Τα τρία στάδια του Σοσιαλισμού στη Βενεζουέλα

0
165
Βενεζουέλα

από αποτυχία σε τεράστια αποτυχία, η θεωρία του σοσιαλισμού συνεχίζει ανέγγιχτη από τα τρομερά πρακτικά αποτελέσματα της εφαρμογής της και πάντα βρίσκει μια νέα χώρα να καταστρέψει. Οι Σοσιαλιστές δεν πρέπει να επιτρέπεται να ξεφύγουν με κάτι τέτοιο, όταν πρόκειται για τη Βενεζουέλα

του John Phelan
Απόδοση: Μιχάλης Γκουντής

Εισαγωγή

Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε κατάσταση αναταραχής. Μετά από 20 χρόνια του Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Βενεζουέλας (Partido Socialista Unido de Venezuela ή PSUV), η οικονομία της καταρρέει. Καθώς οι Βενεζουελάνοι προσπάθησαν να καταψηφίσουν το PSUV, ο ηγέτης του, Νικολάς Μαδούρο, απάντησε δημιουργώντας ένα αντίπαλο όργανο στην Εθνική Συνέλευση που απαρτίζεται αποκλειστικά από κυβερνητικούς οπαδούς και νοθεύει τις προεδρικές εκλογές της χώρας τον Μάιο του 2018. Χωρίς εναλλακτική λύση, τα μέλη της αντιπολίτευσης βγήκαν στους δρόμους, όπου συναντήθηκαν με ανελέητη βιαιότητα από τις δυνάμεις της σοσιαλιστικής κυβέρνησης.

Τα τρία στάδια του Σοσιαλισμού στη Βενεζουέλα

Η Βενεζουέλα είναι μόνο η τελευταία χώρα που περνάει από τον κύκλο που περνούν όλες οι σοσιαλιστικές χώρες. Στο εξαιρετικό νέο του βιβλίο, Socialism: The Failed Idea That Never Dies, ο Kristian Niemietz του Ινστιτούτου Οικονομικών Υποθέσεων περιγράφει τη διαδικασία:

1. Η περίοδος του μήνα του μέλιτος […] κατά τη διάρκεια της οποίας το πείραμα έχει ή τουλάχιστον φαίνεται να έχει κάποια αρχική επιτυχία σε ορισμένες περιοχές […] Κατά τη διάρκεια της περιόδου του μέλιτος, πολύ λίγοι αμφισβητούν τον σοσιαλιστικό χαρακτήρα του πειράματος.
2. Η περίοδος δικαιολογιών και «στον καπιταλισμό είναι χειρότερα». Αλλά η περίοδος του μέλιτος δεν διαρκεί ποτέ για πάντα. Η τύχη της χώρας είτε τελειώνει είτε οι υπάρχουσες αποτυχίες της γίνονται ευρύτερα γνωστές στη Δύση […] Παύει να είναι ένα παράδειγμα που οι σοσιαλιστές χρησιμοποιούν εναντίον των αντιπάλων τους και γίνεται ένα παράδειγμα που οι αντίπαλοί τους χρησιμοποιούν εναντίον τους. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, δυτικοί διανοούμενοι εξακολουθούν να υποστηρίζουν το πείραμα, αλλά ο τόνος τους γίνεται θυμωμένος και αμυντικός.
3. Το στάδιο του μη-πραγματικού σοσιαλισμού. Τελικά, έρχεται πάντοτε ένα σημείο όταν το πείραμα έχει αποτύχει ευρέως και θεωρείται ως αποτυχία από το ευρύτερο κοινό. Το πείραμα γίνεται βαρίδιο για τον σοσιαλιστικό σκοπό και ντροπή για τους δυτικούς σοσιαλιστές. Αυτό είναι το στάδιο στο οποίο οι διανοούμενοι αρχίζουν να αμφισβητούν τα σοσιαλιστικά διαπιστευτήρια του πειράματος και, αποφασιστικά, το κάνουν με αναδρομική ισχύ […] Σε κάποιο σημείο ο ισχυρισμός ότι η εν λόγω χώρα δεν ήταν ποτέ «πραγματικά» σοσιαλιστική μετατρέπεται σε κυρίαρχη άποψη.

 

Όταν εξετάζουμε το χάος στη Βενεζουέλα, αξίζει να θυμόμαστε ότι, όχι τόσο πολύ καιρό πριν, αποτελούσε απόδειξη της επιτυχίας του σοσιαλισμού.

