Το κράτος δεν μπορεί να διευθυνθεί σαν επιχείρηση

0
720
Η ποιότητα της ιδιότητας του επιχειρηματία δεν είναι εγγενής στην προσωπικότητα του επιχειρηματία. Είναι εγγενής στη θέση που κατέχει στο πλαίσιο της κοινωνίας της αγοράς. Μόλις ένας επιχειρηματίας διοριστεί επικεφαλής κυβερνητικής υπηρεσίας, δεν είναι πλέον επιχειρηματίας, αλλά γραφειοκράτης, ο κύριος στόχος του οποίου είναι η συμμόρφωση με τους κανόνες και τα διατάγματα.
Η ποιότητα της ιδιότητας του επιχειρηματία δεν είναι εγγενής στην προσωπικότητα του επιχειρηματία. Είναι εγγενής στη θέση που κατέχει στο πλαίσιο της κοινωνίας της αγοράς. Μόλις ένας επιχειρηματίας διοριστεί επικεφαλής κυβερνητικής υπηρεσίας, δεν είναι πλέον επιχειρηματίας, αλλά γραφειοκράτης, ο κύριος στόχος του οποίου είναι η συμμόρφωση με τους κανόνες και τα διατάγματα.

Σε μια επιχείρηση, οι πελάτες πληρώνουν οικειοθελώς το παραγόμενο αγαθό ή την υπηρεσία και η τιμή αγοράς δείχνει ποια αγαθά και υπηρεσίες αξιολογούνται περισσότερο από τους καταναλωτές.

 

Του 

Απόδοση: Ευθύμης Μαραμής

Το κράτος δεν έχει καμία σχέση με επιχειρηματικότητα

Ακούγεται πολλές φορές πως αν διοριστούν άνθρωποι των επιχειρήσεων σε γραφειοκρατικές θέσεις, θα έχουν καλύτερα αποτελέσματα στην διαχείριση τους. Πάμε να δούμε σύντομα τους λόγους για τους οποίους αυτό αποτελεί έναν μύθο.

Η πιο κρίσιμη και ουσιαστική διαφορά μεταξύ κυβέρνησης και επιχειρήσεων σε μια ανταγωνιστική, οικονομία βασισμένη στην αγορά, είναι ότι η κυβέρνηση συλλέγει τα έσοδα της υπό απειλή τιμωρίας , ενώ οι επιχειρήσεις πρέπει να κερδίσουν τα έσοδά τους μέσω εθελοντικών συναλλαγών με πελάτες.

Εάν οι καταναλωτές δεν είναι πρόθυμοι να πληρώσουν μια τιμή για ένα αγαθό ή μια υπηρεσία που επαρκεί για να υπερκαλύψει το κόστος παραγωγής αυτού του προϊόντος, η επιχείρηση θα αποτύχει. Αντίθετα, η κυβέρνηση δεν χρειάζεται να κερδίσει τα έσοδά της από ανθρώπους που εκτιμούν αυτό που λαμβάνουν σε αντάλλαγμα, επιδιώκοντας να υπερκαλύψει το κόστος. Η απειλή βίας είναι το κίνητρο και όχι το αμοιβαίο όφελος που υπάρχει στην εθελοντική συναλλαγή μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτή.

Επιπλέον, η διαχείριση μιας κυβερνητικής γραφειοκρατίας διαφέρει πολύ από αυτή της επιχείρησης. Στο βιβλίο του του 1944 Bureaucracy, ο Αυστριακός οικονομολόγος Ludwig von Mises εκθέτει τις έντονες και αγεφύρωτες διαφορές μεταξύ των δύο.

Ο κύριος στόχος ενός διευθυντή επιχείρησης, τόνισε ο Mises, είναι να έχει κέρδη η επιχείρηση. Αυτό σημαίνει να δημιουργηθούν έσοδα που υπερβαίνουν τα έξοδα. Αυτό είναι πολύ σαφές και μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια. Λόγω αυτής της ευκολίας υπολογισμού, κάθε τμήμα της επιχείρησης μπορεί να υπολογίσει εάν έχει θετική ή αρνητική επίδραση στην συνολική γραμμή παραγωγής της εταιρείας.

Γράφει ο Mises:

«Η μόνη οδηγία που δίνει ο γενικός διευθυντής στους ανθρώπους στους οποίους αναθέτει τη διεύθυνση των διαφόρων τμημάτων, τομέων και υποκαταστημάτων είναι: να αποκομίσουν όσο το δυνατόν περισσότερα κέρδη».

Ως εκ τούτου, ο γενικός διευθυντής δεν χρειάζεται να ασχοληθεί με τις περίπλοκες λεπτομέρειες της διαχείρισης κάθε τμήματος και ακολούθως μπορεί να αναθέσει σε κάθε τμήμα διαχείρισης μεγάλη ανεξαρτησία. Το αποτέλεσμα είναι το πιο σημαντικό όλων και οι τρόποι με τους οποίους θα επιτευχθεί το καλύτερο αποτέλεσμα, είναι στη διακριτική ευχέρεια του διαχειριστή κάθε ξεχωριστού τμήματος.

Η γραφειοκρατία λειτουργεί με διατάγματα χωρίς μέθοδο αξιολόγησης

Συγκρίνετε τώρα αυτό το γεγονός, όπως έκανε ο von Mises, με το ρόλο ενός επαρχιακού κυβερνήτη διορισμένου από έναν βασιλιά. Για να αποτρέψει τον τοπικό κυβερνήτη από τo να επιβάλει τις δικές του αυθαίρετες αποφάσεις και κανόνες, ο βασιλιάς προσπαθεί να περιορίσει τις εξουσίες του κυβερνήτη με την έκδοση οδηγιών και κατευθύνσεων. Η ελεύθερη διακριτική ευχέρεια του τοπικού κυβερνήτη είναι αυστηρά περιορισμένη και αντικαθίσταται από το καθήκον να συμμορφώνεται σε κάτι που μπορεί γρήγορα να εξελιχθεί σε πολυάριθμα περίπλοκα διατάγματα και κώδικες. Το κύριο μέλημα τους, είναι να συμμορφωθούν με τους κανόνες και τις ρυθμίσεις, ανεξάρτητα από το αν είναι λογικοί ή αντίθετοι με την πρόθεση τους. Η πρώτη αρετή του διαχειριστή, είναι να συμμορφώνεται με τους κώδικες και τα διατάγματα. Μετατρέπεται σε γραφειοκράτη.

Επομένως, η γραφειοκρατική διαχείριση καθίσταται πρώτα και κύρια σε συμμόρφωση με τους θεσπισμένους κανόνες – τους κανόνες και τις ρυθμίσεις που μεταβιβάζονται από τα ανώτερα κλιμάκια. Η ατομική διακριτική ευχέρεια και η πρωτοβουλία εξαλείφονται. Μια τέτοια διαδικασία επιτρέπει σε μια συγκεντρωτική αρχή να ενισχύσει τον έλεγχο της σε τεράστιο αριθμό ανθρώπων.

Ενώ ο von Mises χρησιμοποίησε ένα μεσαιωνικό σκηνικό στο παράδειγμά του, τόνισε ότι τέτοια χαρακτηριστικά ορίζουν και το σύγχρονο διοικητικό κράτος. Επιπλέον, η «επιτυχία» στη γραφειοκρατική διαχείριση είναι σχεδόν αδύνατο να οριστεί, διότι δεν υπάρχει κανένας οικονομικός υπολογισμός.

Όπως παρατηρεί ο von Mises:

«Στη δημόσια διοίκηση δεν υπάρχει σχέση μεταξύ εσόδων και δαπανών. Οι δημόσιες υπηρεσίες μόνο ξοδεύουν χρήματα»

Τα έσοδα για τους γραφειοκράτες προέρχονται από τους φόρους, που εισπράττονται μέσω εξαναγκασμού. Δεν υπάρχει τιμή αγοράς για τα «δημόσια» αγαθά και τις υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει τρόπος να γνωρίζουμε ποιες αξιολογούνται περισσότερο. Ο υπολογισμός της αξίας και των αντισταθμισμάτων σε μια κυβερνητική γραφειοκρατία, καθίσταται αδύνατος με οποιαδήποτε οικονομική έννοια.

Σε μια επιχείρηση, ωστόσο, οι πελάτες πληρώνουν οικειοθελώς το παραγόμενο αγαθό ή την υπηρεσία. Η τιμή αγοράς δείχνει ποια αγαθά και υπηρεσίες αξιολογούνται περισσότερο από τους καταναλωτές. Επειδή οι πόροι μπορούν να κατευθύνονται προς εκεί όπου είναι πιο επειγόντως επιθυμητοί, οι σπατάλες μπορούν να ελαχιστοποιηθούν.

Για τους λόγους αυτούς, υποστήριξε ο von Mises, ότι θα ήταν μάταιο να επιδιώξουμε μεταρρυθμίσεις επιλέγοντας ή διορίζοντας επιχειρηματίες ως επικεφαλής κυβερνητικών υπηρεσιών. Όπως γράφει χαρακτηριστικά:

«Η ποιότητα της ιδιότητας του επιχειρηματία δεν είναι εγγενής στην προσωπικότητα του επιχειρηματία. Είναι εγγενής στη θέση που κατέχει στο πλαίσιο της κοινωνίας της αγοράς. Μόλις ένας επιχειρηματίας διοριστεί επικεφαλής κυβερνητικής υπηρεσίας, δεν είναι πλέον επιχειρηματίας, αλλά γραφειοκράτης, ο κύριος στόχος του οποίου είναι η συμμόρφωση με τους κανόνες και τα διατάγματα».

Συμπέρασμα

Οι εκκλήσεις για εξεύρεση κυβερνητικής αποτελεσματικότητας επιλέγοντας ή διορίζοντας ανθρώπους που θα «διευθύνουν τη γραφειοκρατία σαν επιχείρηση» είναι μάταιες. Η γραφειοκρατική διαχείριση προϋποθέτει αναγκαστικά την αυστηρή τήρηση των κανόνων και των καταστατικών, ενώ η ατομική πρωτοβουλία και η δημιουργικότητα εξαλείφονται. Η κεντρική αρχή καταπνίγει την τοπική λήψη αποφάσεων και την διακριτική ευχέρεια. Επιπλέον, η έλλειψη οικονομικού υπολογισμού καθιστά τη σπατάλη αναπόφευκτη.

Οι πολίτες πρέπει να επαγρυπνούν και να καταπολεμούν την διεύρυνση του κράτους, εν μέρει επειδή θέτει μεγαλύτερα τμήματα της κοινωνίας κάτω από γραφειοκρατική διαχείριση με αποτέλεσμα τη σπατάλη των σπανίων πόρων και την πιο αυταρχική εξουσία.

***

 

Αρχικά δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Ludwig von Mises με τίτλο: You Can’t Run a Government «Like a Business»

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε σχετικά με την κυβερνητική παρεμβατικότητα: