Ο καπιταλισμός μας έκανε να δουλεύουμε λιγότερο και να αποκτούμε περισσότερα

0
144
Η διαδικασία της μηχανοποίησης ωφελεί ολόκληρη την κοινωνία, δημιουργώντας κέρδη από την παραγωγικότητα τα οποία ανακατανέμονται μέσω της πτώσης των τιμών. Όπως και το εμπόριο, αυτή η διαδικασία μας επιτρέπει να εξοικονομήσουμε χρόνο και να απελευθερώσουμε συντελεστές παραγωγής και άλλους πόρους που μπορούν να διατεθούν για την ικανοποίηση άλλων αναγκών που προηγουμένως δεν υπήρχαν ή ήταν υπερβολικά δαπανηρές για να ικανοποιηθούν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της μείωσης των θέσεων εργασίας στον τομέα της μεταποίησης και στη συνολική ανεργία στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Η διαδικασία της μηχανοποίησης ωφελεί ολόκληρη την κοινωνία, δημιουργώντας κέρδη από την παραγωγικότητα τα οποία ανακατανέμονται μέσω της πτώσης των τιμών. Όπως και το εμπόριο, αυτή η διαδικασία μας επιτρέπει να εξοικονομήσουμε χρόνο και να απελευθερώσουμε συντελεστές παραγωγής και άλλους πόρους που μπορούν να διατεθούν για την ικανοποίηση άλλων αναγκών που προηγουμένως δεν υπήρχαν ή ήταν υπερβολικά δαπανηρές για να ικανοποιηθούν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της μείωσης των θέσεων εργασίας στον τομέα της μεταποίησης και στη συνολική ανεργία στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Σήμερα, κοστίζει μερικά δολάρια και ελάχιστα λεπτά της ώρας σε εργασία για να αγοράσουμε ένα σάντουιτς σε ένα σούπερ μάρκετ, κάτι αδιανόητο πριν 50 χρόνια

Του

Απόδοση: Ευθύμης Μαραμής

Ώρες απασχόλησης και απόκτηση αγαθών

Το 1800, έπρεπε να εργαστείς, κατά μέσο όρο, μία ώρα για να μπορείς να διαθέτεις δέκα λεπτά τεχνητού φωτός. Σήμερα, αυτή η ίδια ώρα εργασίας σου επιτρέπει να αγοράσεις 300 ημέρες τεχνητού φωτός. Το 1900, μία κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας κόστιζε μία ώρα εργασίας. Σήμερα κοστίζει πέντε λεπτά της ώρας μας. Η αγορά ενός cheeseburger από τα McDonald’s απαιτούσε 30 λεπτά σκληρής εργασίας το 1950. Αυτό το ίδιο cheeseburger τώρα κοστίζει περίπου τρία λεπτά από τη ζωή μας.

Σύμφωνα με τον Βρετανό μελετητή Matt Ridley, αυτή η εξέλιξη είναι η απόλυτη απεικόνιση του πλούτου που επικρατεί στις σύγχρονες κοινωνίες. Στο βιβλίο του The Rational Optimist που δημοσιεύτηκε το 2010, αξιολογεί την ευημερία μας περιγράφοντας τα αγαθά και τις υπηρεσίες που μπορούμε να αγοράσουμε με την ίδια ποσότητα εργασίας.

Έτσι, ο κύριος στόχος της οικονομικής ανάπτυξης είναι να μειωθεί ο χρόνος που πρέπει να εργαστούμε για να παράγουμε ο, τι χρειαζόμαστε στη ζωή μας.

Αυτό μπορεί να προκαλεί έκπληξη σε έναν κόσμο όπου ακούγεται συχνά ότι η «δημιουργία θέσεων εργασίας» είναι ο σημαντικότερος στόχος της οικονομικής πολιτικής. Αλλά μια δουλειά δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι απλά ένα μέσο να ζούμε καλύτερα. Όπως μας υπενθυμίζει ο Milton Friedman σε μία διάσκεψη αφιερωμένη στο ελεύθερο εμπόριο, δεν θέλουμε θέσεις εργασίας καθαυτές αλλά παραγωγικές θέσεις εργασίας: θέσεις εργασίας που μας επιτρέπουν να καταναλώνουμε αγαθά και υπηρεσίες που παράγουμε, με την ελάχιστη δυνατή καταβολή προσπάθειας.

Με άλλα λόγια, εάν η εργασία είναι η τιμή που πληρώνουμε για να αποκτήσουμε τα πράγματα που θέλουμε, τότε η οικονομική πρόοδος πάντα συνίστατο στη μείωση αυτής της τιμής χάρη στην αέναη αύξηση της παραγωγικότητας. Αυτό εξηγεί την ικανότητά μας να δημιουργούμε περισσότερο πλούτο με όλο και λιγότερη εργασία, προκειμένου να εξοικονομήσουμε χρόνο για πιο πολύτιμες δραστηριότητες.

Μέρες και ώρες εργασίας στον παλιό και στον καινούριο κόσμο, 1870–2000 Πηγή: Michael Huberman, Chris Minns, The times they are not changin’ Κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

Συντελεστές παραγωγής και καταμερισμός της εργασίας

Οι παράγοντες που μας επιτρέπουν να αυξήσουμε την παραγωγικότητά μας δεν αποτελούν μυστικό. Ο πρώτος από αυτούς είναι ο καταμερισμός της εργασίας και του εμπορίου. Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη συμβολή του εμπορίου, πρέπει να φανταστούμε πώς θα ήταν η κατάστασή μας χωρίς αυτό. Ένας νεαρός χρήστης του Youtube ονόματι Andy George, προσπάθησε να βιώσει την διαδικασία παραγωγής ενός σάντουιτς ξεκινώντας από το μηδέν.

Έκανε ένα σάντουιτς χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν λιγότερες εμπορικές συναλλαγές και όσο πιο ελάχιστα μεταποιημένα προϊόντα. Έπρεπε να καλλιεργήσει λαχανικά, να παράγει τυρί, να φτιάξει ψωμί, όλα μόνος του. Φυσικά, έκανε μερικές «ζαβολιές» χρησιμοποιώντας εργαλεία κουζίνας και άλλα «κεφαλαιουχικά αγαθά» που δεν θα ήταν διαθέσιμα σε μια καθολική οικονομία αυτάρκειας. Αλλά ακόμα κι έτσι, ξόδεψε 1.500 $ και έξι μήνες από τη ζωή του για να αποκτήσει ένα σάντουιτς.

Σήμερα, κοστίζει μερικά δολάρια και ελάχιστα λεπτά της ώρας σε εργασία για να αγοράσουμε ένα σάντουιτς σε ένα σούπερ μάρκετ. Το ελεύθερο εμπόριο είναι ακριβώς αυτό που μας επιτρέπει να επιτύχουμε επίσης τον βέλτιστο καταμερισμό εργασίας, όταν αυτό το εμπόριο είναι ενεργό σε μεγάλη κλίμακα. Αυτός ο καταμερισμός της εργασίας μας επιτρέπει να εξοικονομήσουμε χρόνο ενώ παράλληλα μειώνουμε τη φτώχεια.

Οι άλλοι συντελεστές που διέπουν την αύξηση της παραγωγικότητας, είναι η τεχνολογική πρόοδος και η συσσώρευση κεφαλαίου. Τα πιο αποτελεσματικά όργανα, εργαλεία και μηχανήματα μειώνουν την ποσότητα εργασίας που απαιτείται για την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που αυξάνουν την ευημερία μας. Ωστόσο, αυτά τα φαινόμενα έχουν πάντα δυσφημιστεί στο όνομα της «προστασίας θέσεων εργασίας».

Το πιο διάσημο ιστορικό παράδειγμα τέτοιας αναστάτωσης είναι το κίνημα των Λουδιτών κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Οι εργαζόμενοι στην κλωστοϋφαντουργία της Αγγλίας ξεσηκώθηκαν ενάντια στην εξάπλωση καλύτερων μηχανών. Οι άνθρωποι φοβούνταν ότι αυτή η διαδικασία θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ανεργία και φτώχεια. Φυσικά, αυτή η κινδυνολογική πρόβλεψη διαψεύστηκε από την ίδια την εμπειρική πραγματικότητα, σε επιβεβαίωση της θεωρίας του Shumpeter για τη «δημιουργική καταστροφή.»

«Τεχνοφοβία»

Σήμερα, μεταξύ των εργαζομένων και των πολιτικών, επικρατεί μία παράδοξη νοσταλγία για τις παλιές μεταποιητικές θέσεις εργασίας. Κορυφαίοι επιχειρηματίες όπως ο Bill Gates προτείνουν την ανάγκη να «φορολογηθούν τα ρομπότ.» Παράδοξη νοσταλγία, γιατί αυτές οι μεταποιητικές θέσεις εργασίας πάντα θεωρούνταν εχθρικές προς τους εργαζόμενους ειδικά από τη σοσιαλιστική ιντελιγκέντσια. Επομένως, πρέπει να ενθουσιαζόμαστε με την ιδέα πως θα απαλλαγούμε από επίπονα εργασιακά καθήκοντα για να αποκτήσουμε νέες ευκαιρίες που προσφέρει μια οικονομία που οδηγείται από τον τομέα των υπηρεσιών. Καθώς κανείς δεν λυπάται για την εξάλειψη της εποχής που όλοι δούλευαν στα χωράφια, ανάλογα δεν υπάρχει κανένας λόγος να φοβόμαστε και για μια πτώση στις θέσεις εργασίας στον τομέα της μεταποίησης.

Η διαδικασία της μηχανοποίησης ωφελεί ολόκληρη την κοινωνία, δημιουργώντας κέρδη από την παραγωγικότητα τα οποία ανακατανέμονται μέσω της πτώσης των τιμών. Όπως και το εμπόριο, αυτή η διαδικασία μας επιτρέπει να εξοικονομήσουμε χρόνο και να απελευθερώσουμε συντελεστές παραγωγής και άλλους πόρους που μπορούν να διατεθούν για την ικανοποίηση άλλων αναγκών που προηγουμένως δεν υπήρχαν ή ήταν υπερβολικά δαπανηρές για να ικανοποιηθούν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της μείωσης των θέσεων εργασίας στον τομέα της μεταποίησης και στη συνολική ανεργία στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Επομένως, η συσσώρευση κεφαλαίου και η τεχνολογική πρόοδος πρέπει να επιδοκιμάζονται και να μην δαιμονοποιούνται. Φυσικά, αυτή η συσσώρευση απαιτεί ισχυρές θεσμικές προϋποθέσεις που δεν αρέσουν στις σύγχρονες κεντρικές τράπεζες: ένα περιβάλλον που προστατεύει τα κίνητρα για συσσώρευση αποταμιεύσεων προκειμένου να επενδυθούν σε πιο αποδοτικά κεφαλαιουχικά αγαθά.

Συμπέρασμα

Το βιβλίο του Matt Ridley έχει το πλεονέκτημα να αντικρούσει όλες τις απαισιόδοξες δηλώσεις που μας περιγράφουν μια όλο και πιο παρακμιακή ανθρωπότητα, την ίδια στιγμή που η ανθρωπότητα δεν ήταν ποτέ τόσο πλούσια όσο είναι σήμερα. Αυτή η πρόοδος δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι με τις τρέχουσες συνθήκες, στο βαθμό που υπάρχουν ακόμα πολλά πράγματα για να βελτιωθούν.

Εξάλλου, ο Matt Ridley αναφέρει μερικές εξαιρέσεις που δεν τις αγγίζει η γενική τάση μείωσης των παγκόσμιων τιμών σε ορισμένους οικονομικούς τομείς, όπως η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση. Αυτό μπορεί να προκαλεί αρχικά έκπληξη. Ωστόσο αν σκεφτούμε ότι αυτές οι δραστηριότητες δεν λειτουργούν υπό καθεστώς ελεύθερου εμπορίου αλλά αποτελούν κυβερνητικά μονοπώλια και ολιγοπώλια, η εικόνα μας ξεκαθαρίζει.

***

 

Ο Ferghane Azihari είναι φοιτητής νομικής στο Παρίσι στο Université Paris-Est Créteil. Σήμερα ασκείται στην Ecole de la Liberté, μια γαλλόφωνη ψηφιακή πλατφόρμα που προωθεί τον Λιμπερταριανισμό μέσω διαφόρων πολυμέσων (MOOCS, E-Books, Βίντεο, Audios κλπ.) Είναι ο τοπικός συντονιστής των European Students for Liberty και πρόεδρος του γκρουπ στο Παρίσι.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Mises Institute

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.