Uber και Airbnb: Μία φιλελεύθερη ματιά

0
120
Uber Airbnb

Και στις δύο περιπτώσεις, τόσο της Uber όσο και της Airbnb, το ζήτημα εν τέλει αφορά, στο ποιος και αν μπορεί να έχει απόλυτο έλεγχο ως προς την ιδιοκτησία του. 

του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Όταν προτείνονται οικονομικές παρεμβάσεις από οικονομολόγους και λοιπούς σχολιαστές, αυτομάτως μπορούμε να υποθέσουμε ότι, εφόσον κάνουν τον κόπο να τις προτείνουν, θεωρούνται και «σωστές» ή ηθικές εκ μέρους τους. Ο φιλελευθερισμός αλλά και το πιο ακραιφνές πλαίσιό του, ο Λιμπερταριανισμός, δεοντολογικά έχει και αυτός άποψη περί των παρεμβάσεων. Ας εφαρμόσουμε λοιπόν την Λιμπερταριανή, φιλελεύθερη δεοντολογία στις περιπτώσεις της Uber και της Airbnb.

Uber

Μια συναλλαγή είναι έγκυρη, όταν δεν είναι προϊόν εξαναγκασμού. Εφόσον δύο πλευρές έχουν συναινέσει εθελοντικά σε αυτήν, και εφόσον με αυτήν δεν σκοπεύουν να παραβιάσουν τα αρνητικά δικαιώματα (την ιδιοκτησία δηλαδή) άλλων ατόμων, τότε δεν μας επιτρέπεται να την εμποδίσουμε, καθώς θα παραβιάζαμε την Αρχή μη Επίθεσης. Με άλλα λόγια, ένα συμβόλαιο θανάτου δεν αποτελεί έγκυρη συναλλαγή, εφόσον κάποιος πρόκειται να χάσει τη ζωή του εξαιτίας του, παρότι δολοφόνος και μισθωτής δολοφόνου, έχουν εθελοντικά συνάψει τέτοια συμφωνία.

Τα ίδια ισχύουν και για τις μεταφορές. Εφόσον ένα άτομο δεχτεί μία υπηρεσία μεταφοράς από τον οποιονδήποτε, τότε η παρεμπόδιση της συναλλαγής θα αποτελούσε επιθετική ενέργεια εναντίον και των δύο μερών. Εάν μία εταιρία λοιπόν, ή ακόμα και ιδιώτης με δικό του προσωπικό όχημα θελήσει επαγγελματικά να δέχεται πληρωμές από άτομα που εθελοντικά συμφωνούν στις υπηρεσίες του, τότε δεν μας πέφτει λόγος, και κυρίως δεν πέφτει λόγος στο Κράτος. Η Uber προσπάθησε να κάνει ακριβώς αυτό: να προσφέρει υπηρεσίες εθελοντικά αποδεκτές από τους πελάτες της.

Βέβαια, το ίδιο πράγμα θα μπορούσατε να κάνετε και εσείς με το δικό σας όχημα και θα έπρεπε μάλιστα να μπορείτε να το κάνετε, χωρίς το κράτος να απαιτεί άδεια λειτουργίας εκ μέρους σας. Εφόσον οι συναλλαγές σας θα ήταν εθελοντικές, θα ήταν και έγκυρες. Αντίθετα, οι ενέργειες των συνδικαλιστών ή άλλων ατόμων που θα ασκούσαν επιθετική βία εναντίον των συναλλαγών σας, είναι εγκληματικές και κάθε αυτοάμυνα εναντίον τους θα ήταν δικαιολογημένη ακόμα και αν έφτανε σε χρήση θανάσιμης βίας. Με άλλα λόγια, οι συνδικαλιστές των ταξί που επιτέθηκαν σε υπαλλήλους της Uber είναι εγκληματίες και θα έπρεπε, πρώτον να καταβάλλουν αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκάλεσαν και δεύτερον, να καταδικαστούν σε φυλάκιση ή όποια άλλη ποινή. Επιπλέον, οποιαδήποτε αυτοάμυνα εναντίον τους, ακόμα και η χρήση θανάσιμης βίας εφόσον η ζωή του υπαλλήλου απειλούταν, θα αθωωνόταν σε ένα Λιμπερταριανό δικαστήριο, ως δικαιολογημένη αυτοάμυνα σε προηγουμένως ασκηθείσα επιθετική βία.

Airbnb

Το σημαντικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε εδώ είναι το εξής: σε ποιον ανήκει το σπίτι που τοποθετείται στην πλατφόρμα; Αν η απάντηση που θα δώσουμε είναι ότι ανήκει στον ιδιοκτήτη, τότε η κριτική λήγει εδώ. Είτε μας αρέσει είτε όχι, το σπίτι θα χρησιμοποιηθεί, όπως επιθυμεί ο ιδιοκτήτης τους. Θα ενοικιαστεί και θα πωληθεί σε όποια τιμή αυτός επιθυμεί. Αν βρεθεί εθελοντική πληρωμή για το σπίτι, τότε μιλάμε πάλι για μία έγκυρη συναλλαγή, της οποία η παρεμπόδιση συνιστά και παραβίαση της Αρχής μη Επίθεσης.

Τώρα, αν κάποιος έρθει, όπως για παράδειγμα θέλουν πολλοί να έρθει το κράτος, και ορίσει το που και αν θα νοικιαστεί ή πωληθεί το σπίτι, αυτομάτως καταργούνται δύο στοιχεία που είναι βασικά στον όρο «ιδιοκτησία»: α) ο πρώτος και τελευταίος λόγος για το τι θα γίνει με αυτήν και β) η σφαίρα επιρροής του ιδιοκτήτη της. Εφόσον κάποιος τρίτος ορίζει, εν τέλει, τι θα συμβεί με το σπίτι κάποιου, τότε ο δικαιούχος του σπιτιού παύει να είναι τέτοιος και απλά γίνεται μικρομέτοχος του, χωρίς καμία ικανότητα τροποποίησης της απόφασης.

Επομένως, αν υποστηρίζει κάποιος τον θεσμό της ιδιοκτησίας, μία άποψη που στην ουσία παρακάμπτει τις επιθυμίες του ιδιοκτήτη ως προς τη χρήση της περιουσίας του όπως επιθυμεί, θα λέγαμε ότι τον φέρνει σε μία αντίφαση. Ακόμα και αν θεωρεί ότι έτσι περιορίζει τα προβλήματα που δημιουργεί αυτή η συναλλαγή, το reductio ad absurdum που μπορούμε να κάνουμε είναι το εξής: πολλές συναλλαγές στην αγορά δεν βρίσκουν αποδοχής από τρίτα μέρη. Εφόσον η δική τους ιδιοκτησία δεν παραβιάζεται από αυτές, τότε η δυσφορία τους είναι απλά αισθητική και δεν μας αφορά. Κοινώς: πρόβλημά τους. Και πολλές από τις δικές τους συναλλαγές κάνουν τρίτα άτομα να νιώθουν άσχημα. Αν προσπαθούσαμε να περιορίσουμε αυτή τη δυσφορία, τότε δεν θα υπήρχε αγορά εξ αρχής.

Ποιο είναι το ουσιαστικό ζήτημα;

Και στις δύο περιπτώσεις, τόσο της Uber όσο και της Airbnb, το ζήτημα εν τέλει αφορά, στο ποιος και αν μπορεί να έχει απόλυτο έλεγχο ως προς την ιδιοκτησία του. Ο συνεπής φιλελεύθερος και Λιμπερταριανός προτείνει την προστασία των εθελοντικών συναλλαγών και την μη παρεμπόδισή τους, εφόσον αυτές δεν παραβιάζουν δικαιώματα τρίτων.

Ας κάνουμε όμως μία σημαντική διαπίστωση. Η παράκαμψη των ελεύθερων συναλλαγών στην ουσία αποτελεί και σοσιαλισμό, εφόσον μέρος της ιδιοκτησίας αποκτάται από το κράτος υπό την μορφή τελεσίδικου ελέγχου ως προς τη χρήση της. Οι κομμουνιστές δεν κρύβουν από κανέναν το γεγονός ότι η δική τους μορφή σοσιαλισμού, έχει αυτόν τον σκοπό: την κατάργηση της ιδιοκτησίας ολοσχερώς. Μόνο οι φασίστες και οι εθνικοσοσιαλιστές ακολουθούν έναν τρίτο δρόμο, ήτοι την «ιδιοκτησία στα χαρτιά και όχι επί της ουσίας». Ο φασισμός και ο εθνικοσοσιαλισμός, παρότι, θεωρητικά και νομικά ενέκριναν την ιδιοκτησία σε άτομα, κανονιστικά, με τον νομοθετικό της περιορισμό, την καταργούσαν δίνοντας την εντύπωση πως το άτομο ήταν κύριος επί αυτής, παρόλο που δεν μπορούσε να τη διαθέσει εκεί όπου επιθυμούσε ο ίδιος.

Σαφώς, ο φασισμός και ο εθνικοσοσιαλισμός, ως αριστερές ιδεολογίες είναι φύσει σοσιαλιστικές, και σαφώς έχουν πολλά περισσότερα χαρακτηριστικά πέραν της αφαίρεσης της ουσίας της ιδιοκτησίας. Το ουσιαστικό ζήτημα αφορά στο πόσο κοντά σε αυτά τα δύο συστήματα έρχονται αυτοί που υποστηρίζουν παρεμβάσεις στις εθελοντικές συναλλαγές των ατόμων. Εάν το Κράτος έχει στα χέρια του το κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας και διάθεσης της ιδιωτικής περιουσίας των ατόμων, τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα έχουν πάει περίπατο. Έχουμε εισέλθει σε φασιστικό και εθνικοσοσιαλιστικό σύστημα. Σοσιαλισμός στην πράξη υπό την επίφαση της διατήρησης των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: