Murray N. Rothbard: Εξαλείφοντας τον Σοσιαλισμό (μέρος 1ο)

0
517
Ιδιωτικοποίηση

Δεδομένου ότι θεωρητικά όλη, ή στην πράξη το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής στις σοσιαλιστικές χώρες βρισκόταν στα χέρια του κράτους, το σημαντικότερο αίτημα, η κρίσιμη οδός για την επίτευξη ενός συστήματος ιδιωτικής ιδιοκτησίας και ελεύθερης αγοράς, πρέπει να είναι η ιδιωτικοποίηση των κυβερνητικών επιχειρήσεων

του Murray N. Rothbard

Δείτε το δεύτερο και το τρίτο μέρος

Απόδοση: Ευθύμης Μαραμής και Μιχάλης Γκουντής

Πώς να εξαλειφθεί ο Σοσιαλισμός

Τα παρακάτω σημεία εξάλειψης του σοσιαλισμού, πρέπει απαραιτήτως να γραφτούν ή να διαβαστούν διαδοχικά, αλλά δεν είναι απαραίτητο να συμβούν κατ’ αυτόν τον τρόπο: όλα τα ακόλουθα σημεία θα μπορούσαν και θα έπρεπε να θεσπιστούν αμέσως και ταυτόχρονα.

Νομιμοποίηση των μαύρων αγορών

Το πρώτο είναι να νομιμοποιηθεί η μαύρη αγορά, δηλαδή να γίνουν όλες οι αγορές ελεύθερες και νόμιμες. Αυτό σημαίνει ότι η ιδιωτική ιδιοκτησία όλων όσων ασχολούνται με τέτοιες αγορές πρέπει, μαζί με την ιδιοκτησία κάθε άλλου, να είναι ασφαλής από την κυβερνητική λεηλασία, εξασφαλισμένη ως ιδιοκτησιακό δικαίωμα. Σημαίνει επίσης ότι όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες που μέχρι τώρα ήταν παράνομα/ες, πρέπει να καταστούν νόμιμα/ες, είτε είναι νόμιμα/ες στη Δύση είτε όχι, και ότι όλες οι συναλλαγές πρέπει να ασκούνται ελεύθερα, δηλαδή οι τιμές να καθορίζονται οικειοθελώς από την ανταλλαγή συμβαλλομένων μερών. Επομένως, κάθε κρατικός έλεγχος των τιμών πρέπει να καταργηθεί άμεσα.

Αν αυτές οι πραγματικές τιμές προερχόμενες από πραγματικές συναλλαγές θα είναι υψηλότερες από τις ψευδο-«τιμές» που είχαν οριστεί από την κυβέρνηση για ανύπαρκτες συναλλαγές, τότε ας είναι. Δυνητική καταναλωτική καθήλωση θα πρέπει απλώς να αγνοηθεί. Όλοι οι καταναλωτές που εξακολουθούν να προτιμούν το προηγούμενο καθεστώς σταθερών τιμών για ανύπαρκτα αγαθά θα είναι, φυσικά, ελεύθεροι να μποϋκοτάρουν τις νέες τιμές και να προσπαθήσουν να βρουν φθηνότερες πηγές προμήθειας αλλού. Προαισθάνομαι, ωστόσο, ότι οι καταναλωτές θα προσαρμοστούν σύντομα σε αυτές τις εφάπαξ αλλαγές, ειδικά επειδή μια άνευ προηγουμένου αφθονία καταναλωτικών αγαθών θα εισέλθει γρήγορα στις αγορές.

Με την «νομιμοποίηση», παρεμπιπτόντως, εννοώ απλώς την κατάργηση ενός προηγούμενου καθεστώτος που έθετε εκτός νόμου τις αγορές. Δεν προτίθεμαι να εισέλθω σε σημασιολογικές ασκήσεις προσπαθώντας να διακρίνω μεταξύ «νομιμοποίησης» και «αποποινικοποίησης».

Δραστική περικοπή κάθε φόρου

Η φορολογία πρέπει να μειωθεί δραστικά. Στη βιβλιογραφία για τη φορολογία υφίσταται πολύ μεγάλη συζήτηση σχετικά με τους τύπους των φόρων που πρέπει να επιβληθούν και ποιοι πρέπει να τους πληρώσουν και γιατί, αλλά όχι αρκετή συζήτηση για το ύψος ή το ποσό των φόρων που θα επιβληθούν. Αν ο φορολογικός συντελεστής είναι αρκετά χαμηλός, τότε η μορφή ή οι αρχές της κατανομής των φόρων κάνουν πολύ μικρή διαφορά.

Για να το θέσουμε ξεκάθαρα, αν όλα τα φορολογικά ποσοστά παραμείνουν κάτω από το 1%, τότε πραγματικά δεν έχει οικονομική σημασία αν οι φόροι αφορούν τα εισοδήματα, τις πωλήσεις, την κατανάλωση, την ιδιοκτησία ή τα κεφαλαιακά κέρδη. Είναι σημαντικό, αντ’ αυτού, να επικεντρωθούμε στο πόσο από το κοινωνικό προϊόν θα αποσπάσουν τα αντιπαραγωγικά σαγόνια του κράτους και να μετατρέψουμε αυτό το βάρος σε απόλυτα ελάχιστο.

Ενώ η μορφή φορολόγησης δεν θα είχε τότε οικονομική σημασία, θα εξακολουθούσε να έχει πολιτική σημασία. Ο φόρος εισοδήματος, για παράδειγμα, όσο χαμηλός κι αν είναι, θα διατηρούσε ακόμα ένα καταπιεστικό σύστημα μυστικής αστυνόμευσης έτοιμο και πρόθυμο να διερευνήσει το εισόδημα και τις δαπάνες όλων και συνεπώς ολόκληρη τη ζωή τους. Δεν υπάρχει κανένας φόρος ή σύστημα φόρων που θα μπορούσε να είναι ουδέτερο προς την αγορά.1

Όποια και αν είναι η φορολογία που θα μπορούσε να υπάρξει μετά την εξάλειψη του σοσιαλισμού, θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ουδέτερη. Αυτό θα σήμαινε, εκτός από πολύ χαμηλά ποσοστά και ποσά, ότι η φορολογία θα ήταν όσο το δυνατόν πιο διακριτική και ακίνδυνη και θα μιμούνταν την αγορά όσο το δυνατόν πιο πειστικά. Τέτοιου είδους απομίμηση μπορεί να περιλαμβάνει την εκούσια πώληση αγαθών και υπηρεσιών σε κάποια τιμή ή τον καθορισμό κάποιας τιμής για την συμμετοχή στην ψηφοφορία. Η πώληση αγαθών ή υπηρεσιών από την κυβέρνηση θα ήταν, φυσικά, δραστικά περιορισμένη στο σύστημα εξάλειψης του σοσιαλισμού που περιγράφουμε, λόγω του τεράστιου πεδίου ιδιωτικοποίησης των κυβερνητικών δραστηριοτήτων. (Η ιδιωτικοποίηση θα εξεταστεί στο δεύτερο μέρος του άρθρου).

Κατάργηση της δυνατότητας του κράτους να δημιουργεί χρήμα

Υπάρχουν τρία μέρη που καθιστούν ικανό το κράτος να έχει έσοδα: η φορολογία, η δημιουργία νέου χρήματος και η πώληση αγαθών ή υπηρεσιών.2  Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ελεύθερη αγορά ή εξάλειψη του σοσιαλισμού, εφόσον η κυβέρνηση επιτρέπεται να παραχαράζει χρήμα, δηλαδή να δημιουργεί νέο χρήμα από το πουθενά, είτε πρόκειται για χαρτονομίσματα είτε για τραπεζικές καταθέσεις. Αυτή η δημιουργία χρήματος λειτουργεί ως κρυφή και ύπουλη μορφή φορολόγησης και απαλλοτρίωσης της ιδιοκτησίας και των πόρων των παραγωγών. Ο τερματισμός της παραχάραξης σημαίνει την απόσυρση της κυβέρνησης από τον τομέα των χρηματικών επιχειρήσεων, η οποία με τη σειρά της συνεπάγεται την εξάλειψη τόσο των κρατικών χαρτονομισμάτων όσο και των κεντρικών τραπεζών. Σημαίνει επίσης την αποεθνικοποίηση των νομισματικών μονάδων, όπως το ρούβλι, το φιορίνι, το ζλότι κλπ και την επιστροφή τους στα χέρια της ιδιωτικής αγοράς.

Η νομισματική αποεθνικοποίηση μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον επαναπροσδιορισμό των χαρτονομισμάτων σε όρους μονάδων βάρους ενός μεταλλεύματος της αγοράς, κατά προτίμηση του χρυσού. Όταν ρευστοποιηθούν οι κεντρικές τράπεζες, θα μπορούσαν να εξαντλήσουν τα αποθεματικά τους σε χρυσό. Ως τελευταία πράξη τους σε τούτο τον κόσμο, θα μπορούσαν να εξαργυρώσουν όλα τα χαρτονομίσματα τους στο επαναπροσδιορισμένο βάρος χρυσών νομισμάτων.

Παρότι, δεδομένης της θέλησης για εξάλειψη του σοσιαλισμού, αυτή η διαδικασία νομισματικής αποεθνικοποίησης δεν είναι τόσο περίπλοκη ούτε δύσκολη, όπως μπορεί να φαίνεται αρχικά, ίσως να διαρκέσει περισσότερο από την μία μέρα που απαιτείται για τα άλλα μέρη του σχεδίου μας.3  Θα μπορούσαν, τότε, να υπάρξουν μεταβατικά βήματα λίγων ημερών: δηλαδή, θα μπορούσε να επιτραπεί στο ρούβλι ή στο φιορίνι να κυμαίνονται ελεύθερα και να μετατρέπονται σε άλλα νομίσματα βάσει των συναλλαγματικών ισοτιμιών της αγοράς.

Θα ήταν ακόμη επιτακτική η ανάγκη να αποσπαστεί η δυνατότητα δημιουργίας χρήματος από τα χέρια της εθνικής κυβέρνησης. Ένας πιθανός τρόπος για να γίνει αυτό και ένα δεύτερο μεταβατικό βήμα θα ήταν να καταστήσουμε το ρούβλι μετατρέψιμο σε κάποιο σκληρότερα νομίσματα, όπως το δολάριο, σε κάποια σταθερή τιμή. Σε ό, τι αφορά την επιστροφή σε ένα καθαρό νομισματικό χρυσό κανόνα και στην εκκαθάριση της κεντρικής τράπεζας, θα ήταν επίσης σημαντικό να περιοριστεί η εξουσία της κυβέρνησης να δημιουργεί χρήμα, παγώνοντας μόνιμα όλες τις δραστηριότητες των κεντρικών τραπεζών, συμπεριλαμβανομένων των πράξεων ανοικτής αγοράς, των δανείων και της έκδοσης χαρτονομισμάτων. Δεν χρειάζεται να προσθέσουμε ότι ένας νόμος ή διάταγμα που περιορίζει ή παγώνει την ίδια την κυβέρνηση, δεν αποτελεί παρεμβατική πράξη στην οικονομία ή την κοινωνία. Το αντίθετο.

Ακριβώς όπως οι μαύρες αγορές, έτσι και όλες οι ιδιωτικές αγορές θα απελευθερωθούν. Έτσι θα είναι ελεύθερα να αναπτυχθούν και τα ιδιωτικά πιστωτικά ιδρύματα , για τη δανειοδότηση δικών τους αποταμιεύσεων ή την μεσολάβηση για τη δανειοδότηση αποταμιεύσεων άλλων.

Απόλυση της γραφειοκρατίας

Μια ερώτηση μπορεί να έχει προκύψει στον αναγνώστη: Εάν η φορολογία πρέπει να μειωθεί δραστικά και η κυβέρνηση να στερηθεί της εξουσίας της να εκτυπώνει ή να δημιουργεί χρήματα, τότε πώς θα χρηματοδοτεί η κυβέρνηση τις δαπάνες και τις λειτουργίες της;

Η απάντηση είναι: Δεν θα χρειαζόταν, γιατί θα έμεναν πολύ λίγα για να κάνει η κυβέρνηση. (Αυτό θα εξηγηθεί περαιτέρω στη συζήτηση για την ιδιωτικοποίηση στο δεύτερο μέρος του άρθρου.)

Η σοσιαλιστική οικονομία είναι μια οικονομία διοίκησης, στελεχωμένη και οργανωμένη από μια γιγαντιαία γραφειοκρατία. Αυτή η γραφειοκρατία θα απολυόταν αμέσως, τα μέλη της θα απελευθερωθούν επιτέλους για να βρουν παραγωγικές θέσεις εργασίας και να αναπτύξουν οποιεσδήποτε παραγωγικές ικανότητες μπορεί να έχουν, στον ταχύτατα αναπτυσσόμενο και ανθηρό ιδιωτικό τομέα.

Αυτό μας φέρνει σε ένα συναρπαστικό πρόβλημα, το οποίο, αν και παρέμενε για πολύ καιρό στις καρδιές και τα μυαλά των καταπιεσμένων υποκειμένων του σοσιαλισμού, έχει γίνει απροσδόκητα ζωτικό πολιτικό ζήτημα. Τι πρέπει να κάνουμε με τους κομμουνιστές ηγέτες, την νομενκλατούρα, τον τεράστιο μηχανισμό της παντοδύναμης μυστικής αστυνομίας; Θα έπρεπε τελικά να αποδοθεί δικαιοσύνη σε μια σειρά κρατικών εγκλημάτων, ακολουθούμενη από σωστή και δίκαιη τιμωρία; Ή μήπως πρέπει να ξεχαστούν τα παλιά, να δηλωθεί μια γενική αμνηστία και οι πρώην πράκτορες της KGB να προσληφθούν ως ιδιωτικοί φρουροί ή ντετέκτιβ; Ομολογώ πως αμφιβάλω σχετικά με αυτό το ζήτημα, σταθμίζοντας τους ανταγωνιστικούς ισχυρισμούς της δικαιοσύνης και της κοινωνικής ειρήνης. Ευτυχώς, η απόφαση μπορεί να αφεθεί στους λαούς της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και της Ανατολικής Ευρώπης. Δεν υπάρχει τίποτα που ένας οικονομολόγος, ακόμη και ένας οικονομολόγος της ελεύθερης αγοράς, να μπορεί να πει για να λύσει αυτό το ζήτημα.

Ιδιωτικοποίηση και κατάργηση των λειτουργιών της κυβέρνησης

Αυτό μας φέρνει στην τελική, αλλά καθόλου ασήμαντη, πρόταση της προτεινόμενης πλατφόρμας αποκρατικοποίησης: την ιδιωτικοποίηση των κυβερνητικών επιχειρήσεων. Δεδομένου ότι θεωρητικά όλη, ή πρακτικά το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής στις σοσιαλιστικές χώρες βρισκόταν στα χέρια του κράτους, το σημαντικότερο αίτημα, η κρίσιμη οδός για την επίτευξη ενός συστήματος ιδιωτικής ιδιοκτησίας και ελεύθερης αγοράς, πρέπει να είναι η ιδιωτικοποίηση των κυβερνητικών επιχειρήσεων.

Αλλά απλά να πούμε «ιδιωτικοποίηση» δεν είναι αρκετό. Πρώτον, υπάρχουν πολλές κυβερνητικές επιχειρήσεις, ειδικά στα σοσιαλιστικά κράτη, που δεν θέλουμε να ιδιωτικοποιήσουμε, αλλά να τις καταργήσουμε εντελώς. Για παράδειγμα, δεν θα επιθυμούσαμε να ιδιωτικοποιήσουμε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως τα Gulag ή την KGB, ως λιμπερταριανοί και οι αποκρατικοποιητές. Αλίμονο, τι θα συνέβαινε εάν είχαμε μια  αποτελεσματική προσφορά «υπηρεσιών» στρατοπέδων συγκέντρωσης ή μυστικής αστυνομίας!

Εδώ είναι ένα σημείο που πρέπει να υπογραμμιστεί. Η βασική παραδοχή της ανάλυσης του εθνικού εισοδήματος και του ΑΕΠ είναι ότι όλες οι κυβερνητικές επιχειρήσεις είναι παραγωγικές, ότι συνεισφέρουν με τα έξοδά τους στην εθνική παραγωγή και την κοινή παραγωγή. Αλλά αν πιστεύουμε αληθινά στην ελευθερία και την ιδιωτική ιδιοκτησία, πρέπει να συμπεράνουμε ότι πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις δεν είναι καθόλου κοινωνικές «υπηρεσίες» παρά κακές υπηρεσίες για την οικονομία και την κοινωνία, παράγουν «μη-αγαθά» και όχι «αγαθά».

Αυτό σημαίνει ότι η εξάλειψη του σοσιαλισμού πρέπει να περιλαμβάνει την κατάργηση και όχι την ιδιωτικοποίηση τέτοιων επιχειρήσεων (πέρα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τις μυστικές αστυνομικές εγκαταστάσεις) όλων των ρυθμιστικών επιτροπών, των κεντρικών τραπεζών, των φορολογικών υπηρεσιών και φυσικά όλων των οργανισμών που διαχειρίζονται αυτές τις λειτουργίες που πρόκειται να ιδιωτικοποιηθούν.4

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα από τον Murray Rothbard:

Σημειώσεις:
  1. Βλ. Murray N. Rothbard, «The Myth of Neutral Taxation,» Cato Journal 1 (Φθινόπωρο 1981): σ. 519–64.
  2. Μια τέταρτη πηγή εσόδων, o δανεισμός από το κοινό, εξαρτάται αυστηρά από τις άλλες τρεις πηγές.
  3. Βλ. Yuri N. Maltsev, «A One Day Plan for the Soviet Union,» Antithesis 2 (January/February 1991)
  4. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι αν μια κυβερνητική δραστηριότητα είναι κακή και όχι καλή, θα θέλαμε να ασκείται, όσο υφίσταται, όσο πιο ανεπαρκώς και όχι όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται. Ένας από τους πιο μισητούς οργανισμούς στην πρώιμη σύγχρονη Ευρώπη ήταν ο «φορολογικός γεωργός», ο οποίος αποκτούσε από τον βασιλιά, το δικαίωμα να εισπράττει φόρους για ορισμένο χρονικό διάστημα. Θα μπορούσαμε να αναλογιστούμε: θα θέλαμε να ιδιωτικοποιηθούν οι φόροι εισοδήματος και να συλλέγονται, από πλήρως οπλισμένους από την κρατική εξουσία, ιδιώτες όπως η IBM ή τα McDonald’s αντί της εφορίας; Ο βιομήχανος Charles F. Kettering υποτίθεται ότι προσπαθούσε να κάνει έναν φίλο στο νοσοκομείο να ευθυμήσει, ο οποίος διαμαρτυρόταν για την επιταχυνόμενη ανάπτυξη της κυβέρνησης: «Ευθύμησε Jim, να ευχαριστείς τον Θεό που δεν λαμβάνουμε τόσο κυβέρνηση σε σχέση με αυτά που πληρώνουμε».