Ο επιχειρηματικοί κύκλοι ως πολιτικό εργαλείο

0
455
Κρίση

αφήνοντας τις τιμές να διαμορφωθούν ελεύθερα η κρίση θα ξεπεραστεί πιο γρήγορα από ό,τι αν υπήρχε αυτή η κρατική παρέμβαση. Η χρηματοπιστωτική συρρίκνωση, η αποχή της κυβέρνησης, η μείωση φόρων, δαπανών και ρυθμίσεων είναι η ενδεδειγμένη συνταγή για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε κρίσης τέτοιου είδους.

του Μιχάλη Γκουντή

Ο επιχειρηματικός κύκλος

Η χρηματοπιστωτική επέκταση είναι ο κλασικός ένοχος για την ύπαρξη κύκλων άνθισης-ύφεσης. Η αύξηση της ποσότητας χρήματος, καθώς και η τεχνητή πτώση των επιτοκίων δανεισμού, αυξάνουν την διαφορά ανάμεσα στην επιστροφή επένδυσης (το επιτόκιο της επένδυσης) και το επιτόκιο δανεισμού. Ως εκ τούτου, επενδυτικά σχέδια που δεν θα πραγματοποιούνταν λόγω του ότι η διαφορά επιστροφής επένδυσης και επιτοκίου δανεισμού δεν ήταν η επιθυμητή, ο τεχνητά χαμηλότοκος δανεισμός μετατρέπει τέτοιες επενδυτικές ιδέες σε βιώσιμες για όσο διαρκεί η χρηματοπιστωτική επέκταση.

Χρόνος και χρηματοπιστωτική επέκταση

Για να εκπονηθούν όλα τα επιχειρηματικά σχέδια τα οποία ξεκίνησαν μετά την χρηματοπιστωτική επέκταση, αναγκαστικά, θα περάσει κάποιος χρόνος, ώστε να συγκεντρωθούν οι συντελεστές παραγωγής, να προσληφθούν εργαζόμενοι, να παραγγελθούν πρώτες ύλες κοκ. Η όλη αυτή επιχειρηματική δραστηριότητα παράγει έναν οικονομικό οργασμό, μία άνθιση. Η ανεργία μειώνεται, τα εισοδήματα αυξάνονται, το ίδιο και  κατανάλωση, το εθνικό ακαθάριστο προϊόν και όλοι οι σχετικοί δείκτες. Μία περίοδος άνθισης διαρκεί τυπικά όσο διαρκεί και η χρηματοπιστωτική επέκταση. Λέμε τυπικά, διότι, έχουμε και περιπτώσεις πληθωριστικών κρίσεων (στασιμοπληθωρισμό) αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας επί του παρόντος. Ενδεικτικά, από το 1921 μέχρι το κραχ του 1929 είχαμε χρηματοπιστωτική επέκταση διάρκειας 9 χρόνων, άρα και μία περίοδο άνθισης ιδίου διαστήματος.

Τώρα, αυτός ο οικονομικός οργασμός, προφανώς δημιουργεί μία περίοδο οικονομικής ευημερίας και αισιοδοξίας. Η εκάστοτε κυβέρνηση μπορεί εύκολα να καυχηθεί για τα επιτεύγματα της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής της και φυσικά να προσθέσει αυτά τα χρόνια ευημερίας στο βιογραφικό της. Το κοινό από την άλλη, μπορεί να συσχετίσει αυτά τα χρόνια ευημερίας με την διακυβέρνηση του εκάστοτε κόμματος και των πολιτικών του.

Τερματισμός της χρηματοπιστωτικής επέκτασης και επακόλουθη ύφεση

Η χρηματοπιστωτική επέκταση δεν κρατάει για πάντα, διότι η κυβέρνηση απειλείται με πληθωρισμό και καταστροφή της αξίας του νομίσματός της. Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής επέκτασης οι μισθοί εργασίας αυξάνονται λόγω της αυξημένης ζήτησης για εργασία και λοιπούς συντελεστές παραγωγής. Όλες οι δραστηριότητες που βρίσκονται χρονικά μακρύτερα από την κατανάλωση απολαμβάνουν μία αύξηση των αμοιβών τους ανάλογα με το που στοχεύει η χρηματοπιστωτική επέκταση.

Φυσικά, κάτι τέτοιο πρέπει να σταματήσει κάποια στιγμή. Η χρηματοπιστωτική συρρίκνωση είναι αναπόφευκτη και ως εκ τούτου αναπόφευκτη είναι η αυτόματη αποτυχία και ζημία των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτήθηκαν χωρίς την ύπαρξη πραγματικών αποταμιεύσεων. Ανάλογα με το ποια κυβέρνηση αποφασίσει να «σφίξει» την δεδομένη χρηματοπιστωτική πολιτική, εκείνη είναι που θα εισπράξει το πολιτικό κόστος αυτής της απόφασης. Αυτό εξηγεί πολλές φορές το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις δεν είναι τόσο πρόθυμες να κάνουν κάτι τέτοιο.

Μόλις μία κυβέρνηση αποφασίσει λοιπόν να πραγματοποιήσει αυτήν την (θαρραλέα πολιτικά) κίνηση, οι επιχειρήσεις που βασίστηκαν στην χρηματοπιστωτική επέκταση θα καταρρεύσουν μαζικά και φυσικά, οι τράπεζες που έχουν δανείσει σε αυτές τις επιχειρήσεις θα βρεθούν χρεοκοπημένες καθώς οι δανειολήπτες επιχειρηματίες δεν θα μπορούν να εξυπηρετήσουν τον δανεισμό τους. Αναγκαστικά λοιπόν θα ξεκινήσει μία ρευστοποίηση επενδύσεων, απολύσεις εργατικού δυναμικού, πτώσεις τιμών εργασίας και όλες οι σχετικές επιπτώσεις μία οικονομικής ύφεσης δημιουργώντας ένα κλίμα δυσαρέσκειας και απαισιοδοξίας

Το πολιτικό κόστος και η προσπάθεια μετριασμού της κρίσης

Μόλις ληφθεί η απόφαση για χρηματοπιστωτική συρρίκνωση (αύξηση επιτοκίων κυρίως) και αρχίσουν οι επιχειρηματικές αποτυχίες, η κυβέρνηση θα δεχτεί τα αναγκαία πυρά και αποκτά κίνητρο, εκείνη τη στιγμή, να αρχίσει το δικό της New Deal προσπαθώντας να μετριάσει την οικονομική αποτυχία. Όπως έχουμε δει όμως, κάτι τέτοιο θα παρατείνει την κρίση καθώς θα εμποδίσει την ομαλή μεταβολή των τιμών στα νέα δεδομένα της αγοράς. Παρόλα αυτά, πάντα φαίνεται περίεργο στο κοινό ότι μία κυβέρνηση δεν πρέπει να κάνει απολύτως τίποτα κατά αυτό το διάστημα.

Και όμως έτσι είναι, αφήνοντας τις τιμές να διαμορφωθούν ελεύθερα η κρίση θα ξεπεραστεί πιο γρήγορα από ό,τι αν υπήρχε αυτή η κρατική παρέμβαση. Η χρηματοπιστωτική συρρίκνωση, η αποχή της κυβέρνησης, η μείωση φόρων, δαπανών και ρυθμίσεων είναι η ενδεδειγμένη συνταγή για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε κρίσης τέτοιου είδους. Μία κυβέρνηση που θα λάβει αυτήν την απόφαση, είναι μία καλή (ως προς αυτό) κυβέρνηση. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι το κοινό δεν έχει την υπομονή να ξεπεράσει την κρίση απλά περιμένοντας την αυτορύθμιση της αγοράς και απαιτεί λύσεις. Λύσεις τις οποίες κάθε κυβέρνηση είναι πρόθυμη να παράσχει ακόμα και αν σε βάθος χρόνου κάνουν τα πράγματα χειρότερα επιμηκύνοντας την ύφεση.

Ο επιχειρηματικός κύκλος ως πολιτική ρώσικη ρουλέτα

Από όλα τα παραπάνω είναι φανερό το πολιτικό παιχνίδι που μπορεί να παιχτεί πάνω από το κουφάρι μίας οικονομίας που χειραγωγείται από τη νομισματική πολιτική του κράτους. Κατά τη διάρκειας της άνθισης μία κυβέρνηση αποκτά δυναμικότητα και δημοφιλία, κατά τη διάρκεια του κραχ την χάνει ή μεταφέρει το πολιτικό κόστος στον διάδοχό της, ο οποίος δεν έχει κίνητρο να μην επέμβει καν αλλά, αντιθέτως, να παρέχει ανακούφιση τους πληγέντες επιμηκύνοντας την καταστροφή και την ύφεση.

Επομένως, αυτό που χρειάζεται το κοινό είναι βασικές γνώσεις οικονομικών, ώστε να μπορεί να εντοπίζει τον πραγματικό ένοχο της κρίσης εξαρχής: την κυβέρνηση που πραγματοποίησε εξαρχής την χρηματοπιστωτική επέκταση. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αλλάξει το σκεπτικό ότι την ύφεση την προκάλεσε η κυβέρνηση που σταμάτησε την χρηματοπιστωτική επέκταση. Αυτή η κυβέρνηση έκανε κάτι ορθό και σωστό, το δέον. Για να διαμορφώσει το κοινό λοιπόν τη σωστή απόφαση για το ποιος ευθύνεται για μία χρηματοπιστωτική κρίση πρέπει:

  1. να μάθει ποιος έδωσε την εντολή για την χρηματοπιστωτική επέκταση
  2. να μάθει ποιος πήρε την απόφαση για λήξη της χρηματοπιστωτικής επέκτασης
  3. να μάθει ποιος άφησε την αγορά να συνέλθει χωρίς να παρέμβει
  4. να μάθει ποιος παρεμπόδισε την αυτορύθμιση της αγοράς με παρεμβάσεις

Μόλις εντοπίσει αυτά τα τρία σημεία και τα αποδώσει σε κόμματα και πρόσωπα, τότε θα μπορέσει πραγματικά να βγάλει άκρη με το οικονομικό χάος της χώρας του.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: