Το δώρο Πάσχα και Χριστουγέννων πρέπει να καταργηθεί

0
309
Δώρο

Σε μία ελεύθερη αγορά, ο εργοδότης έχει κάθε δικαίωμα να δίνει ή να μη δίνει δώρο στους εργαζομένους του ανάλογα με τις συμβάσεις που υπέγραψαν κατά την ανάληψη της θέσης εργασίας

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Πολύς ντόρος γίνεται κάθε χρόνο για την καταβολή του δώρου Πάσχα και Χριστουγέννων στους εργαζομένους του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. Πλέον, σαφώς, τα δώρα έχουν καταργηθεί για τους δημοσίους υπαλλήλους. Αλλά, ισχύουν ακόμη για τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα. Στην ουσία τα δώρα Πάσχα και Χριστουγέννων αποτελούν μέρος νομοθεσίας «προστασίας» του εργαζόμενου. Ένας επιπλέον μισθός (ο λεγόμενος 13ος μισθός πολλές φορές) καταβάλλεται εξαναγκαστικά στους εργαζομένους από τους εργοδότες τους με σκοπό να ικανοποιηθούν οι αυξημένες καταναλωτικές ανάγκες λόγω των εορτών. Επιπλέον, υποστηρίζεται ότι με αυτόν τον τρόπο θα κινηθεί περισσότερο η αγορά. Θα καταρρίψουμε όλους αυτούς τους μύθους.

Δημόσιος τομέας

Το δώρο στον δημόσιο τομέα (όταν ίσχυε) στην ουσία αποτελεί, όπως και ο μισθός των δημοσίων υπαλλήλων, μία μεταφορά πληρωμών από τον ιδιωτικό τομέα, τον παραγωγό του πραγματικού πλούτου στην κοινωνία. Ως εκ τούτου, η τόνωση της αγοράς ως επιχείρημα δεν ευσταθεί. Στην πραγματικότητα, εφόσον το δώρο αποτελεί μεταφορά πληρωμών, η αγορά θα τονωθεί, τηρουμένων των αναλογιών, στο ίδιο ποσοστό κατά το οποίο, οι πληρωτές του δώρου (οι φορολογούμενοι) δεν θα έχουν τα χρήματα αυτά πλέον στην κατοχή τους για να τα δαπανήσουν. Αν υποθέσουμε ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι θα δαπανούσαν όλο το δώρο τους σε αγορές, τότε το ίδιο ποσοστό δεν θα δαπανούσε ο φορολογούμενος στην αγορά. Στην πραγματικότητα δηλαδή, το δώρο στους δημοσίους υπαλλήλους είναι…άδωρο. Η αγορά θα κινείται στον ίδιο βαθμό με ή χωρίς την καταβολή του.1

Έτσι λοιπόν, η κατάργηση του δώρου στους δημοσίους υπαλλήλους ήταν από οικονομική άποψη μία πολύ καλή πολιτική εκ μέρους της κυβέρνησης τότε. Η παραπάνω ανάλυση ισχύει για κάθε αμειβόμενο που λαμβάνει δώρο από το δημόσιο ακόμα και αν πρόκειται για επίδομα (π.χ. ανεργίας) ή σύνταξη (εφόσον δεν κατέβαλε τα ανάλογα ποσά).

Ιδιωτικός τομέας

Το δώρο χρήζει διαφορετικής αντιμετώπισης για τον ιδιωτικό τομέα, καθώς δεν αποτελεί μέρος της φορολογίας, όπως, λόγου χάρη, το δώρο των δημοσίων υπαλλήλων. Το δώρο στον ιδιωτικό τομέα αποτελεί μεταβίβαση εισοδήματος από τον εργοδότη στον εργαζόμενο, χωρίς ο δεύτερος να έχει παράξει κάτι για να το λάβει.

Θυμίζουμε στους αναγνώστες μας ότι ο μισθός του εργαζομένου αποτελεί συνάρτηση της παραγωγικότητάς του (δηλαδή το εισόδημα ανά μονάδα υπηρεσίας/προϊόντος που παράγει και πουλιέται), της προσφοράς και ζήτησης του συγκεκριμένου είδους εργασίας και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την τελευταία (μισθοί σε άλλες εργασίες, γνώση πληροφοριών για τα οικονομικά μεγέθη άλλων τομέων της αγοράς από τον εργαζόμενο/εργοδότη κ.ο.κ.), μείον το επιτόκιο, δηλαδή την αναμονή του εργοδότη για την είσπραξη εισοδήματος/ισολογισμού της επιχείρησης και της επιτόπιας αμοιβής του εργαζομένου. Ο εργαζόμενος αμείβεται στο παρόν και ο εργοδότης στο μέλλον και αυτή η διαφορά εκφράζεται στο επιτόκιο, στον «βαθμό ενδιαφέροντος» (interest rate) των δύο πλευρών για την αναμονή πληρωμής τους.

Δεδομένης της σχετικής αβεβαιότητας που υπάρχει για το μέλλον, οι περισσότεροι εργαζόμενοι αμείβονται κάτω από την παραγωγικότητά τους. Μόνο σε κατάσταση πλήρους ισορροπίας γίνεται ακριβής ταύτισης παραγωγικότητας (μείον επιτοκίου) του εργαζομένου. Ο ανταγωνισμός τείνει να ωθεί τους μισθούς προς την παραγωγικότητα ειδάλλως οι επιχειρήσεις θα βιώνουν ζημίες ανά εργαζόμενο.

Εφόσον ο εργαζόμενος εργάζεται 12 και όχι 13 μήνες τον χρόνο, το δώρο αποτελεί ζημία για την επιχείρηση, διαστρεβλώνει διότι τον απολογισμό εισοδήματος ανά μονάδα εργασίας. Επίσης, αυξάνει τα λειτουργικά κόστη μίας επιχείρησης και μειώνει ταυτόχρονα τα κίνητρα για προσλήψεις. Δεδομένου όμως ότι η ζήτηση για τα προϊόντα μίας επιχείρησης μπορεί να αυξηθεί ή να παραμείνει η ίδια, το βάρος της εργασίας για την κάλυψη της θα πέσει στους ήδη υπάρχοντες εργαζομένους: θα αυξηθούν οι ώρες και ο φόρτος εργασίας.

Κάποιος εδώ θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το ποσό θα διατεθεί από τα κέρδη της εταιρίας, οπότε δεν θα υφίστανται ζημίες οι επιχειρήσεις. Σαφώς, αυτό μπορεί να αληθεύει αλλά δεν έχουν όλες οι εταιρίες κέρδος ανά έτος, πολλές έχουν και ζημίες. Επίσης, τα κέρδη συνήθως επενδύονται (αργά ή γρήγορα) πίσω στην επιχείρηση, οπότε εδώ έχουμε μία εκτροπή πόρων από την υποκειμενικά πιο επωφελή χρήση τους από τον εργοδότη. Το ορατό και το αόρατο. Σαφώς, το εισόδημα των εργαζομένων αυξάνεται, αλλά θυσιάζεται η μελλοντική (ή μέρος) της μελλοντικής επένδυσης στην επιχείρηση κάτι που θα αύξανε την παραγωγικότητα των εργαζομένων και άρα ή την αύξηση των μισθών τους ή την πρόσληψη περισσότερων υπαλλήλων. Πώς ζυγίζουμε κάτι τέτοιο, ειδικά αν εισάγουμε ως μεταβλητή ότι το δώρο των  δεν θα δαπανηθεί απαραίτητα στην αγορά, αλλά μπορεί να αποταμιευθεί;

Τόνωση της αγοράς;

Είδαμε ότι το δώρο στον δημόσιο τομέα δεν τονώνει την αγορά. Στην καλύτερη περίπτωση την αφήνει στα ίδια επίπεδα ή και σε λιγότερα ανάλογα τις επιλογές των ατόμων. Στον ιδιωτικό τομέα το δώρο αποτελεί μεταβίβαση πληρωμών από την παραγωγή στην κατανάλωση. Η παραγωγή όμως στοχεύει στην κατανάλωση το μέλλον. Μία τέτοια μεταβίβαση πληρωμών στερεί πόρους από την παραγωγή (επανεπένδυση κερδών πίσω στην επιχείρηση). Ακόμα και αν τα κέρδη δεν επενδύονταν και γίνονταν αντικείμενο κατανάλωσης από τον εργοδότη, εξαιτίας της εξαναγκαστικής φύσης της μεταβίβασης, δεν πραγματοποιούνται οι στόχοι με την μεγαλύτερη προτεραιότητα γι΄αυτόν. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι θα διατεθεί σε παραγωγή και τι σε κατανάλωση εκ των προτέρων, άρα δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ότι η μεταβίβαση θα αυξήσει το συνολικό όφελος της κοινωνίας.

Δεοντολογική ανάλυση

Δεδομένου ότι η φορολογία αποτελεί ληστεία, τα δώρα και ακόμα και οι μισθοί προς δημόσιους υπαλλήλους αποτελούν κλεπταποδοχή. Οπότε ηθικά η ανάλυση σταματά εδώ για τον δημόσιο τομέα. Στον ιδιωτικό τομέα τώρα, παρόλο που τα χρήματα ναι μεν αφαιρούνται από τον εργοδότη χωρίς να πηγαίνουν στο κράτος, εφόσον εξαναγκάζεται να δώσει χρήματα εκεί που δεν θα τα έδινε άνευ της απειλής με βία, η πράξη αποτελεί εκβιασμό: το κράτος κλέβει για λογαριασμό των εργαζομένων. Αυτό, βεβαίως, έχει άμεση σχέση με την ψηφοθηρία, δεδομένου πως οι εργαζόμενοι αποτελούν την πλειοψηφία έναντι των εργοδοτών. Είναι κι ένας από τους λόγους που επιδεικνύει εμφατικά το οχλοκρατικό πρόσωπο της δημοκρατίας και τον ρόλο της στην διαφθορά των ηθών, καθώς το πολιτικό σύστημα νομιμοποιεί και αποθεώνει την κλοπή κάνοντας έκκληση στην πλειοψηφία.

Σε μία ελεύθερη αγορά, ο εργοδότης έχει κάθε δικαίωμα να δίνει ή να μη δίνει δώρο στους εργαζομένους του ανάλογα με τις συμβάσεις που υπέγραψαν κατά την ανάληψη της θέσης εργασίας. Το κάνει με τα δικά του χρήματα έχοντας θεωρήσει ότι έτσι θα τα αποδώσει σε μία χρήση που μεγιστοποιεί το δικό του υποκειμενικό όφελος με δικό του κόστος. Ο νόμος περί καταβολής δώρου Χριστουγέννων και Πάσχα παραβιάζει, λοιπόν, το δικαίωμα των ατόμων στην ελεύθερη σύμβαση και ως εκ τούτου είναι εγκληματικός. Πέρα, δηλαδή, από την οικονομική ανάλυση, το θέμα για τον φιλελεύθερο είναι καθαρά ηθικό. Στον εργοδότη ποιος θα δώσει δώρο δηλαδή; Έχει το κράτος (και όχι μόνο) το δικαίωμα να εξαναγκάζει άτομα να κάνουν πληρωμές προς άλλα άτομα άνευ της συγκατάθεσή τους; Η απάντηση θα έπρεπε να είναι ένα απλό «όχι».

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα:

  1. Υποθέτουμε πλήρη δαπάνη του δώρου. Είναι αληθές ότι αυτό δε συμβαίνει, καθώς αρκετοί το αποταμιεύουν. Αυτό λίγη σημασία έχει όμως, διότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε εκ των προτέρων τις καταναλωτικές συνήθειες των ατόμων. Είναι πιθανό οι δημόσιοι υπάλληλοι να αποταμιεύσουν περισσότερο από το δώρο από ότι οι φορολογούμενοι, το αντίθετο, ή και το ίδιο. Το επιχείρημα της τόνωσης της αγοράς δεν ευσταθεί από καμία πλευρά