμούσε.

Κράτος πρόνοιας και κοινωνική αλληλεγγύη

Μετά ο κ. Χατζής καταφεύγει σε ένα παραλήρημα στο οποίο προσπαθεί, αν και φιλελεύθερος, να δικαιολογήσει το κράτος πρόνοιας. Θα έπρεπε να ξέρει, ότι ο κλασικός φιλελευθερισμός, δεν μπορεί, βάσει των αξιωμάτων του να δικαιολογήσει κάτι τέτοιο. Κλασικοί φιλελεύθεροι όπως ο Hayek και ο Mill, όταν έκαναν λόγο για κράτος πρόνοιας, απομακρύνθηκαν από τον κλασικό φιλελευθερισμό καθώς αναγνώρισαν θετικές αξιώσεις άλλων στον δίκαια αποκτηθέντα πλούτο κάποιων άλλων.

Συνεχίζει βαφτίζοντας το κράτος πρόνοιας ως αλληλεγγύη:

«Αυτό το κράτος πρόνοιας δεν βασίζεται σε προβληματικές έννοιες, όπως η «Κοινωνική Δικαιοσύνη» (έννοια που έχει αποδομήσει ο Χάγιεκ) αλλά στην κοινωνική αλληλεγγύη, την προσωπική ευθύνη για τα άλλα άτομα, το καθένα ξεχωριστά. Αυτή η έννοια βασίζεται, με τη σειρά της, στις φιλελεύθερες θεωρίες πολιτικής νομιμοποίησης, τις θεωρίες δηλαδή του κοινωνικού συμβολαίου. Δυστυχώς το σύγχρονο κοινωνικό κράτος έχει καταλήξει να εξυπηρετεί το πελατειακό σύστημα παροχών για την εξαγορά της αστικής τάξης».

 

Από πότε η αλληλεγγύη ονομάζεται έτσι όταν πρόκειται για εξαναγκασμό και ποια θεωρία κοινωνικού συμβολαίου θεωρεί έγκυρη ο κ. Χατζής; Αυτό είναι ακόμα ένα θέμα, το οποίο απλά προσπερνά χωρίς να αιτιολογήσει: «Θέλουμε πρόνοια. Γιατί; Γιατί υπάρχει κοινωνικό συμβόλαιο, γεια σας». Αν ο κύριος Χατζής δεν καταλαβαίνει τη διαφορά αλληλεγγύης και εξαναγκασμού, γιατί βρίσκεται ακόμα στη δημόσια συζήτηση περί πολιτικής οικονομίας; Και, αφού το κοινωνικό κράτος έχει καταλήξει πελατειακό σύστημα, το δικό του μοντέλο τι διαφορετικό θα έχει από το παλιό και πώς θα το εμποδίσει να λάβει τις διαστάσεις που έχει σήμερα;

Παρακάτω, ο κ. Χατζής μας εξηγεί τι δεν μπορεί να είναι ένας φιλελεύθερος. Λίγη σημασία έχει να παραθέσω τι ακριβώς λέει, γι’ αυτό θα επαναλάβω αυτά που είχα περίπου πει στο προηγούμενο άρθρο-απάντηση.

«Ο κ. Χατζής έχει μπερδέψει δύο πράγματα: την σκέψη με την δράση. Το ότι κάποιος δεν «βλέπει» με θετική ματιά τους πρόσφυγες ή έχει αρνητικές απόψεις περί αποδοχής και ανοικτής κοινωνίας (ένας όρος που χρήζει ξεχωριστής ανάλυσης πραγματικά), δεν έχει καμία σχέση με το αν είναι φιλελεύθερος ή όχι. Η έλλειψη συμπάθειας, είναι απλά ένα συναίσθημα, η εθνικοφροσύνη το ίδιο. Και η ερώτηση έρχεται πληρωμένη: από πότε νοιάζεται ένας φιλελεύθερος για τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων; Γιατί να νοιάζομαι, αν ο γείτονάς μου είναι ομοφοβικός ή όχι, ρατσιστής ή εθνικιστής; Αυτοδιάθεση και αυτοκτησία δεν έχουν, δεν αποτελούν αυτές και φιλελεύθερες αρχές; Τι μας ενδιαφέρει το περιεχόμενο των ιδεών τους, αν δεν ασκούν βία σε κάποιον;
Κάθε πολιτική ιδεολογία, ορίζει το πότε και που η βία δικαιολογείται. Σύμφωνα με τον φιλελευθερισμό (τον κλασικό), αυτή δικαιολογείται ως άμυνα σε επιτιθέμενο σε άτομο και ιδιοκτησία. Επομένως, η κριτική του κ. Χατζή ως προς τις ιδέες μερικών ανθρώπων, καμία σχέση δεν έχει με το αν αυτές συμβαδίζουν με τα φιλελεύθερα μέτρα και σταθμά. Δεν υπάρχουν εξαρχής τέτοια μέτρα. Στην ιδιοκτησία του και στο μυαλό του, ο καθένας μπορεί να έχει οποιαδήποτε άποψη επιθυμεί: να είναι ρατσιστής, ομοφοβικός, μισογύνης, φανατικός πιστός κτλ. Εφόσον η σκέψη και η έκφραση άποψης δεν παραβιάζει τα (αρνητικά) δικαιώματα κανενός, τότε καμία φιλελεύθερη αρχή δεν παραβιάζεται κατά συνέπεια».

 

Βασικό στοιχείο του φιλελευθερισμού είναι η ελευθερία του ατόμου από το κράτος, και ο κ. Χατζής θέλει να έχει ένα ισχυρό κράτος να κάνει αναδιανομή πλούτου. Σε αντίθεση με αυτά που ισχυρίζεται ο κ. Χατζής, είναι δυνατόν έναν εθνικιστής να είναι πιο φιλελεύθερος από αυτόν, όσον αφορά την ισχύ και το μέγεθος του κράτους. Για ακόμα μία φορά, ο κ. Χατζής προσπαθεί να δημιουργήσει δικό του brand φιλελευθερισμού, ενώ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτά που είπα πριν από λίγο για να προσεγγίσει με την ιδεολογία του φιλελευθερισμού ακόμα και εθνικιστές που ενδιαφέρονται για την ιδιοκτησία, το άλφα και το ωμέγα του φιλελευθερισμού.

Παρακάτω ο κ. Χατζής αναφέρεται στην εξωτερική πολιτική, που λίγο μας ενδιαφέρει εδώ προς το παρόν (τα λέει ως έχουν). Στο τέλος κάνει λόγο για το γιατί θεωρεί τον ακροδεξιό λαϊκισμό χειρότερο από τον αριστερό, παρόλο που ο αριστερός είναι κυρίαρχος και συνεχώς αναζωπυρώνεται. Ο ακροδεξιός λαϊκισμός, μπορεί να καταπολεμηθεί με φιλελεύθερο λαϊκισμό, αρκεί να γίνει επίκληση στην ιδιοκτησία και να τονιστεί ότι το κράτος δεν ταυτίζεται με το έθνος. Ο αριστερός λαϊκισμός και αυτός βέβαια απευθύνεται στο συναίσθημα, αλλά με τάση προς την αλληλεγγύη (με λεφτά άλλων προφανώς).

Κλείνοντας

O κ. Χατζής δεν δείχνει να κατανοεί κάτι: ο φιλελευθερισμός αφορά την απουσία εξαναγκασμού, κυρίως από το κράτος. Παρόλα αυτά, φαίνεται συνεχώς να το επιζητεί, είναι υπέρ της Ε.Ε., ενός υπερκράτους, υπέρ της δημόσιας παιδείας, υπέρ του κράτους πρόνοιας. Μιλάει για ισότητα ευκαιριών, ενώ δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται ότι κάτι τέτοιο απαιτεί ακόμα μεγαλύτερο εξαναγκασμό. Ο φιλελευθερισμός και ο κ. Χατζής είναι δύο ευθείες που ξεκίνησαν από την ίδια αφετηρία, αλλά πλέον όλο και απομακρύνονται η μία από την άλλη. Δυστυχώς όμως, έχουμε ακόμα πολύ δρόμο για να αποκρυσταλλώσουμε τον φιλελευθερισμό ως μία ιδεολογία μη-βίας και εξαναγκασμού. Ο κ. Χατζής νερώνει τις φιλελεύθερες αρχές τόσο, ώστε κάποια στιγμή δεν θα εκπλαγούμε αν φτάσει, ως ένας ακόμα John Stuart Mill, στον σοσιαλισμό.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: