Στρατιωτικοί αποκλεισμοί και ο μύθος του ότι οι εισαγωγές βλάπτουν την οικονομία

0
95
εισαγωγές
Αποκλεισμός της Τουλόν από τον Βρετανικό Στόλο το 1810-1814.

οι εμπορικοί αποκλεισμοί δεν θα συνέβαιναν αν δεν αναγνωριζόταν το γεγονός ότι οι εισαγωγές αποτελούν πλεονέκτημα για μία χώρα και τους κατοίκους της

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Στις συζητήσεις για το διεθνές εμπόριο, το διαδεδομένο σλόγκαν είναι ότι οι εξαγωγές αποτελούν θετική εισδοχή στο βιβλίο της «οικονομικής ευημερίας» μιας χώρας, ενώ οι εισαγωγές είναι αρνητικές καταγραφές στο βιβλίο αυτό. Με άλλα λόγια, οι εξαγωγές είναι εγγενώς «καλές» και οι εισαγωγές είναι εγγενώς «κακές». Ποιος δεν έχει ακούσει ότι οι εισαγωγές «καταστρέφουν» τις θέσεις εργασίας ενώ οι εξαγωγές «δημιουργούν» θέσεις εργασίας; Ομοίως, για τις εισαγωγές που λόγω ντάμπινγκ πλήττουν την εγχώρια αγορά. Το ίδιο ισχύει και για τις εισαγωγές που μοιάζουν με «εισβολή ξένων στρατών». Στις διεθνείς εμπορικές διαπραγματεύσεις, οι χώρες χορηγούν «παραχωρήσεις» εισαγωγής μόνο εάν οι εμπορικοί τους εταίροι τις ανταλλάξουν με δικές τους «παραχωρήσεις». Δηλαδή, οι χώρες εισάγουν μανιωδώς για να εξαγάγουν, όχι το αντίστροφο.

Πολεμικοί εμπορικοί αποκλεισμοί και εισαγωγές

Όπως πολλοί μύθοι, έτσι και το μερκαντιλιστικό σφάλμα του «πρέπει να εξάγουμε περισσότερα από όσα εισάγουμε» καταρρίπτεται αν κοιτάξουμε τις πρακτικές αυτών που βάσει αυτού εφαρμόζουν οικονομικές πολιτικές.

Στην καταγεγραμμένη ιστορία είχαμε πραγματικά πολλούς στρατιωτικούς εμπορικούς αποκλεισμούς δια της βίας των όπλων. Στην αρχαία Ελλάδα το 458-457 π.χ. είχαμε τον εμπορικό αποκλεισμό της Αίγινας από τους Αθηναίους στον Σαρωνικό κόλπο κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου πάλι, οι δυνάμεις της Σπάρτης περικύκλωσαν την Αθήνα στην ξηρά. Η Αθήνα αντέκρουσε την επίγεια επίθεση και συντηρούταν από τρόφιμα που εισάγονταν με το ναυτικό. Στη μάχη στους Αιγός Ποταμούς, ο Σπαρτιατικός στόλος κατέστρεψε το αθηναϊκό ναυτικό και εφάρμοσε έναν αποκλεισμό στη θάλασσα, αναγκάζοντας την Αθήνα να παραδοθεί.1 Οι Αθηναίοι είχαν αράξει τα πλοία τους στην ξηρά και είχαν διασκορπίσει τις δυνάμεις τους. Ο Λύσανδρος, ο Σπαρτιάτης βασιλιάς του πολέμου, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία και επιτέθηκε αντιμετωπίζοντας μόνο μερικές χούφτες στρατιώτες των Αθηναίων τη φορά.

Στην πιο σύγχρονη ιστορία έχουμε για παράδειγμα τον Βρετανικό αποκλεισμό της Β. Αμερικής κατά τη διάρκεια της Αμερικανικής επανάστασης (1793-1802) καθώς και τον Ρωσικό αποκλεισμό της Σουηδίας κατά τη διάρκεια του δεύτερου Ρωσο-Σουηδικού πολέμου το 1788-1790. Κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είχαμε τον αποκλεισμό του Λένινγκραντ από τους Γερμανούς ενόσω πολιορκούταν την περίοδο 1941-1944.

Ποιος ο σκοπός των εμπορικών αποκλεισμών;

Σκοπός μου δεν είναι να κάνουμε αναφορά όλων των εμπορικών αποκλεισμών που συνέβησαν στην ιστορία. Στόχος των εμπορικών αποκλεισμών είναι στην ουσία ο αποκλεισμός περιοχών από εφόδια πρώτης ανάγκης (εν καιρώ πολέμου), πολεμοφοδίων κοκ. Μία χώρα που δεν τα παράγει αυτά εξ ολοκλήρου μόνη της θα βρεθεί σε δεινή θέση χωρίς τη δυνατότητα να αγοράζει τα βασικά από αγορές του εξωτερικού. Άλλες χώρες που έχουν κάποια αυτάρκεια σε αρκετά προϊόντα, μπορούν να αντέξουν περισσότερο τέτοιους αποκλεισμούς.

Αλλά αυτό δεν έχει κάποια σημασία, καθώς οι εμπορικοί αποκλεισμοί δεν θα συνέβαιναν αν δεν αναγνωριζόταν το γεγονός ότι οι εισαγωγές αποτελούν πλεονέκτημα για μία χώρα και τους κατοίκους της. Στον πόλεμο, μεγάλη σημασία έχει, πριν τη διεξαγωγή μαχών και γενικών συγκρούσεων, η όποια επιτυχία προς μείωση των πλεονεκτημάτων του εχθρού ή πλήξης του ηθικού του κοκ. Ένας στρατιωτικός αποκλεισμός επιτυγχάνει και τα δύο και αναγκάζει τον εχθρό είτε να λιμοκτονήσει, είτε σε αυτοκτονική έξοδο (π.χ. δείτε την έξοδο του Μεσολογγίου).

Είναι αυτή η μεγάλη επιτελεστική αντίφαση (άλλα ισχυρίζομαι ως αληθή και άλλα πράττω) που έχει τεράστια σημασία για την επιχειρηματολογία μου. Αν οι εισαγωγές σε μία χώρα αποτελούσαν ζημία για αυτήν, τότε, η λογική τακτική θα ήταν όχι ο αποκλεισμός, αλλά μάλλον η απελευθέρωση των εισαγωγών στη χώρα! Αφήστε τους να χρεοκοπήσουν μόνοι τους! Το ότι μεγάλα ποσά σε στρατιωτικές δαπάνες δίνονται για το σκοπό των εμπορικών αποκλεισμών, αποτελεί στην ουσία επιβεβαίωση του μερκαντιλιστικού σφάλματος.

Κλείνοντας

Οι υπερασπιστές του προστατευτισμού έχουν μεγάλο Γολγοθά να ανεβούν για να δικαιολογήσουν αυτήν την ασυνέπεια. Σαφώς, πλέον, ο εμπορικός αποκλεισμός γίνεται και με εμπάργκο ή δασμούς. Επίσης, οι αποκαλούμενες εμπορικές συμφωνίες δεν είναι τίποτα παραπάνω από αποφάσεις γραφειοκρατών οι οποίες σκοπό έχουν να δώσουν με φειδώ πλεονεκτήματα στην άλλη χώρα με την οποία συναλλάσσονται, φυσικά με το αζημίωτο: να κάνει και αυτή τα ίδια για εκείνους.

Εάν οι πράξεις μιλούν πιο δυνατά από τα λόγια, πρέπει να δούμε τι κάνουν οι πολιτικοί σχολιαστές μας και οι ομάδες των επιχειρήσεων εργασίας τους όταν διαχειρίζονται τις δικές τους υποθέσεις, όχι τις υποθέσεις του έθνους. Αποδεικνύει τον ισχυρισμό του Adam Smith στο κλασικό του έργο το 1776, «Ο πλούτος των εθνών»:

«Αυτό που αποτελεί σύνεση στη συμπεριφορά κάθε ιδιωτικής οικογένειας μπορεί σπάνια να είναι ανοησία στα πλαίσια ενός μεγάλου βασιλείου».2

 

Το ότι τα άτομα αποφασίζουν με τις επιχειρήσεις τους να εισάγουν, ή οι οικογένειες να κάνουν «εισαγωγές» από τον μπακάλη της γειτονιάς, απλά αποδεικνύει ότι έτσι πιστεύουν ότι θα αντλήσουν όφελος. Εάν ο στρατιωτικός εμπορικός αποκλεισμός σκοπό είχε να λιμοκτονήσει περιοχές ολόκληρες, φανταστείτε τα αποτελέσματα ενός προστατευτισμού τέτοιας ισχύος εν καιρώ ειρήνης.

***

 

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα:

  1. Boardman, John και Griffin, Jasper και Murray, Oswyn. 2001, The Oxford History of Greece and the Hellenistic World, σελ. 166
  2. The Wealth Of Nations, Βιβλίο I, Κεφάλαιο I, σελ. 22