Βασικά Οικονομικά: Η εμμονή με την πλήρη απασχόληση

0
840
Απασχόληση
Πλήρη απασχόληση μπορούμε να πετύχουμε και με έναν πόλεμο. Ή ακόμα και με το να βάζουμε δέκα άτομα να βιδώνουν μία βίδα γυρνώντας το κατσαβίδι το καθένα από μία φορά. Δείγμα της...ευφυΐας του Κέυνς...

Ο Χίτλερ προσέφερε πλήρη απασχόληση με ένα τεράστιο πρόγραμμα εξοπλισμών. Ο πόλεμος παρείχε πλήρη απασχόληση για κάθε εμπλεκόμενο έθνος. Η εργατική δουλεία στη Γερμανία είχε πλήρη απασχόληση. Οι φυλακές και οι συμμορίες έχουν πλήρη απασχόληση. Ο εξαναγκασμός μπορεί πάντα να προσφέρει πλήρη απασχόληση.

Του Henry Hazlitt*
Απόδοση και πρόλογος: Μιχάλης Γκουντής

Πρόλογος

Το βιβλίο του Hazlitt «Οικονομικά σε ένα μάθημα» κυκλοφόρησε το 1946, στον απόηχο του New Deal και του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Ήταν η εποχή της πλήρους εφαρμογής των Κεϋνσιανικών διδαχών στην Αμερικανική οικονομία μετά το κραχ του 1929. Ο Hazlitt λοιπόν κρίνει στην ουσία το κυρίαρχο μότο των Κεϋνσιανών που αφορούσε την επίτευξη της πλήρους απασχόλησης. Ως γνωστόν, την ίδια παρατήρηση με εμάς έκανε και ο Hazzlitt: ότι οι Κεϋνσιανοί βλέπουν τον κόσμο…ανάποδα.

Εισαγωγή

Ο οικονομικός στόχος κάθε έθνους, όπως και κάθε ατόμου, είναι να επιτύχει τα μέγιστα αποτελέσματα με τη λιγότερη προσπάθεια. Η όλη οικονομική εξέλιξη της ανθρωπότητας συνίσταται στην αύξηση της παραγωγής διαθέτοντας με την ίδια ποσότητα εργασίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι άρχισαν να βάζουν φορτία στις πλάτες μουλαριών αντί για τις δικές τους. Ότι συνέχισαν στο να εφεύρουν τον τροχό και το βαγόνι, το τρένο και το μηχανοκίνητο φορτηγό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν την εφευρετικότητα τους για να αναπτύξουν πάμπολλες εφευρέσεις εξοικονόμησης εργασίας.

Όλα αυτά είναι τόσο στοιχειώδη που κάποιος θα ντρεπόταν να τα πει, αν δεν ήταν συνεχώς εξαπατημένος από εκείνους που υιοθετούν και κυκλοφορούν τα νέα συνθήματα. Σε εθνικό επίπεδο, αυτή η πρώτη αρχή σημαίνει ότι ο πραγματικός στόχος μας είναι να μεγιστοποιήσουμε την παραγωγή. Με αυτόν τον τρόπο, η πλήρης απασχόληση (δηλαδή η απουσία ανεργίας) γίνεται απαραίτητο παραπροϊόν. Αλλά η παραγωγή είναι ο σκοπός, η απασχόληση απλώς το μέσο. Δεν μπορούμε να έχουμε συνεχώς την μέγιστη παραγωγή χωρίς πλήρη απασχόληση. Αλλά μπορούμε πολύ εύκολα να έχουμε πλήρη απασχόληση χωρίς μέγιστη παραγωγή.

Πλήρη απασχόληση μας δίνει και ο πόλεμος και ο εξαναγκασμός

Οι πρωτόγονες φυλές είναι ρακένδυτες, τροφοδοτούνται και στεγάζονται άθλια, αλλά δεν υποφέρουν από ανεργία. Η Κίνα και η Ινδία (σ.σ. το βιβλίο γράφτηκε το 1946) είναι ασύγκριτα φτωχότερες από εμάς, αλλά το βασικό πρόβλημα από το οποίο υποφέρουν είναι οι πρωτόγονες μέθοδοι παραγωγής (οι οποίες είναι ταυτόχρονα αιτίες και συνέπειες της έλλειψης κεφαλαίου) και όχι η ανεργία. Τίποτα δεν είναι ευκολότερο να επιτευχθεί από την πλήρη απασχόληση, αφού διαχωριστεί από τον στόχο της πλήρους παραγωγής και ληφθεί ως αυτοσκοπός. Ο Χίτλερ προσέφερε πλήρη απασχόληση με ένα τεράστιο πρόγραμμα εξοπλισμών. Ο πόλεμος παρείχε πλήρη απασχόληση για κάθε εμπλεκόμενο έθνος. Η εργατική δουλεία στη Γερμανία είχε πλήρη απασχόληση. Οι φυλακές και οι συμμορίες έχουν πλήρη απασχόληση. Ο εξαναγκασμός μπορεί πάντα να προσφέρει πλήρη απασχόληση.

Ωστόσο, οι νομοθέτες μας δεν παρουσιάζουν νομοσχέδια πλήρους παραγωγής στο Κογκρέσο, αλλά νομοσχέδια πλήρους απασχόλησης. Ακόμη και οι επιτροπές επιχειρηματιών προτείνουν «Επιτροπή για την Πλήρη Απασχόληση», όχι για την Πλήρη Παραγωγή, ούτε για την Πλήρη Απασχόληση και την Πλήρη Παραγωγή. Παντού τα μέσα ανάγονται ως σκοπός και ο ίδιος ο σκοπός ξεχνιέται.

Ένας κόσμος…ανάποδα

Οι μισθοί και η απασχόληση συζητούνται σαν να μην είχαν σχέση με την παραγωγικότητα και την παραγωγή. Υποθέτοντας ότι υπάρχει μόνο ένα δεδομένο ποσό εργασίας που πρέπει να γίνει, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι μια εβδομάδα τριάντα ωρών θα προσφέρει περισσότερες θέσεις εργασίας και κατά συνέπεια θα είναι προτιμότερη από μια εβδομάδα σαράντα εργάσιμων ωρών. Οι εκατοντάδες πρακτικές επιμερισμού εργασίας των εργατικών συνδικάτων γίνονται παραπλανημένα ανεκτές. Όταν ένας γραφειοκράτης απειλεί να θέσει εκτός λειτουργίας έναν ραδιοφωνικό σταθμό, εκτός αν απασχολεί διπλάσιο αριθμό μουσικών από αυτόν που χρειάζεται, έχει την υποστήριξη ενός μέρος του κοινού, γιατί τελικά απλώς προσπαθεί να δημιουργήσει θέσεις εργασίας.

Όταν είχαμε το WPA μας (σ.σ. Διοίκηση Προόδου έργων, γραφειοκρατικός οργανισμός του New Deal), θεωρήθηκε ένα σημάδι ιδιοφυΐας για τους διαχειριστές να επινοήσουν έργα που απασχολούσαν τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων σε σχέση με την αξία του έργου που θα πραγματοποιούταν. Με άλλα λόγια, έργα όπου η εργασία ήταν λιγότερο αποδοτική.

Δείτε σχετικά: Θα χάσουμε τις δουλειές μας λόγω της τεχνολογικής αυτοματοποίησης;

Θα ήταν πολύ καλύτερα, εάν έπρεπε αναγκαστικά να επιλέξουμε, να επιλέγαμε τη μέγιστη παραγωγή με ένα μέρος του πληθυσμού να υποστηρίζεται μέσω της πρόνοιας αντί για την «πλήρη απασχόληση» μέσω τόσο πολλών μέτρων επιμερισμού εργασιών. Η πρόοδος του πολιτισμού σήμανε τη μείωση της απασχόλησης και όχι την άνοδό της. Είναι επειδή έχουμε γίνει ολοένα και πιο πλούσιοι ως έθνος που καταφέραμε ουσιαστικά να εξαλείψουμε την παιδική εργασία, να καταργήσουμε την αναγκαιότητα εργασίας για πολλούς από τους ηλικιωμένους και να καταστήσουμε περιττό για εκατομμύρια γυναίκες να βρουν δουλειά. Ένα πολύ μικρότερο ποσοστό του αμερικανικού πληθυσμού πρέπει να εργαστεί από αυτό, για παράδειγμα, της Κίνας ή της Ρωσίας.

Συνοψίζοντας

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι κατά πόσον θα υπάρχουν 50.000.000 ή 60.000.000 δουλειές στην Αμερική το 1950, αλλά πόσο θα παράγουμε και ποιο θα είναι, κατά συνέπεια, το βιοτικό μας επίπεδο. Το πρόβλημα της διανομής του πλούτου, επί του οποίου τίθεται όλο το βάρος σήμερα, επιλύεται πολύ πιο εύκολα, όσο περισσότερος πλούτος υπάρχει για να διανεμηθεί. Μπορούμε να ξεκαθαρίσουμε τη σκέψη μας, αν θέσουμε την κύρια έμφαση εκεί που ανήκει: σε πολιτικές που θα μεγιστοποιήσουν την παραγωγή.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε επίσης:

 

* Το κείμενο αποτελεί απόδοση του δέκατου κεφαλαίου του βιβλίου του Henry Hazlitt «Economics in One lesson» (1946), με τίτλο «The fetish of full employment». Στα ελληνικά έχει μεταφραστεί από τον Νίκο Ρώμπαπα, Εκτελεστικό Διευθυντή του ΚΕΦίΜ και κυκλοφορεί ήδη η δεύτερη έκδοση από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.