Δημοκρατία: Η θρησκεία του κράτους και του πολέμου

0
1156
Δημοκρατία
Σκίτσο του Karl Knighton δημοσιευμένο στο theblaze.com

η Δημοκρατία ως η κρατική θρησκεία, μετατρέπεται in potentia (εν δυνάμει) σε ένα είδος ολοκληρωτισμού. Τα αποτελέσματα εκλογών, αντιμετωπίζονται σαν να περιέχουν μία «αλήθεια» η οποία αποκαλύφθηκε από τη νέα θεότητα η οποία ακούει στο όνομα «Λαός», ο Άρχων Δήμος, η Vox Populi (η φωνή του λαού)

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Η πίστη σε κάτι είναι μια ψυχική κατάσταση που είναι ανεξάρτητη από το επιστημολογικό περιεχόμενο της πίστης. Το τι πιστεύεται και γιατί δεν έχει δηλαδή καμία σχέση με το αν αυτό είναι αληθές ή σωστό. Η πίστη, η πεποίθηση ότι κάτι είναι αληθινό ή ηθικά έγκυρο, είναι ένα ψυχολογικό φαινόμενο. Πρόκειται για ένα προσωπικό ζήτημα, αλλά μπορεί να έχει ολέθριες εξωτερικές επιπτώσεις: δεν αφορά το πρόβλημα το τι ακριβώς πιστεύουν οι άνθρωποι αλλά το ότι αυτό που πιστεύουν τους οδηγεί σε ολέθριες πράξεις.

Οι νέες πολιτικές θρησκείες

Στον 20ο αιώνα, η θρησκευτική πίστη έχει υποχωρήσει, τουλάχιστον στον Δυτικό Κόσμο και στις εκβιομηχανισμένες περιοχές, δηλαδή στα κέντρα οικονομικής ισχύος του ανεπτυγμένου κόσμου. Ο Χριστιανισμός και ο Ιουδαϊσμός έχουν σταθερά χάσει έδαφος. Η μεταβατική θρησκεία άφησε, τρόπον τινά, και ένα μεταφυσικό κενό που πρέπει να καλυφθεί. Αυτό το κενό καλύφθηκε από ποικίλες πολιτικές ιδεολογίες. Βίαια δόγματα όπως ο Μαρξισμός (θεμελιώδης ή σοσιαλισμός πλήρους κλίμακας) και ο εθνικοσοσιαλισμός (το είδος του σοσιαλισμού το οποίο έγινε όλο και πιο εμφατικό κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) κυρίευσαν μεγάλα τμήματα του κόσμου.

Μαρξισμός

Και ο δύο ιδεολογίες αποτελούν καθαρά και πολιτικές θρησκείες οι οποίες ανάγονται και σε κρατικές θρησκείες. Όσον αφορά τον Μαρξισμό, ο Murray N. Rothbard επιχειρηματολόγησε ότι στην ουσία αποτελεί και μία εκ νέου θεολογική πίστη αλλά αυτή τη φορά επικεντρωμένη σε σύνολα ανθρώπων (την εργατική τάξη) και όχι στα ίδια τα άτομα, όπως κάνει για παράδειγμα ο χριστιανισμός 1. Πράγματι, η βασική διδασκαλία του Χριστιανισμού αφορούσε την προσωπική προσπάθεια για την επίτευξη του Παραδείσου στη μετά θάνατον ζωή. Ο Μαρξισμός μετέφερε τον παράδεισο επί γης (η κομμουνιστική χωρίς κράτος κοινωνία) όπου ο άνθρωπος, απαλλαγμένος από το άγχος της αυτοσυντήρησης θα μπορούσε να αφοσιωθεί σε ανώτερα ιδανικά και στόχους.

Εθνικοσοσιαλισμός

Ο εθνικοσοσιαλισμός βασίστηκε σε ένα περίεργο, θα έλεγε κανείς, δόγμα του φυσικού νόμου των Αρίων, ότι μερικές φυλές ήταν ανώτερες από τις άλλες, σε συνδυασμό με τον νομικό θετικισμό (δηλαδή ότι ο νόμος και η ηθική είναι ξεχωριστά πεδία, ήτοι η ηθική δεν έχει να κάνει με τον νόμο). Ο εθνικισμός έπαιξε δευτερεύοντα ρόλο. 2. To Γερμανικό έθνος θεωρούταν από τον Χίτλερ ως τίποτα παραπάνω από ένα κατάλληλο εργαλείο (μας επιβεβαιώνει η δήλωση του Χίτλερ, στο τέλος του πολέμου, ότι το γερμανικό έθνος άξιζε να αφανιστεί καθώς απεδείχθη ανίκανο να κερδίσει τον πόλεμο). Ο ψευδο-θρησκευτικός του χαρακτήρας μπορεί να επιβεβαιωθεί από τις ποικίλες αναφορές στην Θεία Πρόνοια και στο ότι ο Χίτλερ πολλές φορές ταύτιζε τον εαυτό του με τον Ιησού 3

Δημοκρατία

Στη Δύση, ειδικά μετά τον θάνατο των δύο αυτών ολοκληρωτικών καθεστώτων (του κομμουνισμού και του εθνικοσοσιαλισμού), η δημοκρατία, ως μία σύμβαση για τη διαχείρηση της εξουσίας, έλαβε ρόλο θρησκείας στο νέο καθεστώς. Ο όρος «πολιτική θρησκεία» χρησιμοποιήθηκε από τον Eric Voegelin ως τίτλος του βιβλίου του το 1938. Ένα χρόνο αργότερα, ο Raymond Aron έγραψε περί της «religion politique» και της «religion séculière» (πολιτική και κοσμική θρησκεία αντίστοιχα). Η Δημοκρατία έχει όλα τα χαρακτηριστικά μίας θρησκείας: υπεράνω όλων, υπέρτατες αξίες («δημοκρατικές αξίες»), δηλαδή τα χαρακτηριστικά ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος 4. Για του λόγου το αληθές, μπορούμε πάντα να προβοκάρουμε την αντίδραση ενός δημοκράτη με το να αναφερθούμε στα προβλήματα της δημοκρατίας. Πέραν την οργής του και της αυθαίρετης επίκλησης του στα «καλά της δημοκρατίας», απευθείας θα μας χαρακτηρίσει και ως φασίστες και φιλοχουντικούς, όπως ένας φανατικός πιστός θα μας χαρακτήριζε άπιστους και αθεόφοβους.

Επομένως, η Δημοκρατία ως η κρατική θρησκεία, μετατρέπεται in potentia (εν δυνάμει) σε ένα είδος ολοκληρωτισμού. Τα αποτελέσματα εκλογών (ακόμα και αν στις περισσότερες περιπτώσεις θεωρούνται άνευ σημασίας), αντιμετωπίζονται σαν να περιέχουν μία «αλήθεια» η οποία αποκαλύφθηκε από τη νέα θεότητα η οποία ακούει στο όνομα «Λαός», Άρχων Δήμος, Vox Populi (η φωνή του λαού). Πλέον, η αριστερίστικη θεότητα της «ισότητας» κατέχει το ηθικό πλεονέκτημα. Σύμφωνα με τον Τοκβίλ, η δημοκρατία είχε πάντα μία «μεταφυσική» επίγευση.

H σοσιαλδημοκρατία ως το απόγειο της Δημοκρατίας

Ο Αμερικανός πραγματιστής φιλόσοφος John Dewey, προέβλεψε αυτήν την εξέλιξη, δηλαδή την άνοδο της Δημοκρατίας ως κρατική θρησκεία, ήδη από το 1920 με το περίφημο ρητό του: «Από τη στιγμή που θα αρχίσουμε να επιδιώκουμε τη Δημοκρατία, θα αποκτήσει και θρησκευτική υπόσταση» 5 6. Ένας ύπουλος σοσιαλισμός τώρα κατέχει το ηθικό πλεονέκτημα.

Η επιτυχία της Δημοκρατίας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι συνοδεύεται και από μία αναδιανομή εισοδήματος μέσω του εκδημοκρατισμού. Ποτέ ξανά η πολιτική ζωή δεν ήταν τόσο έντονη πριν την εμφάνιση και τη γενίκευση του Δημοκρατικού καθεστώτος στα περισσότερα σύγχρονα κράτη. Ποτέ ξανά δεν υπήρχε τόσο μεγάλη κλίση προς τη διεξαγωγή πολέμων. Ο Robert Nisbet ονόμασε αυτόν τον συνδυασμό δημοκρατίας και πολεμοκαπηλίας «πολεμοχαρή σοσιαλισμό» (ελεύθερη μετάφραση του «war-sprung socialism») η οποία είναι μία από τις συνέπειες του εκδημοκρατισμού του πολέμου. Αυτό κατέστησε δυνατό στη σοσιαλδημοκρατία να αποτελέσει πλέον και τη νέα κρατική θρησκεία. Το ότι το πολίτευμα αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή ενός απολυταρχικού καθεστώτος φαίνεται και από το παράδειγμα της Σουηδίας 7.

Οι «εχθροί» της δημοκρατίας

Εάν η δημοκρατία έχει γίνει μία πολιτική θρησκεία, τότε οι πόλεμοι αποτελούν και ένα έγκλημα για το οποίο υπεύθυνα είναι μόνο τα μη-δημοκρατικά κράτη (αντιπαραβάλλετε την ίδια φανατικά θρησκευτική πεποίθηση, ότι οι όσοι δεν ακολουθούν το λόγο του Θεού είναι υπεύθυνοι για τα δεινά ενός λαού). Σε περίπτωση που υπάρχει αμφιβολία, ένα κράτος θεωρείται εχθρός όταν έχει οποιοδήποτε άλλο πολίτευμα διακυβέρνησης που δε συμβαδίζει με αυτό που έχουν άλλα «δημοκρατικά κράτη». Ο Immanuel Kant είχε ισχυριστεί ότι η Δημοκρατία έχει τη δυνατότητα, μέσω της αρχής της πλειοψηφίας, να νομιμοποιήσει και τη συγκέντρωση των εξουσιών σε ένα πρόσωπο. Η κατάργηση της διάκρισης των εξουσιών (όπως για παράδειγμα στη Σουηδία όπου το κοινοβούλιο μπορεί να αναγκάσει τον Βασιλιά να υπογράψει ότι νόμο αυτό επιθυμεί), διευκολύνει την πολεμοκαπηλία.

Τα πολιτικά κόμματα αποτελούν απλώς ομάδες συμφερόντων και επομένως τείνουν να σχηματίζουν και πολιτικά καρτέλ καταστρέφοντας τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα υπόλοιπα κόμματα. Το σύνταγμα πλέον αποτελεί και μία ψευδοθρησκευτική σύλληψη 8 και όσοι μη-πιστοί σε αυτό, καταδικάζονται σε μη-συμμετοχή στις εκλογικές διαδικασίες ή και διώκονται ποινικά αφανίζοντας στην ουσία των πλουραλισμό απόψεων.

Κάτι τέτοιο αποτελεί και καλή ανταπάντηση σε αυτούς που θεωρούν ότι τα κόμματα της Χρυσής Αυγής και του ΚΚΕ πρέπει να εκδιωχθούν από τη βουλή, καθώς αποσκοπούν στην κατάλυση της δημοκρατίας. Αυτό είναι ψευδές, καθώς το τι νοείται ως δημοκρατία από αυτά τα δύο κόμματα απλά διαφέρει από αυτό που εννοούν τα υπόλοιπα. Η Χρυσή αυγή επιθυμεί εθνική δημοκρατία και το ΚΚΕ προλεταριακή δημοκρατία (δικτατορία του προλεταριάτου). Το πρόβλημα δεν έγκειται στην παρουσία αυτών των κομμάτων per se αλλά στο ότι τέτοια κόμματα μπορούν να νομιμοποιηθούν στο να ασκήσουν τον ολοκληρωτισμό τους. Αποτελούν δηλαδή παθογένεια της Δημοκρατίας και όχι εχθρούς της κατ’ ανάγκη.

Κλείνοντας

Δεδομένου ότι η δημοκρατία στην ουσία εξυπηρετεί συγκεκριμένα πολιτικά συμφέροντα, απολυταρχικές τάσεις αρχίζουν και δημιουργούνται (το είδαμε και σε πρόσφατο άρθρο μας για την Ε.Ε.). Ο απολυταρχικός πειρασμός είναι πάντα παρών στα δημοκρατικά πολιτεύματα. Επομένως, ο πόλεμος αποτελεί και μία κοσμική-θρησκευτική σταυροφορία. Αυτό τείνει να εξηγεί και των ενθουσιασμό των σύγχρονων δημοκρατιών να εισέρχονται σε πόλεμο (δείτε για παράδειγμα την είσοδο της Αμερικής και στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους αλλά και την Παρέμβαση της Ελλάδας στην Κριμαία επί Ελ. Βενιζέλου, όπου και 1000 στρατιώτες έχασαν άδικα τη ζωή τους). Σήμερα, είμαστε μάρτυρες του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Ένας όρος οποίος είναι τόσο θολός και αόριστος που έχει δώσει αφορμές στα κράτη να μειώσουν τις ελευθερίες των πολιτών τους, να αυξήσουν τα κέρδη ειδικών συμφερόντων (πολιτικών και εταιριών πολεμικού υλικού), χωρίς να γνωρίζουμε πότε η «τρομοκρατία» θα σταματήσει εν τέλει να υπάρχει.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα:

  1. Murray N. Rothbard, «Karl Marx: Communist as Religious Eschatologist» στο Requiem for Marx, Yuri Maltsev, αρχισ. (Auburn, Ala.: Ludwig von Mises Institute, 1993), pp. 221–94.
  2. Σημαντικό είναι να επισημάνουμε εδώ, ότι οι δίκες της Νυρεμβέργης αποτελούν και απαυγάσματα του νομικού θετικισμού που κυριαρχούσε τότε. Οι κατηγορούμενοι δικάστηκαν και κρίθηκαν ένοχοι, όχι για το περιεχόμενο των εγκλημάτων τους αλλά διότι αυτά πραγματοποιήθηκαν κατά παράβαση του Γερμανικού νόμου (βρέθηκε «παραθυράκι» σύμφωνα με το οποίο τα πειράματα του Ιωσήφ Μένγκελε, του Άγγελου του Θανάτου αλλιώς, και το ολοκαύτωμα ήταν «παράνομα»). Επίσης, φάνηκε η μεροληψία κατά τη διάρκεια της δίκης, καθώς πολλά από αυτά τα εγκλήματα τα είχαν διαπράξει και οι σύμμαχοι (για παράδειγμα, ο Ρούζβελτ διατηρούσε στρατόπεδα συγκέντρωσης Ιαπώνων στην Αμερική). Ο Quincy Wright ενδεικτικά μας αναφέρει: «Οι υποθέσεις στις οποίες βασίζεται ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, το Καταστατικό του Διεθνούς Δικαστηρίου και ο Χάρτης του Δικαστηρίου της Νυρεμβέργης απέχουν πολύ από τις ποζιτιβιστικές υποθέσεις που επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τη σκέψη των διεθνών νομικών κατά τον δέκατο ένατο αιώνα. Κατά συνέπεια, οι δραστηριότητες των εν λόγω θεσμικών οργάνων έχουν συχνά επικριθεί έντονα από τους θετικιστές νομικούς […] [που] ρώτησαν: Πώς μπορούν οι αρχές που διατυπώθηκαν από το Δικαστήριο της Νυρεμβέργης, για να αποτελέσουν δεδικασμένο, να έχουν νόμιμη αξία μέχρις ότου τα περισσότερα κράτη να συμφωνήσουν με δικαστήριο αρμόδιο να επιβάλει τις αρχές αυτές; Πώς θα μπορούσε το δικαστήριο της Νυρεμβέργης να αποκτήσει δικαιοδοσία για να βρει την Γερμανία ένοχη για επιθετικότητα, όταν η Γερμανία δεν είχε συναινέσει στο Δικαστήριο; Πώς θα μπορούσε ο νόμος, που έγινε ρητά αποδεκτός στο Χάρτη της Νυρεμβέργης του 1945, να δεσμεύσει τους κατηγορούμενους στη δίκη, όταν οι ίδιοι οι κατήγοροι διέπραξαν τις πράξεις για τις οποίες κατηγορήθηκαν οι Γερμανοί χρόνια πριν;» (Wright, 1948, σελ. 405–7)
  3.  Στο τέλος του πολέμου, ο Goebbels, αρχικά θεολόγος, συνέκρινε τον πόλεμο με την Θεία Λειτουργία. Τόσο ο Χίτλερ όσο και ο Γκέμπελς ισχυρίστηκαν ότι, κατά τον διωγμό των Εβραίων, εκπλήρωναν την «θέληση του Κυρίου» (Cl.-E. Bärsch, Erlösung und Vernichtung (Μόναχο: Klaus Boer, 1987), σελ. 402, 400). Ο εθνικός σοσιαλισμός δεν ήταν νεοπαγανισμός. Στη δεκαετία του 1920, ο Χίτλερ συγκρίθηκε με τον Ιησού (ομοίως, σελ. 405, παραθέτοντας από το Völkischer Beobachter [η εφημερίδα του NSDAP, του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος] του 1922!)
  4. Bernholz, «Supreme Values, Tolerance, and the Constitution of Liberty.» Δείτε επίσης, Hardy Bouillon, ed., «Do Ideas Matter?» (Brussels: The Centre for the New Europe, 2001), ειδ. σελ. 43–47.
  5.  John Dewey, The Reconstruction in Philosophy (New York: Holt, 1920), σελ. 210.
  6.  Ο John Dewey όχι μόνο εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η «δημοκρατία» έγινε η κοσμική θρησκεία της Δύσης, αλλά ήταν και μέλος των πασιφιστών-πλέον-διανοούμενων πολεμοκάπηλων. Έτσι, ο Murray Rothbard γράφει: «Έτσι, ο Dewey έπαψε να είναι υπέρμαχος ενός τρομερού παγκόσμιου πολέμου και άρχισε να προετοιμάζει τον δρόμο προς έναν ακόμα χειρότερο πόλεμο» («World War I as Fulfillment,» σελ. 277. Ο Rothbard αναφέρεται στον J. Israel, Progressivism and the Open Door: America and China, 1905–1921 [Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 1971])
  7. Roland Huntford, The New Totalitarians (London: Penguin Press, 1971): Sundberg, «Human Rights in Sweden,» 951–83; o ίδιος, High-Tax Imperialism; ο ίδιος, «International Aspects.»
  8.  Έτσι, ο αριστερός Γερμανός φιλόσοφος Jürgen Habermas (γνωστός και στον αγγλοσαξονικό κόσμο) διαμαρτύρεται για τον «πατριωτισμό του συντάγματος» (Verfassungspatriotismus στα Γερμανικά).