Σχεδιασμένο χάος: Η απελευθέρωση των δαιμόνων

0
453

Αν κάποιος θέλει να κατηγοριοποιήσει τον Φασισμό και τον Ναζισμό στην ίδια τάξη πολιτικών συστημάτων, θα πρέπει να αποκαλέσει αυτή την κατηγορία δικτατορικό καθεστώς και δεν πρέπει να παραμελήσει την τοποθέτηση των Σοβιετικών στην ίδια κατηγορία

του Ludwig von Mises
Απόδοση: Μιχάλης Γκουντής και Ευθύμης Μαραμής

Οι ιδέες γράφουν την ιστορία και όχι η ιστορία τις ιδέες

Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι ιστορία ιδεών. Διότι οι ιδέες, οι θεωρίες και τα δόγματα που καθοδηγούν την ανθρώπινη δράση, καθορίζουν τους τελικούς σκοπούς στους οποίους στοχεύουν οι άνθρωποι και την επιλογή των μέσων που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη αυτών των σκοπών. Τα συγκλονιστικά γεγονότα που συνταράσσουν τα συναισθήματα και ελκύουν το ενδιαφέρον των εξωτερικών παρατηρητών, είναι απλώς συντέλεση ιδεολογικών αλλαγών. Δεν υφίστανται απότομοι, σαρωτικοί μετασχηματισμοί των ανθρώπινων υποθέσεων. Αυτό που αποκαλείται, με μάλλον παραπλανητικούς όρους, ως ένα «σημείο καμπής στην ιστορία», είναι η έλευση στο προσκήνιο των δυνάμεων που ήδη εργάζονταν για πολύ καιρό στα παρασκήνια. Οι νέες ιδεολογίες, οι οποίες ήδη από καιρό είχαν αντικαταστήσει τις παλιές, αφαιρούν το τελευταίο κάλυμμα τους και ακόμη και οι πιο αδιάφοροι άνθρωποι συνειδητοποιούν αλλαγές τις οποίες δεν είχαν παρατηρήσει πριν.

Οκτωβριανή επανάσταση και σοσιαλισμός 

Υπό αυτή την έννοια, η κατάληψη της εξουσίας από τον Λένιν τον Οκτώβριο του 1917 ήταν σίγουρα ένα σημείο καμπής. Αλλά το νόημά της ήταν πολύ διαφορετικό από αυτό που της αποδίδουν οι κομμουνιστές.

Η σοβιετική νίκη διαδραμάτισε μόνο ελάχιστο ρόλο στην εξέλιξη του σοσιαλισμού. Οι φιλοσοσιαλιστικές πολιτικές των βιομηχανικών χωρών της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης είχαν πολύ μεγαλύτερες συνέπειες σε αυτό το θέμα. Το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης του Bismarck ήταν πιο σημαντική εξέλιξη στην πορεία προς τον σοσιαλισμό απ’ ότι η απαλλοτρίωση των καθυστερημένων τεχνολογικά Ρώσων κατασκευαστών. Οι εθνικοί σιδηρόδρομοι της Πρωσίας είχαν παράσχει το μοναδικό παράδειγμα κυβερνητικής επιχείρησης, η οποία, τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα, είχε αποφύγει την πρόδηλη οικονομική αποτυχία. Οι Βρετανοί είχαν ήδη υιοθετήσει μέχρι το 1914 βασικά τμήματα του γερμανικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Σε όλες τις βιομηχανικές χώρες, οι κυβερνήσεις είχαν εμπλακεί σε παρεμβατικές πολιτικές οι οποίες ήταν δεσμευμένες τελικά να οδηγήσουν στο σοσιαλισμό. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι περισσότεροι από αυτούς ξεκίνησαν τον λεγόμενο πολεμικό σοσιαλισμό. Το Γερμανικό πρόγραμμα Hindenburg, το οποίο, φυσικά, δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί εξ ολοκλήρου λόγω της ήττας της Γερμανίας, δεν ήταν λιγότερο ριζοσπαστικό αλλά ήταν πολύ καλύτερα σχεδιασμένο από τα πολυσυζητημένα Ρωσικά πενταετή πλάνα.

Οι σοβιετικές τεχνολογικές ανεπάρκειες

Για τους σοσιαλιστές στις κύριες βιομηχανικές χώρες της Δύσης, οι ρωσικές μέθοδοι δεν θα μπορούσαν να έχουν καμία χρησιμότητα. Για τις χώρες αυτές, η παραγωγή προϊόντων προς εξαγωγή ήταν απαραίτητη. Δεν μπορούσαν να υιοθετήσουν το ρωσικό σύστημα οικονομικής αυτάρκειας. Η Ρωσία ποτέ δεν είχε εξάγει κατασκευές σε ποσότητες άξιες αναφοράς. Στο πλαίσιο του σοβιετικού συστήματος, αποσύρθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από την παγκόσμια αγορά σιτηρών και πρώτων υλών. Ακόμη και οι φανατικοί σοσιαλιστές δεν μπορούσαν να μην παραδεχτούν ότι η Δύση δεν είχε να διδαχτεί τίποτα από τη Ρωσία. Είναι προφανές ότι τα τεχνολογικά επιτεύγματα για τα οποία δοξάστηκαν οι μπολσεβίκοι, ήταν απλώς αδέξιες απομιμήσεις αυτών που επιτεύχθηκαν στη Δύση. Ο Λένιν ορίζει τον κομμουνισμό ως: «τη σοβιετική ισχύ συν την ηλεκτροδότηση». Τώρα, η ηλεκτροδότηση δεν ήταν σίγουρα ρωσικής προέλευσης και τα δυτικά έθνη ξεπερνούν τη Ρωσία στον τομέα της ηλεκτροδότησης, όχι λιγότερο από όσο την ξεπερνούν σε κάθε άλλο βιομηχανικό κλάδο.

Η πραγματική σημασία της επανάστασης του Λένιν πρέπει να γίνει αντιληπτή από το γεγονός ότι αποτέλεσε την έναρξη της έκρηξης απεριόριστης βίας και καταπίεσης. Ήταν η αναίρεση όλων των πολιτικών ιδανικών που οδήγησαν για τρεις χιλιάδες χρόνια την εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού.

Ο κίνδυνος που ελοχεύει με κάθε κράτος

Το κράτος και η κυβέρνηση είναι η κοινωνική συσκευή βίαιου εξαναγκασμού και καταστολής. Μια τέτοια συσκευή, η αστυνομική εξουσία, είναι απαραίτητη για να αποτρέψει αντικοινωνικά άτομα και ομάδες από την καταστροφή της κοινωνικής συνεργασίας. Η βίαιη πρόληψη και η καταστολή των αντικοινωνικών δραστηριοτήτων ωφελούν ολόκληρη την κοινωνία και καθένα από τα μέλη της ξεχωριστά. Αλλά η βία και η καταπίεση είναι, ωστόσο, κακόβουλα στοιχεία καθαυτά και διαφθείρουν εκείνους που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή τους. Είναι απαραίτητο να περιορίσουμε τη δύναμη όσων βρίσκονται στην εξουσία, για να μην γίνουν απόλυτοι δεσπότες. Η κοινωνία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μια συσκευή βίαιου εξαναγκασμού. Αλλά ούτε μπορεί να υπάρξει εάν οι κάτοχοι της εξουσίας είναι ανεύθυνοι τύραννοι ελεύθεροι να βλάψουν όσους αντιπαθούν.

Είναι η κοινωνική λειτουργία των νόμων να περιορίζουν την αυθαιρεσία της αστυνομίας. Ο κανόνας δικαίου περιορίζει την αυθαιρεσία των αξιωματούχων όσο το δυνατόν περισσότερο. Περιορίζει αυστηρά τη διακριτική τους ευχέρεια και, ως εκ τούτου, αναθέτει στους πολίτες μια σφαίρα στην οποία είναι ελεύθεροι να ενεργούν χωρίς να παρενοχλούνται από την κυβερνητική παρέμβαση.

Η Ελευθερία αφορά την ελευθερία από το κράτος

Η ελευθερία σημαίνει πάντα την ελευθερία από την αστυνομική παρέμβαση. Στη φύση δεν υπάρχει κάτι τέτοιο όπως η ελευθερία. Υπάρχει μόνο η ανυποχώρητη ακαμψία των νόμων της φύσης στην οποία ο άνθρωπος πρέπει να υποταχθεί άνευ όρων εάν θέλει να επιτύχει οποιουσδήποτε σκοπούς. Ούτε υπήρχε ελευθερία στις φανταστικές παράδοξες συνθήκες που, σύμφωνα με την παραδείσια φαντασία πολλών συγγραφέων, προηγήθηκαν της δημιουργίας κοινωνικών δεσμών. Όπου δεν υπάρχει κυβέρνηση, όλοι βρίσκονται στο έλεος του ισχυρότερου γείτονα τους. Η ελευθερία μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσα σε ένα εδραιωμένο κράτος έτοιμο να αποτρέψει έναν γκάνγκστερ από το να σκοτώσει και να ληστέψει τους πιο αδύναμους. Αλλά μόνο ο κανόνας του νόμου εμποδίζει τους ηγέτες από το να μετατραπούν στους χειρότερους γκάνγκστερ.

Οι νόμοι θεσπίζουν κανόνες νόμιμης δράσης. Καθορίζουν τις διαδικασίες που απαιτούνται για την κατάργηση ή την τροποποίηση υφιστάμενων νόμων και για τη θέσπιση νέων νόμων. Καθορίζουν, επίσης, τις διαδικασίες που απαιτούνται για την εφαρμογή των νόμων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, τη δέουσα διαδικασία δικαίου. Έτσι έχουν την πρόθεση να αποτρέψουν μια κατάσταση κατά την οποία τα άτομα είναι στο έλεος των ηγεμόνων.

Οι θνητοί άνθρωποι εμπίπτουν σε λάθη και οι νομοθέτες και οι δικαστές είναι θνητοί. Μπορεί να συμβεί ξανά και ξανά οι ισχύοντες νόμοι ή η ερμηνεία τους από τα δικαστήρια, να εμποδίζουν τα εκτελεστικά όργανα από το να στραφούν σε ορισμένα μέτρα που θα μπορούσαν να είναι επωφελή. Δεν μπορεί, ωστόσο, να προκύψει μεγάλη βλάβη. Εάν οι νομοθέτες αναγνωρίσουν την ανεπάρκεια των ισχυόντων νόμων, μπορούν να τους αλλάξουν. Είναι σίγουρα κακό, ότι ένας εγκληματίας μπορεί μερικές φορές να αποφύγει την τιμωρία επειδή υπάρχει ένα παραθυράκι στο νόμο ή επειδή ο εισαγγελέας έχει παραμελήσει κάποιες διατυπώσεις. Αλλά είναι δευτερεύον κακό σε σύγκριση με τις συνέπειες της απεριόριστης επιλεκτικής εξουσίας από την πλευρά του «καλοπροαίρετου» ηγεμόνα.

Η απειλή του κράτους πρόνοιας

Ακριβώς αυτό το σημείο δεν μπορούν να δουν τα αντικοινωνικά άτομα. Αυτοί οι άνθρωποι καταδικάζουν τον φορμαλισμό της αυστηρής εφαρμογής των νόμων. Γιατί οι νόμοι εμποδίζουν την κυβέρνηση από το να στραφεί σε ευεργετικά μέτρα; Δεν είναι φετιχισμός να υπερισχύουν οι νόμοι και όχι η ωφελιμιστική σκοπιμότητα; Υποστηρίζουν την αντικατάσταση του κράτους δικαίου (Rechtsstaat) από το κράτος πρόνοιας (Wohlfahrtsstaat). Σε αυτό το κράτος πρόνοιας, η πατερναλιστική κυβέρνηση πρέπει να είναι ελεύθερη να καθορίσει όλα τα πράγματα που θεωρεί ωφέλιμα για το κοινό. Κανένα «απόκομμα χαρτιού» δεν θα πρέπει να συγκρατεί έναν διαφωτισμένο άρχοντα στις προσπάθειές του να προωθήσει τη γενική ευημερία. Όλοι οι αντίπαλοι πρέπει να συντρίβονται ανελέητα για να μην αποθαρρύνουν την ευεργετική δράση της κυβέρνησης. Καμία κενή διατύπωση δεν πρέπει πλέον να τους προστατεύει από την τιμωρία που τους αρμόζει.

Είναι συνηθισμένο να αποκαλείται η άποψη των υπερασπιστών του κράτους πρόνοιας ως η «κοινωνική» άποψη που ξεχωρίζει από την «ατομικιστική» και «εγωιστική» άποψη των υποστηρικτών του κανόνος δικαίου. Στην πραγματικότητα, όμως, οι υποστηρικτές του κράτους πρόνοιας είναι εντελώς αντικοινωνικοί και στενόμυαλοι ζηλωτές. Διότι η ιδεολογία τους υπονοεί σιωπηρά ότι η κυβέρνηση θα εκτελέσει ακριβώς αυτό που οι ίδιοι θεωρούν σωστό και ευεργετικό. Αγνοούν εντελώς τη δυνατότητα να προκύψει διαφωνία σχετικά με το τι είναι σωστό και ωφέλιμο και τι όχι. Υποστηρίζουν τον πεφωτισμένο δεσποτισμό, αλλά είναι πεπεισμένοι ότι ο πεφωτισμένος δεσπότης θα συμμορφώνεται σε κάθε λεπτομέρεια με τη γνώμη τους σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Προτιμούν τον σχεδιασμό, αλλά αυτά που έχουν κατά νου είναι αποκλειστικά το δικό τους σχέδιο, όχι αυτά των άλλων ανθρώπων. Θέλουν να εξοντώσουν όλους τους αντιπάλους, δηλαδή όλους εκείνους που διαφωνούν μαζί τους. Είναι εντελώς μη ανεκτικοί και δεν είναι διατεθειμένοι να επιτρέψουν οποιαδήποτε συζήτηση.

Κάθε υποστηρικτής του κράτους πρόνοιας και του κρατικού σχεδιασμού, είναι ένας δυνητικός δικτάτορας. Αυτό που σχεδιάζει, είναι να στερήσει όλους τους άλλους ανθρώπους από τα δικαιώματά τους και να εγκαθιδρύσει τη δική του απεριόριστη παντοδυναμία και αυτή των φίλων του. Αρνείται να πείσει τους συμπολίτες του. Προτιμά να τους «εξαϋλώσει». Απορρίπτει την κοινωνία των «μπουρζουάδων» που επιθυμεί το νόμο και τη νομική διαδικασία. Ο ίδιος λατρεύει τη βία και την αιματοχυσία.

Κράτος πρόνοιας και κράτος δικαίου δεν είναι συμβατά

Η ασυμφιλίωτη σύγκρουση αυτών των δύο δογμάτων, το κράτος δικαίου έναντι του κράτους πρόνοιας, αποτελούσε ζήτημα σε όλους τους αγώνες που πραγματοποιήθηκαν για την ελευθερία. Ήταν μια μακρά και σκληρή εξέλιξη. Ξανά και ξανά τα πρωτοπαλίκαρα του απολυταρχισμού θριάμβευαν. Αλλά τελικά το κράτος δικαίου κυριάρχησε στον τομέα του δυτικού πολιτισμού. Το κράτος δικαίου, ή η περιορισμένη κυβέρνηση, όπως προστατεύεται από τα συντάγματα και τα νομοσχέδια, είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτού του πολιτισμού. Ήταν ο κανόνας δικαίου που επέφερε τα θαυμάσια επιτεύγματα του σύγχρονου καπιταλισμού και της – όπως θα έπρεπε να λένε οι συνεπείς Μαρξιστές – «υπερκατασκευής», δημοκρατία. Εξασφάλισε μια σταθερά άνευ προηγουμένου ευημερία για έναν σταθερά αυξανόμενο πληθυσμό. Οι μάζες στις καπιταλιστικές χώρες απολαμβάνουν σήμερα ένα βιοτικό επίπεδο πολύ υψηλότερο από εκείνο του πλούτου των προηγούμενων γενεών.

Όλα αυτά τα επιτεύγματα δεν εμπόδισαν τους υποστηρικτές του δεσποτισμού και του σχεδιασμού. Ωστόσο, θα ήταν απαράδεκτο για τους υπερασπιστές του ολοκληρωτισμού να αποκαλύπτουν ανοιχτά τις αναπόσπαστες δικτατορικές συνέπειες των προσπαθειών τους. Τον δέκατο ένατο αιώνα οι ιδέες της ελευθερίας και του κράτους δικαίου είχαν κερδίσει ένα τέτοιο κύρος, που φάνηκε τρελό να τους επιτεθούν ειλικρινά. Η κοινή γνώμη ήταν πεπεισμένη ότι ο δεσποτισμός ξόφλησε και δεν θα μπορούσε ποτέ ξανά να αποκατασταθεί. Δεν είχε κιόλας ο τσάρος της βαρβαρικής Ρωσίας αναγκαστεί να καταργήσει τη δουλεία, να καθιερώσει τη δίκη με ενόρκους, να χορηγήσει περιορισμένη ελευθερία στον Τύπο και να σέβεται τους νόμους;

Έτσι οι σοσιαλιστές κατέφυγαν σε ένα τέχνασμα. Συνέχισαν να συζητούν την προσεχή δικτατορία του προλεταριάτου, δηλαδή τη δικτατορία των ιδεών κάθε σοσιαλιστικού συγγραφέα, στους εσωτερικούς κύκλους τους. Αλλά προς το ευρύ κοινό μιλούσαν με διαφορετικό τρόπο. Ο σοσιαλισμός, ισχυρίστηκαν, θα φέρει πραγματική και πλήρη ελευθερία και δημοκρατία. Θα αφαιρέσει κάθε είδους καταναγκασμό και εξαναγκασμό. Το κράτος θα «εξαφανιστεί». Στη σοσιαλιστική Κοινοπολιτεία του μέλλοντος δεν θα υπάρχουν ούτε δικαστές ούτε αστυφύλακες, ούτε φυλακές και αγχόνες.

Οι πραγματικές προθέσεις των κομμουνιστών

Αλλά οι Μπολσεβίκοι έβγαλαν τη μάσκα. Ήταν απόλυτα πεπεισμένοι ότι η μέρα της τελικής και ακλόνητης νίκης τους είχε ξημερώσει. Η περαιτέρω μυστικοπάθεια δεν ήταν ούτε δυνατή ούτε απαιτούμενη. Το ευαγγέλιο της αιματοχυσίας θα μπορούσε να κηρυχθεί ανοιχτά. Βρήκαν μια ενθουσιώδη ανταπόκριση μεταξύ όλων των εκφυλισμένων λογοτεχνών και αυλικών διανοουμένων, οι οποίοι εδώ και πολλά χρόνια είχαν ήδη αγκαλιάσει τα συγγράμματα του Sorel και του Nietzsche. Οι καρποί της «προδοσίας των διανοουμένων»1 γλύκαναν μέχρι την ωριμότητα. Οι νεαροί που είχαν γαλουχηθεί με τις ιδέες του Carlyle και του Ruskin ήταν έτοιμοι να πάρουν τα ηνία.

Ο Λένιν δεν ήταν ο πρώτος σφετεριστής. Πολλοί τύραννοι είχαν προηγηθεί. Αλλά οι προκάτοχοί του έρχονταν σε αντίθεση με τις ιδέες των πιο διακεκριμένων συγχρόνων τους. Αντιτάχθηκαν εκ της κοινής γνώμης επειδή οι αρχές της κυβέρνησής τους έρχονταν σε αντίθεση με τις αποδεκτές αρχές του δικαιώματος και της νομιμότητας. Ήταν περιφρονημένοι και απαξιωμένοι ως σφετεριστές. Αλλά ο σφετερισμός του Λένιν θεωρήθηκε με διαφορετικό φως. Ήταν ο άγριος υπεράνθρωπος τον οποίο οι ψευδο-φιλόσοφοι είχαν επιθυμήσει. Ήταν ο σωστός σωτήρας που η ιστορία είχε επιλέξει να φέρει τη σωτηρία μέσω αιματοχυσίας. Δεν ήταν ο πιο ορθόδοξος ειδικός επί του Μαρξιστικού «επιστημονικού» σοσιαλισμού; Δεν ήταν αυτός ο άνθρωπος που προοριζόταν να πραγματοποιήσει τα σοσιαλιστικά σχέδια, για την εκτέλεση των οποίων οι αδύναμοι πολιτικοί των απογοητευτικών δημοκρατιών ήταν πολύ δειλοί; Όλοι οι καλοπροαίρετοι άνθρωποι ζήτησαν τον σοσιαλισμό. Η επιστήμη, μέσω των φωνών των αλάθητων καθηγητών, τον συνέστησε. Οι εκκλησίες κήρυξαν τον χριστιανικό σοσιαλισμό. Οι εργαζόμενοι επιθυμούσαν την κατάργηση του μισθολογικού συστήματος. Εδώ ήταν ο άνθρωπος να εκπληρώσει όλες αυτές τις επιθυμίες. Ήταν αρκετά λογικός για να ξέρει ότι δεν μπορεί να φτιαχτεί ομελέτα χωρίς να σπάσουν μερικά αυγά.

Πριν από μισό αιώνα, όλοι οι πολιτισμένοι άνθρωποι είχαν καταδικάσει τον Bismarck όταν δήλωσε ότι τα μεγάλα προβλήματα της ιστορίας πρέπει να λυθούν με αίμα και σίδερο. Τώρα η πλειοψηφία των οιονεί πολιτισμένων ανθρώπων υποκλίθηκε στον δικτάτορα, που ήταν έτοιμος να χύσει πολύ περισσότερο αίμα από ότι έκανε ο Μπίσμαρκ.

Αυτό ήταν το πραγματικό νόημα της επανάστασης του Λένιν. Όλες οι παραδοσιακές ιδέες περί δικαιώματος και νομιμότητας ανατράπηκαν. Ο κανόνας της ανεξέλεγκτης βίας και του σφετερισμού αντικατέστησε το κράτος δικαίου. Ο «στενός ορίζοντας της μπουρζουά νομιμότητας», όπως τον είχε ονομάσει ο Μαρξ, εγκαταλείφθηκε. Από εκείνη την εποχή κανένας νόμος δεν θα μπορούσε πλέον να περιορίσει τη δύναμη των εκλεκτών. Ήταν ελεύθεροι να σκοτώσουν ad libitum. Οι έμφυτες παρορμήσεις του ανθρώπου προς τη βίαιη εξολόθρευση όσων δεν του αρέσουν, καταπιεσμένη από μια μακρά και φοβερή εξέλιξη, έσκασε. Οι δαίμονες ήταν ανεξέλεγκτοι. Μια νέα εποχή, η εποχή των σφετεριστών, ανέτειλε. Οι γκάνγκστερ κλήθηκαν να δράσουν και υπάκουαν στη Φωνή.

Σοσιαλισμός και δικτατορία

Φυσικά, ο Λένιν δεν το εννοούσε αυτό. Δεν θέλησε να παραχωρήσει σε άλλους ανθρώπους τα προνόμια που ζητούσε για τον εαυτό του. Δεν ήθελε να αναθέσει σε άλλους ανθρώπους το προνόμιο να εξολοθρεύουν τους αντιπάλους τους. Μόνον αυτόν είχε εκλέξει η ιστορία και του ανέθεσε τη δικτατορική εξουσία. Ήταν ο μόνος «νόμιμος» δικτάτορας γιατί – μια εσωτερική φωνή του το είχε πει. Ο Λένιν δεν ήταν αρκετά έξυπνος για να προβλέψει ότι άλλοι άνθρωποι, καθοδηγούμενοι από άλλα πιστεύω, θα μπορούσαν να είναι αρκετά τολμηροί για να προσποιηθούν ότι κινητοποιούνται επίσης από μία εσωτερική φωνή. Ωστόσο, μέσα σε λίγα μόνο χρόνια τέτοιοι άνδρες, ο Μουσολίνι και ο Χίτλερ, έγιναν αρκετά εμφανείς.

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι ο φασισμός και ο ναζισμός ήταν σοσιαλιστικές δικτατορίες. Οι κομμουνιστές, τόσο τα εγγεγραμμένα μέλη των κομμουνιστικών κομμάτων όσο και οι συμπολίτες τους, στιγματίζουν τον Φασισμό και τον Ναζισμό ως το υψηλότερο και τελευταίο και πλέον άθλιο στάδιο του καπιταλισμού. Αυτό είναι σε απόλυτη συμφωνία με τη συνήθειά τους να αποκαλούν κάθε κόμμα που δεν παραδίδεται άνευ όρων στις υπαγορεύσεις της Μόσχας – ακόμη και τους Γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες, το κλασικό κόμμα του μαρξισμού – υπαλλήλους του καπιταλισμού.

Το σημασιολογικό παιχνίδι των κομμουνιστών

Είναι πολύ σημαντικότερο το ότι οι κομμουνιστές κατάφεραν να αλλάξουν τη εννοιολογική σημασία του όρου «Φασισμός». Ο φασισμός, όπως θα φανεί αργότερα, ήταν μια ποικιλία του ιταλικού σοσιαλισμού. Προσαρμόστηκε στις ιδιαίτερες συνθήκες των μαζών στην υπερπληθή Ιταλία. Δεν ήταν προϊόν του μυαλού του Μουσολίνι και θα επιβιώσει της πτώσης του Μουσολίνι. Οι εξωτερικές πολιτικές του φασισμού και του ναζισμού, από τις πρώτες αρχές τους, ήταν μάλλον αντίθετες. Το γεγονός ότι οι Ναζί και οι Φασίστες συνεργάστηκαν στενά μετά τον Αιθιοπικό Πόλεμο και ήταν σύμμαχοι στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν εξάλειψε τις διαφορές μεταξύ αυτών των δύο αρχών, όπως δεν εξάλειψε η συμμαχία μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών τις διαφορές μεταξύ του σοβιετικού και του αμερικανικού οικονομικού συστήματος. Ο φασισμός και ο ναζισμός ήταν και τα δύο συστήματα δεσμευμένα στην αρχή της δικτατορίας και της βίαιης καταπίεσης των διαφωνούντων, όπως και το σοβιετικό σύστημα. Αν κάποιος θέλει να κατηγοριοποιήσει τον Φασισμό και τον Ναζισμό στην ίδια τάξη πολιτικών συστημάτων, θα πρέπει να αποκαλέσει αυτή την κατηγορία δικτατορικό καθεστώς και δεν πρέπει να παραμελήσει την τοποθέτηση των Σοβιετικών στην ίδια κατηγορία.

Τα τελευταία χρόνια οι σημασιολογικές καινοτομίες των κομμουνιστών έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Αποκαλούν όλους όσους δεν συμπαθούν, κάθε υποστηρικτή του συστήματος ελεύθερων αγορών, φασίστες. Ο μπολσεβικισμός, λένε, είναι το μόνο δημοκρατικό σύστημα. Όλες οι μη κομμουνιστικές χώρες και κόμματα είναι ουσιαστικά μη δημοκράτες και φασίστες.

Είναι αλήθεια ότι μερικές φορές και οι μη σοσιαλιστές – τα τελευταία ίχνη της παλιάς αριστοκρατίας – έπαιξαν με την ιδέα μιας αριστοκρατικής επανάστασης σχεδιασμένης στο πρότυπο της σοβιετικής δικτατορίας. Ο Λένιν είχε ανοίξει τα μάτια τους. Βαριαναστέναζαν για το πόσο αφελείς υπήρξαν. Αφήσαμε τους εαυτούς μας να παραπλανηθούν από τις κίβδηλες λεκτικές επαναλήψεις της φιλελεύθερης μπουρζουαζίας. Πιστεύαμε ότι δεν ήταν επιτρεπτό να αποκλίνουμε από τον κανόνα δικαίου και να συντρίψουμε ανελέητα εκείνους που αμφισβήτησαν τα δικαιώματά μας.

Πόσο ανόητοι ήταν οι Ρομανόφ να επιτρέψουν στους θανατηφόρους εχθρούς τους τα οφέλη μιας δίκαιης δίκης! Αν κάποιος εγείρει την υποψία του Λένιν, είναι ξεγραμμένος. Ο Λένιν δεν διστάζει να εξοντώσει, χωρίς καμία δίκη, όχι μόνο κάθε ύποπτο, αλλά και όλους τους συγγενείς και τους φίλους του. Αλλά οι Τσάροι φοβήθηκαν προληπτικά να παραβιάσουν τους κανόνες που θέσπιζαν εκείνα τα κομμάτια χαρτιού που ονομάζονταν νόμοι. Όταν ο Αλεξάντερ Ουλιάνοφ συνωμοτούσε κατά της ζωής του Τσάρου, μόνο αυτός εκτελέστηκε. Χαρίστηκαν στον αδελφό του Βλαντιμίρ. Έτσι ο ίδιος ο Αλέξανδρος Γ ‘ κράτησε στη ζωή τον Ουλιάνοφ-Λένιν, τον άνθρωπο που δολοφόνησε αδυσώπητα τον γιο του, τη νύφη του και τα παιδιά του και μαζί τους όλα τα άλλα μέλη της οικογένειας που συνέλαβε. Δεν ήταν αυτή η πιο ηλίθια και αυτοκτονική πολιτική;

Ωστόσο, καμία ενέργεια δεν μπορούσε να προκύψει εκ μέρους αυτών των παλιών αριστοκρατών. Ήταν μια μικρή ομάδα ανήμπορων γκρινιάρηδων. Δεν υποστηρίζονταν από καμία ιδεολογική δύναμη και δεν είχαν κανέναν οπαδό.

Η ιδέα μιας τέτοιας αριστοκρατικής επανάστασης κινητοποίησε το γερμανικό κίνημα Stahlhelm και τους Γάλους Cagoulards.2 Το κίνημα Stahlhelm απλά διαλύθηκε με εντολή του Χίτλερ. Η γαλλική κυβέρνηση θα μπορούσε εύκολα να φυλακίσει τα μέλη των Cagoulards πριν να έχουν οποιαδήποτε ευκαιρία να κάνουν κακό.

Κλείνοντας

Η πλησιέστερη προσέγγιση σε μια αριστοκρατική δικτατορία είναι το καθεστώς του Φράνκο. Αλλά ο Φράνκο ήταν απλώς μια μαριονέτα του Μουσολίνι και του Χίτλερ, που ήθελε να εξασφαλίσει ισπανική βοήθεια για τον επικείμενο πόλεμο κατά της Γαλλίας ή τουλάχιστον για την ισπανική «φιλική» ουδετερότητα. Με τους προστάτες του ηττημένους, θα πρέπει είτε να υιοθετήσει τις δυτικές μεθόδους διακυβέρνησης είτε να απομακρυνθεί.

Η δικτατορία και η βίαιη καταπίεση όλων των διαφωνούντων είναι σήμερα αποκλειστικά σοσιαλιστικοί θεσμοί. Αυτό γίνεται σαφές καθώς εξετάζουμε προσεκτικά τον φασισμό και τον ναζισμό.

***

Έκτο κεφάλαιο από το έργο του Ludwig von Mises, Planned Chaos (1947)

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα από τον Ludwig von Mises:

Σημειώσεις:

  1. Benda, La trahison des clercs (Παρίσι, 1927). Σημείωση εκδότη: Στην αγγλική γλώσσα, Η προδοσία των διανοουμένων (New York: William Morrow, 1928) και Η προδοσία των διανοουμένων (Boston: Beacon Press, 1955)
  2. Το κίνημα Stahlhelm ήταν μια ένωση βετεράνων Γερμανών πολεμιστών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, που ιδρύθηκε το 1918. Το κίνημα των Cagoulards αποτελούταν από μέλη της μυστικής γαλλικής ακροδεξιάς, τρομοκρατικής οργάνωσης, Cagoule. Ήταν υπεύθυνη για πολλές δολοφονίες σοσιαλιστών και Ιταλών αντιφασιστών και συνεργάστηκε με τους Ναζί και τη γαλλική κυβέρνηση του Vichy κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (Pub.).