Πρώτο στάδιο: Ο αντι-καπιταλιστής πρόεδρος

Το 2002, ο Χούγκο Τσάβες έγινε πρόεδρος της Βενεζουέλας. Οι ιστορικά υψηλές τιμές του πετρελαίου του επέτρεψαν να εξαπολύσει ένα κύμα κυβερνητικών δαπανών. Παρενέβη εκτενώς στην οικονομία. Τα πράγματα πήγαιναν καλά, και οι άνθρωποι παραμυθιάστηκαν. Εδώ ήταν «πραγματικός σοσιαλισμός» σε αντίθεση με τον καπιταλισμό. Το 2007, η Naomi Klein έγραψε:

«Οι πιο επίμονοι αντίπαλοι των νεοφιλελεύθερων οικονομικών στη Λατινική Αμερική κερδίζουν τις εκλογές συνεχώς. […] Οι πολίτες είχαν ανανεώσει την πίστη τους στη δύναμη της δημοκρατίας για να βελτιώσουν τη ζωή τους. […]
Τα μαζικά κινήματα της Λατινικής Αμερικής […] μαθαίνουν πώς να κατασκευάζουν απορροφητές κραδασμών στα μοντέλα οργανώσεών τους. […] Τα προοδευτικά δίκτυα στη Βενεζουέλα είναι […] πολύ αποκεντρωμένα, με διασπορά της εξουσίας σε επίπεδο πολιτών και κοινότητας, μέσω χιλιάδων συμβουλίων και συνεταιρισμών γειτονιάς. […]
Οι νέοι ηγέτες στη Λατινική Αμερική είναι επίσης προετοιμασμένοι για τα είδη κραδασμών που παράγονται από ασταθείς αγορές. […] Περιτριγυρισμένη από τα ταραχώδη οικονομικά ύδατα, η Λατινική Αμερική δημιουργεί μια ζώνη σχετικής οικονομικής ηρεμίας και προβλεψιμότητας, ένα τεκμήριο που θεωρείται αδύνατο στην εποχή της παγκοσμιοποίησης».

 

Δύο χρόνια αργότερα, ο Νόαμ Τσόμσκι, κάποτε ένας αποτρόπαιος απολογητής για τους γενοκτόνους κομμουνιστές του Pol Pot, έγραψε:

«Αυτό που είναι τόσο συναρπαστικό στην επίσκεψη μου εν τέλει στη Βενεζουέλα είναι ότι μπορώ να δω πώς δημιουργείται ένας καλύτερος κόσμος […] Οι μετασχηματισμοί που κάνει η Βενεζουέλα προς τη δημιουργία ενός άλλου κοινωνικοοικονομικού μοντέλου θα μπορούσαν να έχουν παγκόσμιο αντίκτυπο».

 

Δεύτερο στάδιο: Βίαιο ξέσπασμα της κυβέρνησης

Αλλά οι καλές εποχές έφτασαν στο τέλος τους. Οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν από την κορυφή τους πίσω στο επίπεδο που είχαν κατά την ανάληψη των καθηκόντων του Τσάβες. Η παραγωγή κατέρρευσε. Η οικονομία συνετρίβη. Οι άνθρωποι διαδήλωσαν. Ο Maduro, ο χρισμένος διάδοχος του Τσάβες, ξέσπασε. Ήμασταν τώρα στο Στάδιο 2.

Το 2014, καθώς οι διαμαρτυρίες των απλών Βενεζουελάνων αντιμετωπίζονταν με κυβερνητική βία, ο George Ciccariello-Maher του περιοδικού Jacobin ισχυρίστηκε:

«Όσοι επιδιώκουν να αποκαταστήσουν τα φεουδαρχικά προνόμια του κατεστραμμένου παλαιότερου καθεστώτος της Βενεζουέλας επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν σε μεγάλο βαθμό τις διαμαρτυρίες σπουδαστών της μεσαίας τάξης για την κατάργηση της κυβέρνησης Μαδούρο […] Οι εγχώριες ελίτ με βαθιές τσέπες (των οποίων τα αγγλικά δεν δείχνουν κανένα ίχνος προφοράς) έχουν απευθυνθεί στα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης […] Η αντιδραστική αντιπολίτευση βγαίνει στους δρόμους, τροφοδοτούμενη από ένα φυλετικό και ταξικό μίσος».

 

Είναι αλήθεια, παραδέχθηκε, ότι η κυβέρνηση ενεργούσε βάναυσα, αλλά συνέχισε:

«Αν είμαστε ενάντια στην άσκοπη βαρβαρότητα, υπάρχει μια ριζοσπαστικά δημοκρατική μορφή βίας που δεν μπορούμε να απορρίψουμε εξ ολοκλήρου. Αυτή είναι η ίδια βιαιότητα που «έσυρε τους Βουρβόνους από το θρόνο» […] Αυτό δεν ήταν βιαιότητα για χάρη της βιαιότητας […] Είναι παρά ένα περίεργο παράδοξο: η ισότητα της βίας, η ριζοσπαστικώς δημοκρατική δικτατορία των άθλιων της γης. Εκείνοι που έχουν μολυνθεί σήμερα […] είναι στην πραγματικότητα η πιο άμεση και οργανική έκφραση των άθλιων της γης της Βενεζουέλας».

 

George Ciccariello-Maher on Twitter

@OzKaterji «mowing down civilians»… man, Oz, you’re the gift that keeps giving…

Στάδιο τρίτο: Μετατοπίζοντας τη συζήτηση 

Σύντομα μπήκαμε στο τρίτο στάδιο. Το 2017, ο Ciccariello-Maher ισχυρίστηκε ότι τα προβλήματα της Βενεζουέλας ήταν αποτέλεσμα του ότι η χώρα δεν ήταν αρκετά σοσιαλιστική.

«Δεν υπάρχει συνεπής κατανόηση της επανάστασης που δεν περιλαμβάνει τη νίκη των εχθρών μας καθώς οικοδομούμε τη νέα κοινωνία. […] Δεν μπορούμε να νικήσουμε τέτοιους κινδύνους χωρίς όπλα […]
Κανείς δεν θα ισχυριζόταν ότι οι μάζες της Βενεζουέλας βρίσκονται στην εξουσία σήμερα, αλλά τα τελευταία είκοσι χρόνια τις έχουμε δει να έρχονται πιο κοντά από ποτέ. Οι εχθροί τους και οι δικοί μας βρίσκονται στους δρόμους, καίνε και λεηλατούν στο όνομα της ανωτερότητας της τάξης τους […]
Ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός είναι η εμβάθυνση και η ριζοσπαστικοποίηση της διαδικασίας των Μπολιβαριανών […] Η μόνη διέξοδος από την κρίση της Βενεζουέλας σήμερα βρίσκεται αποφασιστικά στην Αριστερά: […] στην οικοδόμηση μιας πραγματικής σοσιαλιστικής εναλλακτικής λύσης».

 

Όπως σημειώνει ο Niemietz, με τη Βενεζουέλα, μεταβαίνουμε αυτήν την περίοδο από το στάδιο 2 στο στάδιο 3. Η Βενεζουέλα μεταμορφώνεται αναδρομικά σε «μη πραγματικό σοσιαλισμό». Ο Noam Chomsky γράφει τώρα:

«Ποτέ δεν περιέγραψα την κρατική καπιταλιστική κυβέρνηση του Chávez ως «σοσιαλιστική» ούτε μάλιστα υπαινίχθηκα κάτι τόσο παράλογο. Ήταν αρκετά απομακρυσμένη από τον σοσιαλισμό. Ο ιδιωτικός καπιταλισμός παρέμενε […] Οι καπιταλιστές ήταν ελεύθεροι να υπονομεύσουν την οικονομία με κάθε τρόπο, όπως με μαζική εξαγωγή κεφαλαίου».

 

Ξανά και ξανά, οι σοσιαλιστές χαιρέτισαν κάποια ή άλλη χώρα, από τη Σοβιετική Ρωσία ως τη Βενεζουέλα, ως προάγγελο μιας νέας χαραυγής, μόνο για να ανακαλέσουν όταν καταρρέει, αρνούμενοι ότι δεν ήταν εξαρχής αυτό που είχαν πει. Δεν ήταν «ποτέ πραγματικός σοσιαλισμός». Είναι πολύ επιτυχημένοι σε κάτι τέτοια.

Ως αποτέλεσμα, από αποτυχία σε τεράστια αποτυχία, η θεωρία του σοσιαλισμού συνεχίζει ανέγγιχτη από τα τρομερά πρακτικά αποτελέσματα της εφαρμογής της και πάντα βρίσκει μια νέα χώρα να καταστρέψει. Οι Σοσιαλιστές δεν πρέπει να επιτρέπεται να ξεφύγουν με κάτι τέτοιο, όταν πρόκειται για τη Βενεζουέλα.

***

Ο John Phelan είναι οικονομολόγος στο Center of the American Experiment και συνεργάτης του The Cobden Center.
Δημοσιευμένο στο FEE

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: