Γιατί ο φιλελευθερισμός απορρίπτει τα θετικά δικαιώματα;

0
483
Δικαιώματα
Οι θετικές αξιώσεις που εμπνέει και επιβάλλει το Κράτος δεν πρόκειται ποτέ να οδηγήσουν σε μία ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων.

Όσοι δηλώνουν φιλελεύθεροι και υποστηρίζουν τα θετικά δικαιώματα, όχι μόνο δεν θα επιτύχουν τον τελικό σκοπό του φιλελευθερισμού, την κοινωνική ειρήνη, αλλά αντιφάσκουν και ως προς το απόλυτο ηθικό του αξίωμα: την αυτοκτησία και την αυτοδιάθεση του ατόμου

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Ο φιλελευθερισμός απορρίπτει τα θετικά δικαιώματα, ήτοι τις θετικές υποχρεώσεις, πράξεις που επιβάλλονται στα άτομα ανεξάρτητα της θέλησής τους. Η απόρριψη των θετικών δικαιωμάτων μπορεί να γίνει τόσο από δεοντολογική όσο και από συνεπειοκρατική/ωφελιμιστική οπτική, ανάλογα με το αν είναι κάποιος δεοντολόγος φιλελεύθερος (όπως εμείς) ή συνεπειοκράτης (όπως ήταν για παράδειγμα ο Ludwig von Mises).

H δεοντολογική απόρριψη

Ξεκινώντας από το αξίωμα της αυτοκτησίας, δηλαδή το ότι το άτομο δεν είναι απλά ο εαυτός του, αλλά έχει τίτλο ιδιοκτησίας επί του σώματός του ως ο πρώτος «κάτοικος» του (αν όχι αυτό τότε ποιος;), τότε τα θετικά δικαιώματα πρέπει να απορριφθούν καθώς παραβιάζουν το αξίωμα αυτό. Αν υποχρεωθεί το άτομο να κάνει κάτι, να παρέχει μία υπηρεσία ή να καταβάλει μία πληρωμή άνευ συγκατάθεσής του, τότε παραβιάζεται η αυτοκτησία του, ήτοι ο τελεσίδικος και αποκλειστικός έλεγχος του σώματός του. Αποδέκτης αυτής της υπηρεσίας γίνεται ηθικά ανώτερος από το άτομο που έχει εξαναγκαστεί. Υπό τα θετικά δικαιώματα, δηλαδή, δεν υπάρχει ισότητα ενώπιον του νόμου.

Υπάρχει μόνο ένας τρόπος αποδοχής των θετικών δικαιωμάτων, και αυτός αφορά την εθελοντική παραχώρησή τους από τα ίδια τα άτομα μέσω εθελοντικής σύμβασης και συμβολαίου. Ένα συμβόλαιο, εφόσον δεν πραγματοποιείται μέσω βίας ή απειλής βίας, είναι μία πράξη αυτοκτησίας. Στην πραγματικότητα ένα συμβόλαιο είναι μία εθελοντική παραχώρηση ιδιοκτησίας και δικαιωμάτων από την μία πλευρά στην άλλη υπό αμοιβαία προ-καθορισμένες συνθήκες. Εν συντομία, τα θετικά δικαιώματα και η αποδοχή τους αποτελούν αντίφαση για την φιλελεύθερη δεοντολογία.

Η συνεπειοκρατική απόρριψη

Ο φιλελευθερισμός δεν επιζητεί την μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία του ατόμου ως αυτοσκοπό. Μέσω αυτής, και της εθελοντικής συμμετοχής του ατόμου και της ιδιοκτησίας του στον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας, αυξάνεται η παραγωγικότητας της εργασίας και η ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων γίνεται ευκολότερη και αποδοτικότερη καθώς όλα τα αντικρουόμενα συμφέροντα έρχονται σε πλήρη εναρμόνιση μέσω του συστήματος τιμών του προκύπτοντος οικονομικού συστήματος, του καπιταλισμού.

Μία πολιτική θετικών δικαιωμάτων στην πραγματικότητα εκτρέπει τις χρήσεις της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των ατόμων και παρακάμπτει τις εθελοντικές τους επιλογές που εκφράζονται μέσω της δράσης τους. Από την οικονομική θεωρία, γνωρίζουμε ότι κάθε άτομο δρα με στόχο την αύξηση του ψυχικού του εισοδήματος, ήτοι της υποκειμενικής του ευχαρίστησης. Πολιτικές λοιπόν που παρεμποδίζουν ή παρακάμπτουν τις εθελοντικές επιλογές έχουν ως συνέπεια τη συνολική μείωση του οφέλους των ατόμων και επομένως της κοινωνίας. Έχουμε καταρρίψει την ωφελιμιστική αλλά και τη δεοντολογική θεωρία που στηρίζει το κράτος πρόνοιας εδώ. Η αδυναμία μας να μετρήσουμε εν τέλει το όφελος που υποθετικά λαμβάνουν οι αποδέκτες των θετικών δικαιωμάτων, δεν μας επιτρέπει να ισχυριστούμε ότι, για παράδειγμα, οι αναδιανεμητικές πολιτικές πετυχαίνουν συνολική κοινωνική ωφέλεια.

Τα θετικά δικαιώματα προϋποθέτουν βία

Όπως και να έχει, δεδομένης της παραβίασης της αυτοκτησίας και της παράκαμψης των εθελοντικών επιλογών των ατόμων, η βία είναι απαραίτητη για την επιβολή των θετικών δικαιωμάτων. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του κρατικού μηχανισμού μονοπώλησης νόμιμης βίας και απόδοσης δικαιοσύνης. Δεν περνά καιρός έως ότου η εισβολή αυτή στην προσωπική σφαίρα των ατόμων, είτε προκαλώντας την ηθική αγανάκτηση τους, είτε φτωχοποιώντας μεγάλα μέρη της κοινωνίας, αρχίζει να δημιουργεί συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο τάξεις που δημιουργούνται από την φορολογία και την αναδιανομή: των κρατικών υπαλλήλων και των φοροεισπρακτόρων και των φορολογουμένων από την άλλη.

Μέσα σε όλα αυτά, ενυπάρχουν συμφέροντα που επιθυμούν να στρέψουν τον κρατικό μηχανισμό μακριά τους και εναντίον άλλων κοινωνικών ομάδων. Έτσι τα συνδικάτα προσπαθούν να στρέψουν το κράτος προς ανταγωνιστές εργάτες και καπιταλιστές, οι καπιταλιστές προσπαθούν να το χρησιμοποιήσουν για να προστατευθούν από τον ανταγωνισμό στο εσωτερικό αλλά και εξωτερικό της δικαιοδοσίας του εκάστοτε κράτους. Σε τελική ανάλυση, δεν υπάρχει κάποια δύναμη που να εξισορροπεί όλα τα αντικρουόμενα συμφέροντα σε μόνιμη βάση. Οι θετικές αξιώσεις που εμπνέει και επιβάλλει το Κράτος δεν πρόκειται ποτέ να οδηγήσουν σε μία ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων. Όσοι λοιπόν δηλώνουν φιλελεύθεροι και υποστηρίζουν τα θετικά δικαιώματα, όχι μόνο δεν θα επιτύχουν τον τελικό σκοπό του φιλελευθερισμού, την κοινωνική ειρήνη, αλλά αντιφάσκουν και ως προς το απόλυτο ηθικό του αξίωμα: την αυτοκτησία και την αυτοδιάθεση του ατόμου.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: