Η κερκόπορτα της Ε.Ε. που οδηγεί σε ένα ενοποιημένο υπερκράτος

0
471
Ευρωπαϊκή Ένωση
H E.E. βαδίζει σταθερά και στον οικονομικό, και χρηματοοικονομικό ολοκληρωτισμό.

η τραπεζική ένωση συνεπάγεται κοινωνικοποίηση των κινδύνων των τραπεζών. Καθώς οι τράπεζες υπάρχουν σήμερα σε ένα είδος συμβίωσης με τις κυβερνήσεις, το τραπεζικό ίδρυμα εμμέσως συνεπάγεται την κοινωνικοποίηση των δημόσιων χρεών

 

The EU’s Backdoor Path to a Unified Superstate (δημοσιευμένο αρχικά στη σελίδα του Ινστιτούτου Ludwig von Mises)
του Philipp Bagus
Απόδοση και σχολιασμός: Μιχάλης Γκουντής

Εισαγωγή

Για χρόνια υπάρχει ένας αγώνας στην Ευρωζώνη μεταξύ εκείνων που θέλουν να την μετατρέψουν σε μεταβιβαστική ένωση και εκείνων που θέλουν μια Ευρώπη ανεξάρτητων και συνεργαζόμενων χωρών. Οι τελευταίοι, συμπεριλαμβανομένης της Αυστρίας, της Φινλανδίας, της Ολλανδίας και της Γερμανίας, θέλουν αυστηρά όρια για τα ελλείμματα και τα χρέη, όπως προβλέπει το Σύμφωνο σταθερότητας και Ανάπτυξης . Ορισμένοι, όπως η Ευρωπαϊκή Συνταγματική Επιτροπή, απαιτούν ακόμη και έναν μηχανισμό για την ομαλή διάσπαση της ευρωζώνης.

Οι πρώτοι, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών της Μεσογείου με επικεφαλής τη Γαλλία, δεν εκφράζουν ανοιχτά τον στόχο τους για μια φορολογική ένωση ή τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Υπέρ-Κράτους», αλλά προτιμούν να μιλάνε για μια «εμβάθυνση του ευρωπαϊκού έργου». Ο λόγος για αυτή τη διαίρεση είναι απλός: Οι χώρες της Κεντρικής και της Βόρειας Ευρώπης θα είναι οι συνεισφέρουσες σε μια μεταβιβαστική ένωση, ενώ η ομάδα της Μεσογείου θα είναι στην πλευρά που επωφελείται.

Γαλλία και το κλαμπ της Μεσογείου

Μετά το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης στη Γερμανία, ο Γάλλος πρόεδρος Emanuel Macron ενέτεινε την πίεση του για το όραμα του Club Med για την Ευρώπη. Ο Γάλλος Πρόεδρος θέλει έναν Ευρωπαίο Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, έναν δικό του προϋπολογισμό για την Ευρωζώνη, μια εναρμόνιση των φορολογικών συντελεστών (δηλαδή ένα ελάχιστο ποσοστό για τους εταιρικούς φόρους), τον μετασχηματισμό του ESM σε θεσμικό όργανο της Ε.Ε. και την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης .

Η συζήτηση αποκρύπτει το γεγονός ότι η ευρωζώνη έχει ήδη προχωρήσει μπροστά μοιραίως στο δρόμο προς μια μεταβιβαστική ένωση. Στην πραγματικότητα, η Ευρωζώνη αποτελεί ήδη την πιο γιγαντιαία και διεθνή ένωση μεταφορών του κόσμου. Η εκπλήρωση των σχεδίων του Macron θα παγιώσει, θα εμβαθύνει και θα αποκαλύψει το την μεταβιβαστική ένωση που εντείνει τον ηθικό κίνδυνο. Ας αναθεωρήσουμε τους μηχανισμούς αναδιανομής και καταμερισμού κινδύνων που υπάρχουν ήδη στην Ευρωζώνη.

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας

Πρώτον, υπάρχει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM). Ο ESM είναι ένα ευρωπαϊκό ταμείο διάσωσης ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ το οποίο σχεδιάστηκε για τη διάσωση κυβερνήσεων, όταν κινδυνεύει η σταθερότητα της Ευρωζώνης στο σύνολό της. Καθώς οι ανεύθυνες κυβερνήσεις μπορούν να λάβουν ανταμοιβή για τη συμπεριφορά τους που χρηματοδοτείται από λιγότερο ανεύθυνες κυβερνήσεις, υπάρχει αναδιανομή και ηθικός κίνδυνος 1.

Η ΕΚΤ ως επενδυτήριο υψηλού ρίσκου

Δεύτερον, η ΕΚΤ αγόρασε κρατικά ομόλογα μέσω του προγράμματος αγοράς του δημόσιου τομέα συνολικού ύψους 1.945 δισ. ευρώ από τον Μάρτιο του 2018. Έτσι, η ΕΚΤ έχει καταστεί ένα hedge fund (επενδυτήριο υψηλού κινδύνου) που στοιχηματίζει στην επιβίωση του ευρώ. Η ΕΚΤ αγοράζει τα ομόλογα σε συνάρτηση με το ποσοστό που κατέχουν τα κράτη μέλη στο κεφάλαιο της ΕΚΤ, δηλαδή ανεξάρτητα από τους κινδύνους των ομολόγων ή τη φερεγγυότητα των εκδιδόντων κυβερνήσεων. Χωρίς το πρόγραμμα, οι λιγότερο εύπορες κυβερνήσεις θα έπρεπε να πληρώσουν υψηλότερα επιτόκια για τα ομόλογα τους και ίσως χρειαζόταν να χρεοκοπήσουν. Όταν τα ομόλογα δεν θα επιστραφούν στο μέλλον, η ΕΚΤ υφίσταται ζημίες ή η αγοραστική δύναμη του ευρώ πέφτει, οι απώλειες μπορεί τελικά να μοιράζονται σε όλα τα μέλη της Ευρωζώνης. 2

Επιπλέον, υπάρχει η αναδιανομή μέσω της έμμεσης νομισματικής επέκτασης των δημοσίων ελλειμμάτων, όπου οι «φτωχότερες» κυβερνήσεις με υψηλότερα ελλείμματα επωφελούνται εις βάρος των χωρών με χαμηλότερα ελλείμματα. Οι τράπεζες μπορούν να αγοράσουν κρατικά ομόλογα για να τα δεσμεύσουν ως εξασφάλιση στην ΕΚΤ προκειμένου να λάβουν νέα αποθεματικά που θα τους επιτρέψουν να αυξήσουν την προσφορά χρήματος, αποτιμώντας αποτελεσματικά το δημόσιο έλλειμμα και εξωτερικεύοντας μέρος του κόστους στην υπόλοιπη ευρωζώνη μέσω της μείωσης της αγοραστικής δύναμης του ευρώ. Μέσω αυτού του μηχανισμού καθίσταται ευεργετικό να δαπανώνται περισσότερα και να τρέχουν υψηλότερα ελλείμματα.

Επίσης, η πολιτική μηδενικού επιτοκίου της ΕΚΤ συνεπάγεται αναδιανομή από τους πιστωτές στους οφειλέτες. Οι καθαρά εξαγωγικές χώρες, όπως η Γερμανία, είναι κατά κανόνα και καθαροί πιστωτές. Οι γερμανικές χρηματικές αποταμιεύσεις ανήλθαν σε 5.858 δισ. ευρώ στο τέλος του 2017. Οι αποδόσεις αυτών των αποταμιεύσεων έχουν μειωθεί, ενώ ταυτόχρονα οι οφειλέτες πληρώνουν λιγότερα για τα χρέη τους. Η χαμηλότερη απόδοση των αποταμιεύσεων για το βορρά στηρίζει τις υπερχρεωμένες κυβερνήσεις στο νότο.

Πώς δημιουργούνται χρήματα από το τίποτα για πληρωμές μεταξύ κρατών-μελών

Τρίτον, η αναδιανομή μέσω πιστωτικής επέκτασης δεν είναι ομοιόμορφη μεταξύ των χωρών. Αυτή η αναδιανομή αντανακλάται μέσω του συστήματος Target 2, το οποίο είναι το σύστημα διακανονισμού στην Ευρωζώνη. Φανταστείτε έναν Έλληνα επιχειρηματία που αγοράζει ένα φορτηγό που παράγεται στη Γερμανία με χρήματα που έχει δημιουργήσει η ελληνική του τράπεζα από το τίποτα. Όταν ο επιχειρηματίας πληρώνει τον Γερμανό εξαγωγέα, ο τραπεζικός του λογαριασμός συρρικνώνεται και τα χρήματα εμφανίζονται στον γερμανικό τραπεζικό λογαριασμό. Για να πραγματοποιήσει την πληρωμή, η ελληνική τράπεζα αντλεί  από το λογαριασμό της στην Εθνική Τράπεζα ή δανείζεται νέα αποθέματα από αυτήν. Η γερμανική τράπεζα αυξάνει το λογαριασμό της στη Bundesbank ή μειώνει την αναχρηματοδότησή της. Στο επίπεδο των κεντρικών τραπεζών η Bundesbank λαμβάνει πίστωση έναντι της ΕΚΤ ενώ η Εθνική Τράπεζα παίρνει χρέωση. Έτσι, η εισαγωγή του φορτηγού αντικατοπτρίζεται στο σύστημα Target 2 3. Δεν χρηματοδοτείται από πραγματικές αποταμιεύσεις, αλλά μόνο από τη δημιουργία χρημάτων.

Η πίστωση που λαμβάνει η Bundesbank έναντι της ΕΚΤ είναι άχρηστη επειδή δεν μπορεί να εξαργυρωθεί σε τίποτα. Σημειώστε ότι αυτός ο ελληνικός λογαριασμός υπερανάληψης είναι απεριόριστος. Οι πιστώσεις Target 2 της Bundesbank ανέρχονται συνολικά σε περισσότερα από € 900 δισ. σήμερα.

Έτσι, αντί να εκδίδουν ευρω-ομολόγα εγγυημένα από όλα τα κράτη μέλη για να εισάγουν εμπορεύματα, υπάρχει ένας άλλος τρόπος για να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα. Οι ελληνικές τράπεζες μπορούν απλώς να δημιουργήσουν χρήματα που εκδίδοντας χρεώσεις Target 2 στην ΕΚΤ προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την εισαγωγή αγαθών.

Ο ηθικός κίνδυνος στο σύστημα αυτό

Τέταρτον, η τραπεζική ένωση συνεπάγεται κοινωνικοποίηση των κινδύνων των τραπεζών. Καθώς οι τράπεζες υπάρχουν σήμερα σε ένα είδος συμβίωσης με τις κυβερνήσεις, το τραπεζικό ίδρυμα εμμέσως συνεπάγεται την κοινωνικοποίηση των δημόσιων χρεών. Το Ταμείο Ενιαίας Διευκόλυνσης που ιδρύθηκε το 2016 και πρόκειται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2024 χρηματοδοτείται από τη συνεισφορά των τραπεζών και χρησιμεύει για την ανακεφαλαιοποίηση των προβληματικών τραπεζών. Σύμφωνα με την Διεύθυνση Τραπεζικής Εξυγίανσης και Διευκόλυνσης, μια αφερέγγυα τράπεζα πρέπει πρώτα να εξασφαλίσει την εγγύηση, με ελάχιστο ποσοστό 8% των συνολικών υποχρεώσεών της. Στη συνέχεια, η τράπεζα μπορεί να αξιοποιήσει το Ταμείο Ενιαίας Διευκόλυνσης (SRF) για αύξηση του κεφαλαίου κατά 5%, μετά την οποία μπορεί να αντλήσει πόρους από τον ESM.

Η διαδικασία συνεπάγεται κοινωνικοποίηση των κινδύνων: Όταν μια τράπεζα συμμετέχει σε επικίνδυνη συμπεριφορά, αγοράζει τα ομόλογα της δικής της κυβέρνησης και η κυβέρνηση αθετήσει, η τράπεζα μπορεί να χρησιμοποιήσει το SRF και το ESM για να πληρώσει τους άλλους για την επικίνδυνη συμπεριφορά. Έτσι, μια κυβέρνηση της Ευρωζώνης δεν χρειάζεται να εκδίδει ομόλογα ευρώ για να κάνει τους άλλους να πληρώνουν για τις δαπάνες της. Οι κυβερνήσεις εκδίδουν τα ομόλογα τους και τα αγοράζουν από τις ίδιες τους τις τράπεζες και, όταν χρεοκοπούν, άλλοι αποταμιευτές των τραπεζών ή ο ESM θα πληρώσουν το λογαριασμό (τουλάχιστον ένα μέρος του).

Σχόλιο Ελεύθερης Αγοράς:

Να εξηγήσουμε λίγο καλύτερα τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Το σύστημα που περιγράφεται εδώ στην ουσία προσπαθεί να δημιουργήσει έναν λογιστικό λαβύρινθο, με στόχο την ανακεφαλαιοποίηση των ταμείων των κρατών-μελών της ένωσης, μέσω διογκωμένης χρηματοπιστωτικής επέκτασης. Στην πραγματικότητα, είναι ένα σύστημα μεταβίβασης πληρωμών από τα πιο πλούσια και οικονομικά σταθερά κράτη, προς τα πιο ευάλωτα και θεσμικά αδύναμα.

Οι παλιότεροι θα θυμούνται μάλλον τα «πακέτα σύγκλισης» (ή πακέτα Ντελόρ) που δόθηκαν σε Ελληνικές κυβερνήσεις κατά τη δεκαετία του ’80. Το σύστημα αυτό δεν απέχει και πολύ, απλά καμουφλάρεται πίσω από τόνους λογιστικής και γραφειοκρατικής «μαγείας». Το σημαντικότερο είναι το εξής. Στην ουσία επιδοτούνται τα σπάταλα κράτη έναντι των κρατών που έχουν συντηρητικούς προϋπολογισμούς. Αυτό δίνει αντικίνητρα για μείωση των δαπανών τους, καθώς, έχοντας δεδομένη την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών τους, δεν υπάρχει και λόγος να προχωρήσουν σε φιλελευθεροποίηση των οικονομιών τους. Δεύτερο πρόβλημα που προκύπτει είναι ότι διευκολύνεται η επιδότηση φίλια προσκείμενων στο κράτος ομάδων.

Κοινώς, το κράτος μπορεί ευκολότερα να επιδοτεί ομάδες συμφερόντων, αλλά και το ίδιο μπορεί πιο εύκολα πλέον να αποσπά αγαθά από την αγορά. Οι επιδοτούμενες ομάδες μπορούν να κάνουν το ίδιο, στην ουσία αποκτώντας πρώτες τα χρήματα από τη χρηματοπιστωτική επέκταση. Μπορούν να αποκτούν αποταμιευμένα αγαθά από τους παραγωγούς χωρίς οι ίδιες να έχουν συμβάλει παραγωγικά στην αναπλήρωσή τους.

Το σύστημα αυτό είναι πρακτικά μία ποιοτική ενδυνάμωση του πληθωριστικού καρτέλ που υπάρχει τώρα. Ζημιώνει τους τίμιους παραγωγούς πλούτου, είτε στη Γερμανία είτε στην Ελλάδα και ευνοεί τους δανειζόμενους έναντι των αποταμιευτών. Αποτελεί ένα σύστημα πυραμίδα συσσώρευσης κρατικού χρέους με την εγγύηση της διάσωσης των κρατικών ταμείων, όποτε χρειαστεί. Εξυπηρετεί τις κυβερνήσεις, τους προμηθευτές της και τους εργολάβους της.

Κλείνοντας

Εν ολίγοις, τα ομόλογα του ευρώ ή ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν είναι απαραίτητα για μαζική αναδιανομή στην ευρωζώνη. Η Ευρωζώνη είναι ήδη μια ένωση μεταφορών πληρωμών στην οποία οι κίνδυνοι κοινωνικοποιούνται και προκαλούν ανεύθυνη συμπεριφορά. Ωστόσο, η μεταβιβαστική ένωση δεν είναι ακόμη θεσμοθετημένη και ρητή. Οι ευρωπαϊκές ελίτ εργάζονται ως προς αυτό.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.



Διαβάστε περισσότερα:

  1.  Οι Macron και Juncker θέλουν να «εμβαθύνουν» τον ΕSM μετατρέποντάς τον σε Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο (EMF) βάσει της νομοθεσίας της Ε.Ε. Από σήμερα, ο ESM υπάγεται στο διεθνές δίκαιο, πράγμα που σημαίνει ότι μια χώρα μπορεί να εγκαταλείψει τον ESM χωρίς να εγκαταλείψει την Ε.Ε. Η πρόταση μεταρρύθμισης θα καταστήσει αδύνατη μια τέτοια μετακίνηση και θα παραιτηθεί από τη δύναμη αρνησικυρίας της Γερμανίας, επειδή σύμφωνα με το δίκαιο της Ε.Ε. η ειδική πλειοψηφία μπορεί να εγκρίνει τη διάσωση.

    Το προβλεπόμενο EMF θα διευρύνει το φάσμα των στόχων του, συμπεριλαμβανομένου του μετριασμού των ασύμμετρων διαταραχών. To ESF θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μια ύφεση για να βοηθήσει τις πιο δύσκαμπτες χώρες εις βάρος των χωρών που κάνουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

  2.  Επιπλέον, οι αγορές έχουν χρηματοδοτηθεί μέσω του ELA, όπου οι εθνικές κεντρικές τράπεζες χορηγούν δάνεια σε αφερέγγυες τράπεζες για την αγορά κρατικών ομολόγων και το πρόγραμμα ANFA, το οποίο επιτρέπει στις εθνικές κεντρικές τράπεζες να αγοράζουν ομόλογα των κυβερνήσεών τους για δικό τους λογαριασμό.
  3.  Το ίδιο ισχύει και όταν οι Έλληνες πολίτες στέλνουν χρήματα από ελληνική τράπεζα σε γερμανική τράπεζα ή όταν η Ελληνική Εθνική Τράπεζα αγοράζει ελληνικά ομόλογα από ιδιώτες επενδυτές με λογαριασμούς σε γερμανική τράπεζα.