Βασικά Οικονομικά: Γιατί δουλεύουμε περισσότερο;

0
933

Υψηλά κεφαλαιοποιημένη εργασία, τηρουμένων των αναλογιών, έχει και μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Ένας εργαζόμενος που σκάβει με φτυάρι και ένας που σκάβει με εκσκαφέα έχουν μεγάλη διαφορά στην παραγωγικότητα τους. Η παραγωγικότητα του δευτέρου είναι μεγαλύτερη, επομένως θα αυξηθεί και ο μισθός του.

Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2018
του Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Όταν είχε χτυπήσει η κρίση των ομολόγων την Ελλάδα το 2009 (ήμουν φοιτητής ακόμα τότε), πέραν της επιστημονικής οικονομικής ανάλυσης περί του θέματος, υπήρχαν και φωνές που ισχυρίζονταν ότι η τεμπελιά των Ελλήνων ήταν μία από της αιτίες της κρίσης. Σε απάντηση, οι αρνητές αυτής της άποψης έφερναν το παρακάτω γράφημα με τις ώρες εργασίας πολιτών διαφόρων κρατών στην Ε.Ε. Ιδού:

Μέσος όρος ωρών εργασίας ανά χώρα της Ε.Ε. Πηγή: ΟΟΣΑ (2013)

Σε αυτό το άρθρο θα δείξουμε ότι οι ώρες εργασίας δεν έχουν κάποια σχέση με την ύπαρξη ή μη τεμπελιάς και, αντ’ αυτού, οφείλονται σε άλλους παράγοντες.

Περί τεμπελιάς

Οι πολλές ώρες εργασίας, δεν επιβεβαιώνουν αλλά ούτε καταρρίπτουν τον ισχυρισμό περί τεμπελιάς. Αυτό που έχει σημασία είναι πόση δουλειά «βγαίνει» σε συγκεκριμένο χρόνο σύμφωνα με τις δυνατότητες κάθε εργασιακού πόστου, τη δυσκολία της εργασίας και πλείστους άλλους παράγοντες που επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Μία στατιστική μελέτη αυτού του είδους δεν αποτελεί παρά ένα ιστορικό στοιχείο για το τι ίσχυε κατά μέσο όρο σε μία οικονομία εκείνη τη δεδομένη στιγμή. Κάποιος θα μπορούσε να εργάζεται πολλές ώρες επειδή είναι εργασιομανής, αλλά κάποιος άλλος να εργάζεται πολλές ώρες, να βρίσκεται δηλαδή στον χώρο της εργασίας του, επειδή ακριβώς είναι ράθυμος και οκνηρός, τόσο, ώστε να χρειάζεται να κάτσει παραπίσω για να ολοκληρώσει τα καθήκοντά του. Με άλλα λόγια, το γράφημα δεν λέει απολύτως τίποτα ως προς την όρεξη για εργασία.

Κατά δεύτερον, η τεμπελιά δεν μπορεί να μετρηθεί με τέτοια εργαλεία. Μόνο ένας τρόπος υπάρχει ώστε να γίνει αυτό: η παραγωγικότητα ενός εργαζομένου να πέσει κάτω από τα επίπεδα μισθού του. Και την παραγωγικότητα κάθε εργαζομένου την γνωρίζει, ή μπορεί να την εκτιμήσει μόνο η εκάστοτε επιχείρηση που τον έχει προσλάβει. Αν αυτή πέσει κάτω από τον μισθό του, μόνο τότε μπορεί να γίνει λόγος για τεμπελιά (αν και δεν είναι μόνο η οκνηρία λόγος πτώσης της παραγωγικότητας).

Γιατί δουλεύουμε παραπάνω;

Τώρα, πρέπει να εξετάσουμε τους λόγους για το ότι δουλεύουμε παραπάνω. Σαφώς, η τεμπελιά μπορεί να είναι ή και να μην είναι παράγοντας ως προς αυτό. Εφόσον δεν μπορούμε να διαπιστώσουμε κάτι τέτοιο, αποκλείουμε την ποσότητα όρεξης για εργασία από την αρχή ως μεταβλητή. Ας δούμε λοιπόν άλλους παράγοντες που επηρεάζουν, αυξάνοντας ή μειώνοντας τις ώρες εργασίας μας.

Κεφαλαιοποίηση ή συσσώρευση κεφαλαίου

Υψηλά κεφαλαιοποιημένη εργασία, τηρουμένων των αναλογιών, έχει και μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Ένας εργαζόμενος που σκάβει με φτυάρι και ένας που σκάβει με εκσκαφέα έχουν μεγάλη διαφορά στην παραγωγικότητα τους. Η παραγωγικότητα του δευτέρου είναι μεγαλύτερη, επομένως θα αυξηθεί και ο μισθός του. Βγάζει περισσότερη δουλειά ανά ώρα, μεγαλύτερο εισόδημα, επομένως χρειάζεται να δουλέψει λιγότερο για να βγάλει τη δουλειά της ημέρας, και του μένουν περισσότερα χρήματα στην άκρη για να μη χρειάζεται να δουλεύει συνεχώς.

Χαμηλά κεφαλαιοποιημένα πόστα έχουν ακριβώς τις αντίθετες επιπτώσεις. Περισσότερος χρόνος εργασίας και μικρότερα εισοδήματα σημαίνουν λιγότερο ελεύθερο χρόνο.

Φορολογία και πληθωρισμός

Εάν ένα άτομο χρειάζεται 1000 ευρώ για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του και βγάζει, ας υποθέσουμε, 200 ευρώ την εβδομάδα, τότε χρειάζεται 5 εβδομάδες για να ικανοποιηθεί πλήρως, υποθέτοντας πλήρη δαπάνη όλου του εισοδήματος του. Αν το κράτος το φορολογήσει με 50% τότε, έχοντας μόνο 100 ευρώ ανά εβδομάδα, θα χρειαστεί 10 εβδομάδες για να καταφέρει τον ίδιο στόχο. Αυτό θα τον αναγκάσει είτε να μειώσει τις δαπάνες του άρα και το βιωτικό του επίπεδο, είτε να αρχίσει να εργάζεται περισσότερο και σκληρότερα, ώστε να καλύψει την χασούρα των 100 ευρώ. Η φορολογία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εχθρούς του μισθωτού. Και δεν υπολογίσαμε καν τους επιπρόσθετους φόρους…

Ίδια επίπτωση έχει και ο πληθωρισμός. Αν κάθε μονάδα χρήματος αγοράζει συνεχώς όλο και λιγότερα αγαθά, θα απαιτούνται περισσότερες ώρες εργασίας για την διατήρηση του εισοδήματος ενός ατόμου ή οικογένειας στα επίπεδα αγοραστικής δύναμης του παρελθόντος. Ο πληθωρισμός στην ουσία λειτουργεί ως «κρυφός» φόρος για όλους τους παραγωγικούς ανθρώπους.

Βασικός μισθός

Εάν η παραγωγικότητα ενός εργαζομένου βρίσκεται κάτω από τα επίπεδα του βασικού μισθού, αυτός δεν θα προσληφθεί στην νόμιμη αγορά. Αντιθέτως, αν μπορέσει και βρει εργασία, αυτή θα βρίσκεται στην μαύρη αγορά. Παρόλο που αυτό είναι μία κάποια λύσις, εργοδότες που είναι πιθανό να παραβιάσουν το νόμο, δεν είναι συνήθως και οι καλύτεροι άνθρωποι για συνεργασία. Θα απαιτούν πολλές ώρες εργασίας, θα δίνουν μικρές αμοιβές και οι συνθήκες μπορεί να μην είναι και οι καλύτερες. Ο εργαζόμενος θα πρέπει να δουλεύει παραπάνω για να συγκεντρώσει εισόδημα και φυσικά να ανέχεται πολλές φορές κακές συμπεριφορές. Ο βασικός μισθός υπό αυτήν την έννοια λειτουργεί ως φόρος προς τον εργαζόμενο χαμηλών δεξιοτήτων και φυσικά τον εκθέτει σε κακούς εργοδότες τις περισσότερες φορές.

Κράτος πρόνοιας

Επεκτείνοντας λιγάκι το παράδειγμα της φορολογίας, ας σκεφτούμε έναν οικογενειάρχη με δύο παιδιά με Χ κόστος ανατροφής τους. Αν αποκτήσει και άλλο παιδί το κόστος θα αυξηθεί, οπότε είτε θα δουλέψει παραπάνω για να το συντηρήσει ή θα θυσιάσει, με τις ίδιες ώρες εργασίας, κάποιο από το εισόδημά του, στερούμενος ο ίδιος για να παρέχει στο παιδί. Το κράτος πρόνοιας επεκτείνει αυτό το σκεπτικό σε κοινωνικό επίπεδο. Δεν δουλεύει κάποιος για τα παιδιά του μόνο αλλά και για δύο και τρεις αγνώστους. Όλη οι κοινωνία γίνεται μία μεγάλη οικογένεια, όπου οι παραγωγικοί άνθρωποι συντηρούν άλλους αναγκαζόμενοι εν τέλει να δουλεύουν περισσότερο.

Μικρός ανταγωνισμός εργοδοτών

Αν και ο εργαζόμενος δεν είναι εντελώς ανήμπορος ακόμα και με υψηλή ανεργία, καθώς μπορεί να χρησιμοποιήσει την παραγωγικότητα του και τα κόστη συναλλαγής από την απόλυση του για να διεκδικήσει καλύτερη αμοιβή, ο μικρός ανταγωνισμός εργοδοτών ζημιώνει τους εργαζομένους καθώς, λόγω λιγότερων εναλλακτικών επιλογών οι πρώτοι μπορεί να μειώσουν τις αμοιβές και να αυξήσουν τις ώρες εργασίας με τις συνέπειες που αναφέραμε παραπάνω. Οι δεύτεροι, μη έχοντας επιλογές θα αναγκαστούν να δεχτούν. Ο ανταγωνισμός πλήττεται από πλήθος κρατικών παρεμβάσεων: φορολογία, κανονιστικές ρυθμίσεις, επιδοτήσεις κοκ.

Μία ενδιαφέρουσα παρατήρηση για την παιδική εργασία

Ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε εδώ ότι, αν τα εισοδήματα των εργαζομένων απαλλοτριώνονται από το κράτος, δημιουργούνται κίνητρα, ώστε οικογένειες να στέλνουν τα παιδιά τους στην αγορά εργασίας (να δουλεύουν σε οικογενειακές επιχειρήσεις, κτήματα ή άλλες δουλειές), καθώς η συμπλήρωση εισοδήματος μπορεί να μην είναι αρκετή μόνο από τις επιπρόσθετες ώρες εργασίας των γονιών. Θα μπορούσαμε δηλαδή να εντοπίσουμε και ενδεχόμενη αύξηση της παιδικής εργασίας λόγω αυτών των απαλλοτριώσεων των εισοδημάτων.

Κλείνοντας

Όλες οι παραπάνω περιπτώσεις, όπως είδαμε, που αυξάνουν, ceteris paribus, τις ώρες εργασίας μας είναι καθαρά προϊόντα της κρατικής παρέμβασης. Πολλοί κατηγορούν τον καπιταλισμό ως σύστημα για αυτά τα φαινόμενα, ενώ αυτά αποτελούν καθαρά σοσιαλιστικές παρεμβάσεις. Αναγκαζόμαστε να δουλεύουμε περισσότερο, διότι έχουμε περισσότερο σοσιαλισμό και όχι περισσότερο καπιταλισμό.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: