Τα ρομπότ δεν μπορούν να μας αντικαταστήσουν

0
582
Ρομπότ

ακόμα και αν τα ρομπότ είναι πιο αποτελεσματικά ως εργαζόμενοι και ενδεχομένως καλύτερα ως μηχανικοί, δεν μπορούν να υπολογίσουν τι αξιολογείται. Αυτό είναι το καθήκον των επιχειρηματιών, που στοιχηματίζουν σε αυτό που υποθέτουν πως θέλουν οι καταναλωτές. Ακόμη και αν όλη η παραγωγή πραγματοποιείται από ρομπότ, αυτά τα ρομπότ δεν μπορούν να υπολογίσουν τι θα πρέπει να παράγεται με όρους αξίας

του Per Bylund
Απόδοση: Μιχάλης Γκουντής και Ευθύμης Μαραμής

Καπηλεία φόβου

Η αυτοματοποίηση φαίνεται να είναι μια ατέρμονη πηγή διάδοσης φόβου, κρίνοντας από το σχόλιο: τα ρομπότ «θα μας αντικαταστήσουν» και θα προκαλέσουν μεγάλης κλίμακας ανεργία. Με την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και των ρομπότ που παράγουν ρομπότ, η αξία των ανθρώπων ως παραγωγικών δυνάμεων στην οικονομία είναι απλά μηδενική, όπως υποστηρίζεται. Οι άνθρωποι τότε γίνονται καταναλωτές χωρίς αξία και αποτελούν απλά «στόμα για τάισμα» ενώ η παραγωγή επιτελείται από μηχανές.

Και, όποιος ανακαλύψει πρώτος ένα ρομπότ που δημιουργεί ρομπότ και ρομπότ που επισκευάζουν τον εαυτό τους, συνεχίζει το αφήγημα του τρόμου, θα εξωθήσει τους υπόλοιπους εκτός ανταγωνισμού και σύντομα θα κατέχει όλα τα μέσα παραγωγής. Το πεπρωμένο του καινοτόμου είδους μας, θα εξαρτάται ουσιαστικά από τον ιδιοκτήτη αυτού του κεφαλαίου, ο οποίος ελέγχοντας όλη την παραγωγή θα ελέγχει και όλους εμάς.

Μηχανικές εφαρμογές, όχι οικονομικά

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η δυστοπική οπτική είναι θεμελιωδώς εσφαλμένη. Και, ως συνήθως, είναι συλλογιστική που βασίζεται σε οικονομικό αναλφαβητισμό. Αντί για οικονομικός οργανισμός, η οικονομία της αγοράς βλέπεται μέσα από τα μάτια ενός μηχανικού. Με άλλα λόγια, είναι φαινομενικά ένας οικονομικός συλλογισμός, βασισμένος σε μια θεμελιώδη παρεξήγηση της οικονομίας – την άποψη ότι η παραγωγή αφορά την τεχνολογία και τη μηχανική, τη μεγιστοποίηση της «παραγωγής» και όχι την εξοικονόμηση μέσων για την επίτευξη αξιολογημένων στόχων.

Εάν βλέπουμε την οικονομία ως μια κυκλική ροή, τότε η αποτελεσματικότητά της καταλήγει στο καθήκον της εξάλειψης των ατελειών ή του «κόστους συναλλαγών» και, συνεπώς, «να κινούνται ταχύτερα τα γρανάζια». Μια αποτελεσματική οικονομία, λέγεται, είναι ζήτημα μηχανικής και, επομένως, ο ρόλος του κυβερνητικού σχεδιασμού γίνεται προφανής: σχολαστικά σχεδιασμένοι θεσμοί και κανονισμοί, μπορούν να λύσουν πολλά (αν όχι όλα) τα προβλήματα που εμφανίζονται όταν ανορθολογικοί και ατελείς άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις.

Ομοίως, υποστηρίζεται πως η παραγωγική διαδικασία της αγοράς με αποκεντρωμένη λήψη αποφάσεων, μπορεί να βελτιωθεί με την υιοθέτηση ορθολογικού κεντρικού σχεδιασμού, όπου όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες θα χρησιμοποιούνται «σωστά». Ο σκοπός είναι λοιπόν να βρεθούν οι κατάλληλοι κυβερνητικοί σχεδιαστές και στη συνέχεια να υπολογίσουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, δεδομένου ότι τα μέσα και οι στόχοι είναι ήδη γνωστά.

Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τίποτα για την οικονομία καθεαυτή και ο σκοπός είναι η μηχανολογία: μείωση της σπατάλης και βελτίωση των υφιστάμενων διαδικασιών. Συνεπώς, τα ρομπότ, που δεν χρειάζονται διακοπές, δεν έχουν ελεύθερη βούληση και δεν εκτιμούν τον ελεύθερο χρόνο, θα αντικαταστήσουν την ατελή ανθρώπινη εργασία. Και περαιτέρω: αν αυτά τα ρομπότ μπορούν να διορθώνουν τον εαυτό τους, ακόμα και να παράγουν νέα ρομπότ, τότε, σίγουρα, δεν θα χρειαζόμαστε πλέον εργαζόμενους.

Όλα αυτά, ωστόσο, παρεξηγούν εντελώς το τι είναι η οικονομία

Το πρόβλημα δεν είναι η παραγωγή αλλά η εξοικονόμηση

Τα προαναφερθέντα, εξετάζουν την οικονομία κυρίως από την άποψη της παραγωγής αγαθών . Αυτό είναι αλήθεια εμπειρικά, δηλαδή κατά την καθημερινή μας εμπειρία ως απασχολούμενοι στην οικονομία: σκοπός μας στην οικονομία είναι να παράγουμε τα σωστά πράγματα με τους σωστούς τρόπους.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι πραγματικά ότι αποτελεί μια οικονομία, και αυτό είναι που δεν κατανοούν οι περισσότεροι σχολιαστές για την «απειλή» της αυτοματοποίησης. Τα ρομπότ και η τεχνητή νοημοσύνη, πιθανόν να βρουν λύσεις σε πολλά προβλήματα παραγωγής που εξακολουθούν να μας ταλαιπωρούν. Και τα ρομπότ είναι, όπως αναγνωρίστηκε τουλάχιστον από τα χρόνια του Smith και του magnum opus του, γενικά πιο αποτελεσματικά από την ανθρώπινη εργασία. Αυτός είναι ο λόγος, εξάλλου, για τον οποίο αναπτύξαμε και χρησιμοποιούμε μηχανήματα δια μέσου των αιώνων. Το ίδιο ισχύει και για τα ρομπότ, τον αυτοματισμό και την AI.

Αλλά η απειλή της αυτοματοποίησης δεν είναι πραγματική για τον απλό λόγο ότι η αποτελεσματικότητα της παραγωγής δεν είναι το πρόβλημα που προσπαθεί να λύσει η οικονομία. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η χρήση σπάνιων μέσων για την παραγωγή ικανοποίησης επιθυμιών. Και τα μέσα και οι στόχοι αξιολογούνται υποκειμενικά. Τα ρομπότ δεν αξιολογούν.

Έτσι, ακόμα και αν τα ρομπότ είναι πιο αποτελεσματικά ως εργαζόμενοι και ενδεχομένως καλύτερα ως μηχανικοί, δεν μπορούν να υπολογίσουν τι αξιολογείται. Αυτό είναι το καθήκον των επιχειρηματιών, που στοιχηματίζουν σε αυτό που υποθέτουν πως θέλουν οι καταναλωτές. Ακόμη και αν όλη η παραγωγή πραγματοποιείται από ρομπότ, αυτά τα ρομπότ δεν μπορούν να υπολογίσουν τι θα πρέπει να παράγεται με όρους αξίας.

Είναι πολύ πιθανό ότι τα ρομπότ και η AI μπορούν να να παράσχουν καλύτερα τις θερμίδες, το οξυγόνο και άλλες αντικειμενικές ανάγκες για τη διατήρηση της ανθρώπινης ζωής. Αλλά το βήμα από τις «2.000 θερμίδες την ημέρα» ως το «φαγητό που θέλουν να αγοράσουν οι άνθρωποι» δεν είναι θέμα προσαρμογής ενός αλγορίθμου – πρόκειται για την κατανόηση των ανθρώπων και για την αξιολόγηση. Ακόμα περισσότερο, πρόκειται για υπόθεση για το τι θα εκτιμήσουν οι άνθρωποι. Αυτό είναι απλά απροσπέλαστο για κάθε ρομπότ ή μη ανθρώπινο οργανισμό, ακριβώς διότι απαιτεί μια μάζα ευρηματικών, ανθρώπων που λέγονται επιχειρηματίες – έναν καταμερισμό πνευματικής εργασίας – στην αγορά για να ανακαλύψουν συλλογικά πώς να δημιουργήσουν αξία.

Η οικονομία αφορά την εξοικονόμηση και η εξοικονόμηση δεν αφορά τους φυσικούς πόρους ή τα μέσα παραγωγής. Ενώ τα εργαλεία και τα υλικά είναι απαραίτητα για την παραγωγή, η χρήση τους στην οικονομία μπορεί να εκφραστεί μόνο με όρους αξίας – και αυτά τα μέσα (πρέπει να) εξοικονομούνται ως τέτοια. Αυτό το θεμελιώδες σημείο σχετικά με την οικονομία, παραλείπεται τακτικά στα σχόλια για την αυτοματοποίηση και την AI.

Η οικονομία έχει να κάνει με την αξία

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα των Αυστριακών οικονομικών έναντι των mainstream οικονομικών ποικιλιών, είναι η τοποθέτησή της αξίας σε πρώτο πλάνο, δηλαδή η οικονομία κατανοείται και εξηγείται με όρους αξίας . Τα mainstream οικονομικά, δυστυχώς, έχουν ξεχάσει την αξία στοχεύοντας να προβλέψουν και να εξηγήσουν την παραγωγή με όρους μηχανικής. Και, ως αποτέλεσμα, η συζήτηση σχετικά με την αυτοματοποίηση, τα ρομπότ και τη χρήση της AI, επικεντρώνεται σε αυτήν ακριβώς την μηχανική πτυχή της οικονομίας: την παραγωγή. Αλλά αυτό δεν έχει σημασία για την πραγματική λειτουργία οποιασδήποτε πραγματικής ή θεωρητικής οικονομίας. Η οικονομία αφορά στην επίλυση του προβλήματος της χρήσης σπανίων μέσων για την επίτευξη ανικανοποίητων σκοπών.

Αλλά ας είμαστε σαφείς: η εξοικονόμηση δεν αφορά τη μηχανική ή τον φυσικό κόσμο. Είναι μια πολύ συνηθισμένη εσφαλμένη αντίληψη ότι τα μέσα και οι σκοποί μπορούν να εκφραστούν σε όρους μη αξίας. Δεν μπορούν.

Τα μέσα που πρέπει να εξοικονομηθούν δεν είναι απλώς φυσικοί πόροι, αλλά οικονομικοί πόροι. Το πετρέλαιο, για παράδειγμα, είναι ένας φυσικός πόρος που έγινε οικονομικός πόρος. Η εύρεση του πετρελαίου σήμαινε οικονομική καταστροφή, αν όχι θάνατο, σε αγρότες και κτηνοτρόφους πριν από τις εφευρέσεις πετρελαίου και κινητήρων εσωτερικής καύσης. Τώρα, όμως, αφού αυτές οι εφευρέσεις έχουν γίνει γνωστές και χρησιμοποιημένες, η εξεύρεση πετρελαίου σημαίνει πλούτο. Ο φυσικός πόρος είναι ο ίδιος, αλλά ο οικονομικός πόρος – η αξία του – γεννήθηκε με τις εφευρέσεις. Πράγματι, το πετρέλαιο έγινε χρήσιμο στους κινητήρες, επειδή αυτοί οι κινητήρες ικανοποιούν τις επιθυμίες των καταναλωτών. Η αξία στο πετρέλαιο δεν είναι η μοριακή δομή του, αλλά το πώς χρησιμοποιείται για την ικανοποίηση των επιθυμιών.

Η παρανόηση της οικονομίας ως ένα πρόβλημα μηχανικής και των οικονομικών ως μια φυσική επιστήμη είναι ένα θεμελιώδες σφάλμα. Ένα αγαθό, που πωλείται σε μια αγορά, δεν είναι η φυσική του εμφάνιση, αλλά η υπηρεσία που παρέχει στους καταναλωτές στις προσπάθειές τους να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες. Με άλλα λόγια, ένα αγαθό παρέχει αξία χρήσης. Και η αξία είναι πάντα στα μάτια του χρήστη. Η αξία οποιουδήποτε μέσου απορρέει από τη συμβολή του σε ένα πολύτιμο οικονομικό αγαθό.

Κλείνοντας

Μέχρι στιγμής, η συζήτηση σχετικά με την αυτοματοποίηση έχει παραλείψει εντελώς τη διάσταση της αξίας. Ενώ αυτό καθιστά το πρόβλημα πολύ πιο εύκολο να επιλυθεί, είτε μέσω της δημιουργίας μηχανών ή αλγορίθμων για την επίλυση των υπολογισμών, παρέχει μια λύση που αποφεύγει τον πυρήνα της ερώτησης. Η οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της φυσικής παραγωγής της, κατευθύνεται προς την ικανοποίηση των ανθρώπινων θέσεων – που πραγματοποιούνται από τους ανθρώπους που ενεργούν ως καταναλωτές.

Εάν τα ρομπότ μας σώζουν από την φασαρία και το πρόβλημα της εργασίας, αυτό είναι ένα πράγμα. Σημαίνει την αντικατάσταση της εργασίας με ελεύθερο χρόνο, κάτι το οποίο δεν μπορεί να είναι κακό. Αλλά τα ρομπότ δεν μπορούν να μας αντικαταστήσουν ως εκτιμητές και καταναλωτές. Καμία αυτοματοποιημένη διαδικασία δεν μπορεί να καταλάβει τι θέλουμε. Μπορούν να εκτελέσουν την εργασία μόνο μετά την αναγνώριση των σκοπών. Η απαλλαγή της ανθρωπότητας από αυτή την επιβάρυνση δεν μπορεί να αποτελεί απειλή.

***

 

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: