Ένα κρατικό κεφαλαιοποιητικό ασφαλιστικό σύστημα είναι άχρηστο

0
168
Κεφαλαιοποιητικό σύστημα

Ένα καθαρά κεφαλαιοποιητικό σύστημα οφείλει να είναι εντελώς ιδιωτικό. Οποιαδήποτε μνεία για ένα κρατικό τέτοιο σύστημα είναι  εκτός από ουτοπική, εντελώς περιττή.

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού αποτελεί ένα καλό ανέκδοτο πλέον στην Ελλάδα. Κανένας δεν την προτείνει και όσοι προτείνουν το κεφαλαιοποιητικό σύστημα (δηλαδή το «όσα δίνεις παίρνεις»), μετά την παρακάτω ανάλυση θα αποδειχθούν ότι μετέχουν και οι ίδιοι στο μεγαλύτερο παραμύθι σε σχέση με την ασφάλιση και την συνταξιοδότηση.

Τι ισχύει τώρα – τι θα ισχύει με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα

To αναδιανεμητικό σύστημα που ισχύει σήμερα στην ουσία είναι το εξής: κάποια λεφτά αφαιρούνται από τα εισοδήματά σας και τοποθετούνται σε έναν κρατικό λογαριασμό (εξαναγκαστική αποταμίευση), τον οποίο μπορείτε έπειτα να εξαργυρώσετε σε κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή στο μέλλον. Εκτός αυτού όμως, πρόσβαση σε αυτόν τον λογαριασμό δεν έχετε μόνο εσείς. Τα χρήματα αυτά μπορούν να διανεμηθούν και σε άλλους τέτοιους λογαριασμούς. Έτσι τα λεφτά σας χρηματοδοτούν και τη σύνταξη, πέραν της δικής σας, και του Α και Β και Γ.

Η λογική ερώτηση που προκύπτει είναι η εξής: πώς είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν όλοι από έναν λογαριασμό (ή όλοι να χρηματοδοτούνται από όλους) όταν οι εισφορές είναι άνισες, λόγω ανισότητας των εισοδημάτων; Η απάντηση εδώ είναι ότι πάντα μπορεί να φορολογηθεί ο μελλοντικός εργαζόμενος για να συντηρηθούν οι νυν συνταξιούχοι. Συνεπώς, το σύστημα αυτό αποτελεί πυραμίδα. Είναι εγγενώς χρεοκοπημένο και βασίζεται στο ότι θα υπάρχουν πάντα φορολογικά έσοδα για να καλύπτουν τις ελλείψεις του. Είναι σχετικά απλό στη σύλληψή του. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, καταλήγουμε σε δυσανάλογα ποσοστά εργαζομένων που συντηρούν συνταξιούχους, όπως έχουμε αναλύσει ξανά στη σελίδα.

Το κεφαλαιοποιητικό σύστημα είναι διαφορετικό. Κάθε άτομο έχει δικό του λογαριασμό, στον οποίο κατατίθεται μέρος εισοδημάτων του, τα οποία μπορεί να τοκίζονται (όπως και στο αναδιανεμητικό) και, εν τέλει, λαμβάνει όσα έχει καταβάλει σε εισφορές, ούτε λιγότερα, ούτε περισσότερα. Αυτό το σύστημα δεν είναι αναδιανεμητικό θεωρητικά, παρόλο που πρακτικά το κράτος πρέπει να δράσει ως επενδυτής για να τοκίσει τις εισφορές των πολιτών, κάτι που πρώτα προϋποθέτει φορολογία (για να αποκτήσει χρήμα προς επένδυση) και δεύτερον συμμετοχή στην αγορά ως «επενδυτής». Φυσικά μπορεί πάντα να καταβάλει τόκο από την μελλοντική φορολόγηση άλλων πολιτών.

Έτσι λοιπόν, και τα δύο συστήματα, είναι φύσει αναδιανεμητικά, μόνο όταν εφαρμόζονται μέσω του κράτους. Η λειτουργία του κράτους, εφόσον το ίδιο δεν παράγει πλούτο, είναι αναγκαστικά αναδιανεμητική καθώς με τη φορολογία πραγματοποιεί στην ουσία μεταβίβαση πληρωμών από την αγορά σε αυτό ή σε άλλα άτομα της επικράτειας. Πάντα θα υπάρχουν δηλαδή καθαροί φορολογούμενοι και καθαροί φοροεπωφελούμενοι. Αν το κράτος δεν τόκιζε τις εισφορές για να αποφύγει την αναδιανομή, τότε, ένα τέτοιο ασφαλιστικό δεν θα διέφερε από τις απλές ταμιευτηριακές καταθέσεις των πολιτών στις κοινές τράπεζες

Γιατί το κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα ήταν άχρηστο;

Ας φανταστούμε τώρα μία ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία να πουλάει τα εξής συμβόλαια ασφάλισης στους πελάτες της: «Παίρνουμε τα χρήματά σας και τα επενδύουμε όπου θεωρούμε πιο κερδοφόρα την επένδυση. Αν όμως τα χρήματα χαθούν, μην ανησυχείτε, έχουμε και άλλους ασφαλισμένους, από τους λογαριασμούς των οποίων θα μεταβιβάσουμε χρήματα στον δικό σας για να καλυφτείτε. Φυσικά, για ανάλογες περιπτώσεις με τα χρήματα άλλων πελατών θα κάνουμε το ίδιο με τα δικά σας λεφτά, τα οποία θα καλύψουν εκείνους». Η αποδοχή μίας τέτοιας συμφωνίας θα ήταν εντελώς ανόητη, εκτός και αν δεν αποκαλύπτονταν οι όροι συμμετοχής, κάτι που φυσικά θα συνιστούσε απάτη, με την εταιρία να δικάζεται και να αναγκάζεται να αποζημιώσει τα θύματα της απάτης της. Παρόλα αυτά, αυτό ακριβώς πράττει ένα κρατικό αναδιανεμητικό σύστημα ασφάλισης! Το μόνο που το κρατάει σε νομιμότητα είναι ότι υπάγεται στον νόμο που αποτελεί δικό του κατασκεύασμα εξ αρχής.

Ενώ λοιπόν οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εφαρμόζουν καθαρά κεφαλαιοποιητικό σύστημα και θα ήταν παράνομο να πουλήσουν κάτι άλλο πέραν αυτού, το κράτος μπορεί να αναδιανέμει κατά το δοκούν τις εισφορές. Συνεπώς, σε ένα σύστημα ελεύθερης αγοράς ασφάλισης, το κεφαλαιοποιητικό μοντέλο είναι σχετικά μονόδρομος, εκτός και αν υπάρχουν παρανοϊκοί πελάτες και ασφαλιστές που θα εφάρμοζαν κάτι αναδιανεμητικό. Λόγω όμως της φύσης της ανάγκης για ασφάλεια (πληρώνουμε κάτι στο τώρα για να έχουμε περισσότερα στο μετά), απαιτείται μία εγγύηση για το μέλλον, κάτι που το αναδιανεμητικό μοντέλο δεν παρέχει.

Έτσι, ένα κρατικό κεφαλαιοποιητικό σύστημα είναι άχρηστο υπό την έννοια ότι δεν παρέχει κάτι διαφορετικό από ότι ένα ιδιωτικό σύστημα ασφάλισης. Επομένως, εάν ένας πολιτικός διατείνεται το κεφαλαιοποιητικό σύστημα δε χρειάζεται να πάει παραπέρα από την ελεύθερη αγορά, υποδεικνύοντας αυτό που ήδη πραγματοποιείται σε αυτή. Έτσι λοιπόν, ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα ασφάλισης σε καθαρή μορφή θα ήταν ένα πλήρως ιδιωτικοποιημένο σύστημα ασφάλισης.

Ενστάσεις

Η πρώτη ένσταση έρχεται και ισχυρίζεται ότι με το κρατικό κεφαλαιοποιητικό σύστημα μπορεί να υπάρξει και κάποια βοήθεια από το κράτος, με αυτό να συμπληρώνει τρόπον τινά τις εισφορές ατόμων με χαμηλά εισοδήματα. Αυτή όμως η παραδοχή ακυρώνει τον κεφαλαιοποιητικό χαρακτήρα του συστήματος και τον μετατρέπει σε αναδιανεμητικό, καθώς αυτοί που θα λαμβάνουν την επιδότηση αυτή, λαμβάνουν ως επιστροφή περισσότερα από όσα κατέβαλαν σε εισφορές. Κατά συνέπεια, ένα τέτοιου είδους κεφαλαιοποιητικό σύστημα είναι αναδιανεμητικό. Δεύτερον, προκύπτουν ερωτήματα: πόσο θα μπορεί το κράτος να επιδοτεί την ασφάλιση ή τι εμποδίζει την επιδότηση να είναι τόσο μεγάλη, ώστε εν τέλει να μετατραπεί το σύστημα ξανά σε πλήρες αναδιανεμητικό ειδικά εφόσον το κράτος έχει συνεχώς πρόσβαση σε χρήματα μέσω της φορολογίας;

Δεύτερον, ακόμα και αν θεσπιστούν αυστηρά κριτήρια για το ποιος θα λαμβάνει επιδότηση ασφάλισης, αυτό θα σημάνει μετακίνηση του ανταγωνισμού ανάμεσα στις εταιρίες για το ποια θα λάβει την επιδότηση για τους πελάτες της. Θα προσπαθήσουν δηλαδή να συμβαδίσουν όσο πιο πολύ μπορούν με τα κρατικά κριτήρια, ώστε να δεχτούν αυτήν την σταθερή εισροή εισοδήματος. Με τη σειρά του αυτό θα οδηγήσει το κράτος στο να παρεμβαίνει περισσότερο στη λειτουργία τους, κρατικοποιώντας στην ουσία το σύστημα κάθε φορά που μία νέα κανονιστική ρύθμιση προάγεται επιπλέον από τον μη-κεφαλαιοποιητικό πλέον χαρακτήρα του συστήματος.

Συμπέρασμα

Με την παραπάνω ανάλυση δείξαμε ότι το κρατικό κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα είναι φύσει αναδιανεμητικό, ειδάλλως δε θα διέφερε με τις κοινές τραπεζικές καταθέσεις. Οι ενστάσεις ως προς την μη ιδιωτικοποίηση του συστήματος αυτού οδηγούν στην αντίθετη διαδρομή, την αναδιανομή. Ένα καθαρά κεφαλαιοποιητικό σύστημα οφείλει να είναι εντελώς ιδιωτικό. Οποιαδήποτε μνεία για ένα τέτοιο κρατικό σύστημα, είναι εκτός από ουτοπική, εντελώς περιττή.

***

Ο Μιχάλης Γκουντής είναι φιλελεύθερος αναρχοκαπιταλιστής, ανεξάρτητος αναλυτής της Αυστριακής Σχολής οικονομικών. Εργάζεται επί του παρόντος ως εκπαιδευτικός για παιδιά με ειδικές ανάγκες.

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: