Κράτος και ελεύθερη αγορά: Διαφθορά και διαφορά

0
497
Διαφθορά

τα κίνητρα για διαφθορά είναι καθαρά προϊόν αυτής της ανάμειξης τους κράτους στην οικονομία, διότι στην ουσία προστατεύει τους διεφθαρμένους οικονομικούς δρώντες από τις ίδιες τις συνέπειες των επιλογών τους. Σε μία ελεύθερη αγορά, πέρα από τις περιστασιακές απάτες, ο ανταγωνισμός, το κέρδος και η ζημία, καθώς και η κυριαρχία των καταναλωτών θα κρατούσαν στο ελάχιστο τέτοιες συμπεριφορές.

 

Του Μιχάλη Γκουντή και του Ευθύμη Μαραμή

Εισαγωγή

Κάποιοι, ισχυρίζονται πως οι μίζες και η διαφθορά υφίστανται και μεταξύ του ιδιωτικού τομέα. Έχουν δίκιο, ωστόσο, λόγω οικονομικού αναλφαβητισμού, ταυτίζουν αυτές τις ενέργειες με τις ανάλογες του κρατικού τομέα. Θα δούμε σύντομα σε αυτό το άρθρο τι ισχύει.

Η διαφορά ανάμεσα στο κράτος και την ελεύθερη αγορά

Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, εφόσον δεν διαπλέκονται με το κράτος, διαχειρίζονται χρήματα που τους έχουν παραχωρηθεί οικειοθελώς από τους καταναλωτές ως αντάλλαγμα για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους, καθώς επίσης και χρήματα επενδυτών ή πιστωτών. Αν υπάρχουν στελέχη ιδιωτικών επιχειρήσεων τα οποία χρηματίζονται, παραδείγματος χάριν από προμηθευτές πρώτων υλών, εργαλείων κλπ, αυτό δεν μας αφορά. Η επιχείρηση είτε θα χρεοκοπήσει λόγω ζημιών, είτε θα έχει χαμηλή παραγωγική ποιότητα και αναγκαστικά θα ασθμαίνει στον ανταγωνισμό, καθώς λογοδοτεί στους καταναλωτές και στους επενδυτές. Οι καταναλωτές, με την ψήφο τους στην αγορά, δηλαδή με την επιλογή να αγοράσουν ή όχι τα παρεχόμενα εκ της εν λόγω επιχειρήσεως προϊόντα, είναι οι απόλυτοι κυρίαρχοι.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την διαδεδομένη πρακτική ιδιωτικών σχολείων να προσλαμβάνουν «μιλητά» εκπαιδευτικούς, οι οποίοι τυγχάνει να είναι γνωστοί ή φίλοι του ιδιοκτήτη του σχολείου ή κάτι σχετικό. Ούσα όμως ιδιωτική επιχείρηση, μία τέτοια κίνηση, ακόμα και αν κατά την άποψη ενός τρίτου παρατηρητή δεν είναι «δίκαιη» ή «αξιοκρατική» (αλήθεια, ποια είναι τα δικά του κριτήρια ποιότητας;), πάλι βρίσκεται υπό τον αμείλικτο έλεγχο του κέρδους και ζημίας του καπιταλισμού. Πάλι ο ιδιοκτήτης εκτίθεται με την επιλογή του: αν υποστεί ζημίες τότε θα ξανασκεφτεί, αν θα δράσει αναλόγως. Αν έχει κέρδη, τότε μάλλον η επιλογή του ήταν μία χαρά αξιοκρατική.

Τέλος, στον βαθμό που οι πόροι τους οποίους ρισκάρει ο ιδιοκτήτης του έχουν παραχωρηθεί εθελοντικά από πελάτες και επενδυτές, η συναλλαγή αυτή είναι μία εθελοντική συμφωνία ανάμεσα σε δύο άτομα, και ως εκ τούτου μία οικονομικά έγκυρη πράξη. Το αν κάποιος τρίτος νιώθει αδικημένος θα έπρεπε να μας αφήνει παντελώς αδιάφορους: αν για κάθε συναλλαγή κάποιος τρίτος που ένιωθε αδικημένος αποκτούσε δικαίωμα να την σταματήσει, δεν θα υπήρχε αγορά εξ αρχής. Η κατηγορία περί αναξιοκρατίας και διαφθοράς στην περίπτωσή μας είναι αβάσιμη.

Αντίθετα, το κράτος δεν λογοδοτεί πουθενά. Οι υπηρεσίες του παρέχονται εξαναγκαστικά και τις πληρώνουμε είτε τις χρησιμοποιούμε είτε όχι. Είτε μας εξυπηρετούν είτε όχι. Είτε μας αρέσουν είτε όχι. Επιπλέον, εξαναγκάζοντας τον πληθυσμό να αγοράζει τα προϊόντα του (ή απλά να τα πληρώνει) το κράτος χάνει την δυνατότητα οικονομικού υπολογισμού, ελλείψει του μηχανισμού κέρδους-ζημίας. Δεν γνωρίζει αν αξίζουν αυτά που παράγει, δεν γνωρίζει αν χρησιμοποιεί τους κατάλληλους συντελεστές με τους κατάλληλους τρόπους. Δεν έχει πληροφορίες περί αυτού. Παράγει κουτουρού.

Οι οικονομικές συνέπειες της γραφειοκρατίας 

Συνέπεια είναι η σπατάλη πόρων που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ευημερία του κοινού, αν αυτοί οι πόροι υπόκεινταν σε διαδικασίες οικονομίας της αγοράς. Επίσης, ακόμα και να παραστήσει την επιχείρηση το κράτος και να βγει στον ανταγωνισμό, (Βλέπε π.χ. ΣΕΚΑΠ ή ΑΓΝΟ φαλιρισμένες και οι δυο σήμερα) δεν πρόκειται να παίξει με τους κανόνες του παιχνιδιού. Θα έχει μονίμως ζημίες λόγω κακοδιαχείρισης, αλλά, θα απορροφά χρήματα με ευνοϊκούς όρους (όπως συνέβαινε με την επίσης φαλιρισμένη σήμερα αγροτική τράπεζα για παράδειγμα) ή απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Κάθε ανάμειξη του κράτους με τον ιδιωτικό τομέα, αυτομάτως δημιουργεί «ομπρέλα προστασίας» στους τομείς στους οποίους αυτή εφαρμόζεται. Εάν το κράτος επιδοτεί συγκεκριμένες καλλιέργειες, αυτές, αναλόγως με το μέγεθος της επιδότησης προστατεύονται από τον ανταγωνισμό. Εάν κάποια υπηρεσία μονοπωλείται από το κράτος, ο ανταγωνισμός και το σύστημα κέρδους και ζημίας δεν την αγγίζει επ’ ουδενί. Υπό αυτήν την σκοπιά, τα κίνητρα για διαφθορά είναι καθαρά προϊόν αυτής της ανάμειξης τους κράτους στην οικονομία, διότι στην ουσία προστατεύει τους διεφθαρμένους οικονομικούς δρώντες από τις ίδιες τις συνέπειες των επιλογών τους. Σε μία ελεύθερη αγορά, πέρα από τις περιστασιακές απάτες, ο ανταγωνισμός, το κέρδος και η ζημία, καθώς και η κυριαρχία των καταναλωτών θα κρατούσαν στο ελάχιστο τέτοιες συμπεριφορές.

Η δεοντολογία της «μίζας» και ο παρασιτισμός του κράτους

Σε τελική ανάλυση, εάν ο χρηματισμός για παράδειγμα αποτελεί πρακτική της αγοράς, θα πρέπει εν τέλει να δούμε αν αποτελεί έγκλημα. Φυσικά, αν ένας υπάλληλος ή CEO είναι δεσμευμένος για αντικειμενικότητα, στην ουσία παραβιάζει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα της εταιρίας και όχι του πελάτη. Ο πελάτης δεν έχει συμβόλαιο με τον χρηματιζόμενο υπάλληλο, η απάτη και η διαφθορά είναι καθαρά εσωτερικό πρόβλημα της εκάστοτε επιχείρησης και, μάλλον, αν δεν μπορεί να ελέγξει τέτοια φαινόμενα στους κόλπους της, τότε ίσως δεν αξίζει και τη θέση της στην αγορά, αν φυσικά δέχεται συνεχώς ζημίες. Δεδομένου αυτού, η αγορά έχει κάθε κίνητρο να πατάξει τέτοιες συμπεριφορές σύντομα, αν ζημιώνουν τις ίδιες της επιχειρήσεις.

Η διαφορά με το κράτος είναι τραγική και δεν χρειάζεται να πάμε μακρύτερα για να δούμε πώς αυτό μπορεί, λόγω καταναγκαστικού μονοπωλίου, να θωρακίζει τον εαυτό του από τον μηχανισμό της αγοράς. Πρώτο παράδειγμα η συνεχής δικαστική διαμάχη στην οποία εμπλέκεται το Θεατρικό Μουσείο με το κράτος λόγω των χρεών του πρώτου που στην ουσία δεν είναι τίποτα παραπάνω από τα χρωστούμενα του κράτους προς αυτό. Μία εταιρία στην ελεύθερη αγορά θα είχε κλείσει υπό το βάρος των χρεών της προ πολλού. Μόνο κρατικές υπηρεσίες έχουν την πολυτέλεια, όχι μόνο να λειτουργούν χρεωμένες, αλλά ταυτόχρονα να εμπλέκονται σε δικαστικές διαμάχες στην ουσία με τον…εαυτό τους (κρατική υπηρεσία εναντίον κρατικής υπηρεσίας) για την ρύθμιση χρεών και χρωστουμένων που αντλούνται από τα πορτοφόλια του ιδιωτικού τομέα. Αν αυτό δεν είναι παράνοια, δεν ξέρουμε πώς αλλιώς να το περιγράψουμε.

Τέλος, αν μην ξεχνάμε την σύμπραξη ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ στην ψήφιση της διαγραφής των χρεών και της κρατικοποίησης του Μεγάρου Μουσικής το 2016. Ακόμα μία διάσωση φαλιρισμένης κρατικής υπηρεσίας. Στην ουσία, αντί ο διακανονισμός χρεών να είναι εθελοντικός, όπως συμβαίνει στην ελεύθερη αγορά (όπου πολλοί τρόποι ρυθμίσεων υπάρχουν ακόμα και ανεπίσημα), η διευθέτηση χρεών γίνεται απλά με διαγραφή τους, εις βάρος φυσικά των φορολογουμένων που ανακεφαλαιοποιούν στην ουσία τις επιχειρήσεις αυτές χωρίς τη θέληση τους!

Κλείνοντας

Το συμπέρασμα είναι προφανές. Το κράτος είναι εγγενώς παρασιτικός οργανισμός και δεν μπορεί να λειτουργήσει με καμία οικονομική έννοια που διέπει την λειτουργία μιας αγοράς. Αυτό, διότι είναι οργανισμός εξαναγκαστικής βίαιης επιβολής. Οποιοσδήποτε είχε ένα παντοπωλείο και μπορούσε να εξαναγκάσει όλη τη γειτονιά να αγοράζει τα προϊόντα του δια της βίας (ή να τα πληρώνει, ασχέτως αν τα τρώει), το ίδιο θα έκανε. Θα είχε χαμηλή ποιότητα, υψηλά κόστη, ανεπαρκή εξυπηρέτηση και φυσικά κανένα μηχανισμό και κανένα κίνητρο για ορθολογικό οικονομικό υπολογισμό ώστε να αποφύγει τις ζημίες. It makes perfect economic sense.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: