Ludwig von Mises: Πλάνες σχετικά με τον πληθωρισμό

0
362
Πληθωρισμός
Για τον πληθωρισμό στη Βενεζουέλα ευθύνεται η κυβερνητική αύξηση της πίστωσης και του χρήματος και όχι η κερδοσκοπία των ανθρώπων.

Ο όρος πληθωρισμός χρησιμοποιείται με μια νέα χροιά. Αυτό που οι άνθρωποι σήμερα ονομάζουν πληθωρισμό δεν είναι ο πληθωρισμός, δηλαδή η αύξηση της ποσότητας χρημάτων και των υποκατάστατων χρημάτων, αλλά η γενική αύξηση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων και των μισθών, που είναι η αναπόφευκτη συνέπεια του πληθωρισμού

Inflation and Price control (3.Popular Inflation Fallacies>>4.Fallacies must not be imported)
του Ludwig von Mises
Απόδοση: Μιχάλης Γκουντής

Εισαγωγή

Ο πληθωρισμός είναι η διαδικασία της μεγάλης αύξησης της ποσότητας χρήματος σε κυκλοφορία. Το κυριότερο όχημά του στην ηπειρωτική Ευρώπη είναι το ζήτημα των τραπεζογραμματίων που δεν μπορούν να εξαργυρωθούν. Στη χώρα αυτή ο πληθωρισμός συνίσταται κυρίως στο κρατικό δανεισμό από τις εμπορικές τράπεζες και επίσης στην αύξηση της ποσότητας χαρτονομίσματος διαφόρων τύπων και των συμβολικών κερμάτων. Η κυβέρνηση χρηματοδοτεί τις ελλειμματικές της δαπάνες με πληθωρισμό.

Ο πληθωρισμός πρέπει να οδηγήσει σε γενική τάση αύξησης των τιμών. Εκείνοι, στις τσέπες των οποίων καταλήγει η πρόσθετη ποσότητα νομισματικών ροών είναι σε θέση να επεκτείνουν τη ζήτηση για προϊόντα και υπηρεσίες που πωλούνται. Μια πρόσθετη απαίτηση πρέπει, ceteris paribus, να αυξήσει τις τιμές. Καμία σοφιστεία και κανένας συγγραφέας δεν μπορεί να αρνηθεί αυτή την αναπόφευκτη συνέπεια του πληθωρισμού.

Η αλλαγή στη σημασιολογία του «πληθωρισμού»

Η σημασιολογική επανάσταση, που είναι ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της εποχής, μας έχει σκιάσει και μπερδέψει αυτό το γεγονός. Ο όρος πληθωρισμός χρησιμοποιείται με μια νέα χροιά. Αυτό που οι άνθρωποι σήμερα ονομάζουν πληθωρισμό δεν είναι ο πληθωρισμός, δηλαδή η αύξηση της ποσότητας χρημάτων και των υποκατάστατων χρημάτων, αλλά η γενική αύξηση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων και των μισθών, που είναι η αναπόφευκτη συνέπεια του πληθωρισμού. Αυτή η σημασιολογική καινοτομία δεν είναι σε καμία περίπτωση αβλαβής.

Πρώτα απ’ όλα, δεν υπάρχει πλέον κανένας όρος για να υποδηλώσει τι σημαίνει ο πληθωρισμός. Είναι αδύνατο να πολεμήσεις ένα κακό που δεν μπορείς να το ονομάσεις. Οι πολιτικοί και οι κρατικοί άρχοντες δεν έχουν πλέον την ευκαιρία να καταφύγουν σε μια ορολογία αποδεκτή και κατανοητή από το κοινό, όταν θέλουν να περιγράψουν τη χρηματοπιστωτική πολιτική στην οποία αντιτίθενται. Πρέπει να προβούν σε λεπτομερή ανάλυση και περιγραφή αυτής της πολιτικής με πλήρη στοιχεία και λεπτομερείς αναφορές, όποτε θέλουν να αναφερθούν σε αυτήν και πρέπει να επαναλαμβάνουν αυτήν την ενοχλητική διαδικασία σε κάθε πρόταση στην οποία ασχολούνται με αυτό το θέμα. Καθώς δεν μπορείτε να κατονομαστεί η πολιτική που αυξάνει την ποσότητα του χρήματος, αυτή συνεχίζει ακάθεκτη.

Το δεύτερο είναι ότι όσοι ασχολούνται με μάταιες και απελπιστικές προσπάθειες για την καταπολέμηση των αναπόφευκτων συνεπειών του πληθωρισμού – την άνοδο των τιμών – μασκαρεύουν τις προσπάθειές τους ως αγώνα κατά του πληθωρισμού. Ενώ καταπολεμούν τα συμπτώματα, προσποιούνται ότι καταπολεμούν τις βαθύτερες αιτίες του κακού. Και επειδή δεν κατανοούν την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αύξησης των χρημάτων σε κυκλοφορία και της πιστωτικής επέκτασης, αφενός, και της αύξησης των τιμών, αφετέρου, επιδεινώνουν τα πράγματα.

Το καλύτερο παράδειγμα αποτελούν οι επιδοτήσεις. Όπως επισημάνθηκε, τα ανώτατα όρια τιμών μειώνουν την προσφορά, επειδή η παραγωγή συνεπάγεται ζημία για τους οριακούς παραγωγούς. Για να αποφευχθεί αυτό το αποτέλεσμα, οι κυβερνήσεις συχνά χορηγούν επιδοτήσεις στους αγρότες που λειτουργούν με το υψηλότερο κόστος. Αυτές οι επιχορηγήσεις χρηματοδοτούνται από πρόσθετη πιστωτική επέκταση. Έτσι, αυξάνουν την πληθωριστική πίεση. Εάν οι καταναλωτές επρόκειτο να καταβάλουν υψηλότερες τιμές για τα σχετικά προϊόντα, δεν θα προέκυπταν περαιτέρω πληθωριστικά αποτελέσματα. Οι καταναλωτές θα πρέπει να χρησιμοποιούν για τέτοιες πλεονασματικές πληρωμές μόνο χρήματα που είχαν ήδη τεθεί σε κυκλοφορία. Έτσι, η φερόμενη λαμπρή ιδέα για την καταπολέμηση του πληθωρισμού με επιδοτήσεις στην πραγματικότητα προκαλεί μεγαλύτερο πληθωρισμό.

Οι πλάνες δεν πρέπει να συνεχίσουν να υφίστανται

Δεν υπάρχει σήμερα πρακτικά καμία ανάγκη να αρχίσουμε μια συζήτηση σχετικά με τον συγκριτικά μικρό και αβλαβή πληθωρισμό, που σύμφωνα με έναν χρυσό κανόνα μπορεί να επιτευχθεί με μια μεγάλη αύξηση της παραγωγής χρυσού. Τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει σήμερα ο κόσμος είναι τα προβλήματα του πληθωρισμού. Αυτός ο πληθωρισμός είναι πάντα το αποτέλεσμα μιας εσκεμμένης κυβερνητικής πολιτικής. Η κυβέρνηση δεν είναι, αφενός, διατεθειμένη να περιορίσει τις δαπάνες της. Από την άλλη πλευρά, δεν θέλει να εξισορροπήσει τον προϋπολογισμό της με τους φόρους που εισπράττονται ή με δάνεια από το κοινό. Επιλέγει τον πληθωρισμό επειδή τον θεωρεί ως το μικρότερο κακό. Συνεχίζει να αυξάνεται η πίστωση και να αυξάνεται η ποσότητα των χρημάτων που κυκλοφορούν, επειδή δεν βλέπει ποιες είναι οι αναπόφευκτες συνέπειες μιας τέτοιας πολιτικής.

Δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούμε υπερβολικά για το βαθμό στον οποίο ο πληθωρισμός έχει ήδη προχωρήσει στη χώρα. Αν και έχει πάει πολύ μακριά και έχει κάνει πολύ κακό, δεν έχει σίγουρα δημιουργήσει μια ανεπανόρθωτη καταστροφή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να είναι ελεύθερες να αλλάζουν τις μεθόδους χρηματοδότησης και να επιστρέφουν σε μια χρηστή πολιτική χρήματος.

Ο πραγματικός κίνδυνος δεν συνίσταται σε αυτό που έχει συμβεί ήδη, αλλά στα ψευδή δόγματα από τα οποία έχουν ξεσπάσει αυτά τα γεγονότα. Η δεισιδαιμονία ότι είναι δυνατόν η κυβέρνηση να αποφύγει τις αμείλικτες συνέπειες του πληθωρισμού μέσω του ελέγχου των τιμών είναι ο κύριος κίνδυνος. Εξαιτίας αυτού του δόγματος εκτρέπεται η προσοχή του κοινού από τον πυρήνα του προβλήματος. Ενώ οι αρχές ασχολούνται με μια άχρηστη μάχη ενάντια στα φαινομενικά προβλήματα, μόνο λίγοι άνθρωποι επιτίθενται στην πηγή του κακού, τις μεθόδους του Υπουργείου Οικονομικών για την πραγματοποίηση τεράστιων δαπανών. Ενώ τα γραφεία κάνουν πρωτοσέλιδα με τις δραστηριότητές τους, τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με την αύξηση της ποσότητας του νομίσματος του έθνους υποβαθμίζονται σε μια δυσδιάκριτη θέση στις οικονομικές σελίδες των εφημερίδων.

Και εδώ το παράδειγμα της Γερμανίας μπορεί να αποτελεί προειδοποίηση. Ο τεράστιος γερμανικός πληθωρισμός που μείωσε το 1923 την αγοραστική δύναμη του χρήματος στο ένα δισεκατομμυριοστό της προπολεμικής του αξίας δεν ήταν θέλημα Θεού. Θα ήταν δυνατόν να εξισορροπηθεί ο μεταπολεμικός προϋπολογισμός της Γερμανίας χωρίς να καταφύγει στον εκτυπωτικό τύπο της Reichsbank. Η απόδειξη είναι ότι ο προϋπολογισμός του Ράιχ ήταν εύκολο να εξισορροπηθεί μόλις η καταστροφή της παλιάς Reichsbank αναγκάστηκε την κυβέρνηση να εγκαταλείψει την πληθωριστική της πολιτική. Πριν όμως συμβεί αυτό, όλοι οι Γερμανοί εμπειρογνώμονες άρχισαν να αρνούνται πεισματικά ότι η άνοδος των τιμών των βασικών εμπορευμάτων, των μισθών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών δεν είχε σε τίποτα να κάνει με τη μέθοδο των απρόσεκτων δαπανών της κυβέρνησης. Στα μάτια τους μόνο φταίει η κερδοσκοπία. Υποστήριξαν την επιμελή εφαρμογή του ελέγχου των τιμών ως πανάκεια και κάλεσαν όσους συνέστησαν μια αλλαγή στις οικονομικές μεθόδους «αποπληθωριστές».

Κλείνοντας

Οι Γερμανοί εθνικιστές νικήθηκαν στους δύο πιο καταπληκτικούς πολέμους της ιστορίας. Αλλά οι οικονομικές πλάνες που ώθησαν τη Γερμανία στις άσχημες επιθέσεις της επιβιώνουν δυστυχώς. Τα νομισματικά σφάλματα που ανέπτυξαν Γερμανοί καθηγητές όπως ο Lexis και ο Knapp και τέθηκαν σε ισχύ από τον Havenstein, τον πρόεδρο της Reichsbank κατά τα κρίσιμα χρόνια του μεγάλου πληθωρισμού, είναι σήμερα το επίσημο δόγμα της Γαλλίας και πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Δεν είναι απαραίτητο οι Ηνωμένες Πολιτείες να εισάγουν αυτούς τους παραλογισμούς.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.



Διαβάστε περισσότερα από τον Ludwig von Mises: