Βασικά Οικονομικά: Περισσότερο χρήμα δεν συνεπάγεται και περισσότερο πλούτο

0
808
Πλούτος
"Τα χρήματα, καθαυτά, δεν μπορούν να καταναλωθούν και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα ως συντελεστές παραγωγής στην παραγωγική διαδικασία. Συνεπώς, τα χρήματα αυτά καθαυτά είναι μη παραγωγικά. Είναι νεκρό απόθεμα και δεν παράγουν τίποτα". - Murray Rothbard

…ο πραγματικός πλούτος που παράγεται, μπορεί να μην επαρκεί για να στηρίξει την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Μόλις συμβεί αυτό, η ψευδαίσθηση της χαλαρής νομισματικής πολιτικής διαλύεται. Η πραγματική οικονομική ανάπτυξη αρχίζει και συρρικνώνεται…

του Frank Shostak 
Money Pumping Works – Until It Doesn’t
Απόδοση: Μιχάλης Γκουντής

Εισαγωγή

Σύμφωνα με τους περισσότερους οικονομικούς εμπειρογνώμονες, όταν μια οικονομία πέφτει σε ύφεση, η κεντρική τράπεζα μπορεί να την βγάλει από την ύφεση μέσω της αύξησης της ποσότητας χρημάτων. Αυτός ο τρόπος σκέψης συνεπάγεται ότι το τύπωμα χρήματος θα αυξήσει το μέγεθος της οικονομικής ανάπτυξης. Πράγματι, τα αμερικανικά ιστορικά στοιχεία υποτίθεται ότι δείχνουν ότι η «χαλαρή» χρηματοπιστωτική πολιτική φαίνεται να λειτουργεί. Για παράδειγμα, κατά μέσο όρο μεταξύ του 1970 και του 2018 χρειάστηκαν περίπου 11 μήνες μετά από την αύξηση της προσφοράς χρήματος ώστε να ακολουθήσει αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης της βιομηχανικής παραγωγής. 1

Γιατί δεν τυπώνουμε άπειρο χρήμα για να πλουτίσουμε;

Το ερώτημα είναι πώς είναι δυνατό αυτό; Σε τελική ανάλυση, εάν η εκτύπωση χρήματος μπορεί να μεγεθύνει την οικονομία, τότε γιατί να μην αρχίσουμε να τυπώνουμε άπειρο χρήμα για να δημιουργήσουμε τεράστια οικονομική ανάπτυξη; Με αυτόν τον τρόπο, οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να έχουν δημιουργήσει μια αιώνια ευημερία για κάθε άτομο στον πλανήτη. Για τους περισσότερους σχολιαστές, η άνοδος της ύφεσης οφείλεται σε απροσδόκητα γεγονότα, όπως οι διαταραχές που απομακρύνουν την οικονομία από μια τροχιά σταθερής οικονομικής ανάπτυξης. Οι κλονισμοί, ισχυρίζονται, αποδυναμώνουν την οικονομία, δηλαδή προκαλούν χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη.

Μια πιθανή εξήγηση έγκειται στο γεγονός ότι, κατά κανόνα, η ύφεση προκύπτει ως αποτέλεσμα της μείωσης του ρυθμού αύξησης της προσφοράς χρήματος. Συνήθως αυτό συμβαίνει ως απάντηση σε μια αυστηρότερη πολιτική της κεντρικής τράπεζας. Διάφορες δραστηριότητες που προέκυψαν από το προηγούμενο ισχυρό ρυθμό αύξησης των χρημάτων (συνήθως ως αποτέλεσμα της χαλαρής νομισματικής πολιτικής των κεντρικών τραπεζών) υπόκεινται σε πιέσεις. Αυτές οι δραστηριότητες δεν μπορούν να υποστηριχθούν, επιβιώνουν λόγω της υποστήριξης που παρέχει η αύξηση της προσφοράς χρήματος. Η αύξηση των χρημάτων μεταφέρει σε αυτές τις δραστηριότητες πραγματικό πλούτο που παράγεται από άλλες. Κατά συνέπεια, αυτό αποδυναμώνει αυτές τις δραστηριότητες, δηλαδή τις δραστηριότητες που δημιουργούν πραγματικό πλούτο.

Μια αυστηρότερη στάση και μια επακόλουθη πτώση του ρυθμού αύξησης του χρήματος υπονομεύει διάφορες μη παραγωγικές δραστηριότητες και αυτό αποτελεί την ουσία της ύφεσης. Δεδομένου ότι οι μη παραγωγικές δραστηριότητες δεν μπορούν να υποστηριχθούν, μιας και δεν είναι κερδοφόρες, μόλις μειωθεί ο ρυθμός αύξησης της προσφοράς χρήματος, οι δραστηριότητες αυτές αρχίζουν να επιδεινώνονται. (Η πτώση του ρυθμού αύξησης των χρημάτων σημαίνει ότι οι μη παραγωγικές δραστηριότητες αποκόπτονται από την πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους). Επομένως, η ύφεση δεν αφορά την αποδυνάμωση της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά τις εκκαθαρίσεις διαφόρων μη παραγωγικών δραστηριοτήτων που προέκυψαν από την αύξηση της προσφοράς χρήματος.

Γιατί η μέτρηση του ΑΕΠ μας οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα;

Η οικονομική ανάπτυξη παρουσιάζεται από τους κυβερνητικούς οργανισμούς στατιστικών, με βάση τα στοιχεία για τις νομισματικές δαπάνες, όπως το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) και η βιομηχανική παραγωγή. Αυτοί οι δείκτες σχεδιάζονται σύμφωνα με το σκεπτικό ότι οι δαπάνες ισοδυναμούν με το εισόδημα. Συνεπώς οι περισσότερες δαπάνες οδηγούν σε υψηλότερο εθνικό εισόδημα και με τη σειρά του σε υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη.

Με αυτή τη λογική, η αυστηρότερη νομισματική στάση της Κ.Τ. οδηγεί σε βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη. Αντιθέτως, η αύξηση της προσφοράς χρήματος οδηγεί σε υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη. (Ο ισχυρότερος ρυθμός αύξησης της προσφοράς χρήματος οδηγεί σε αυξημένο ρυθμό δαπανών.) Όσον αφορά το ΑΕΠ, αυτό οδηγεί την αύξηση του συνολικού εισοδήματος στην οικονομία και κατά συνέπεια τον υψηλότερο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ.

Προτείνουμε ότι στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η αύξηση της προσφοράς χρήματος αποδυναμώνει την ικανότητα των παραγωγών του πλούτου να αναπτύξουν την οικονομία, ενώ η μείωση του ρυθμού αύξησης της προσφοράς χρήματος ενισχύει την ικανότητα ανάπτυξης της. (Σημειώστε ότι η αύξηση της προσφοράς χρήματος συνεπάγεται την ανταλλαγή του «τίποτα» με «κάτι» 2)

Μόλις η κεντρική τράπεζα αυξήσει το ρυθμό προσφοράς χρημάτων για την άρση της οικονομίας από μια ύφεση, αυτό θα σημάνει την αρχή του θανάτου διαφόρων παραγωγικών δραστηριοτήτων. Επίσης δημιουργεί νέες μη παραγωγικές δραστηριότητες. Το αποτέλεσμα της επονομαζόμενης οικονομικής ανάπτυξης δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια ενίσχυση των καταναλωτών πλούτου εις βάρος των παραγωγών πλούτου. Όλα αυτά υπονομεύουν τη διαδικασία δημιουργίας πλούτου και αποδυναμώνουν την πραγματική οικονομική ανάπτυξη.

Η παραγωγή πραγματικού πλούτου οδηγεί σε οικονομική ευημερία

Ανεξάρτητα από το αν μια δραστηριότητα είναι παραγωγική ή μη παραγωγική, σε κάθε χρονική στιγμή ο αριθμός και το μέγεθος όλων των δραστηριοτήτων που μπορούν να αναληφθούν καθορίζεται από το διαθέσιμο ποσό πραγματικού πλούτου. Από αυτό, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο συνολικός ρυθμός αύξησης των παραγωγικών και μη παραγωγικών δραστηριοτήτων στο σύνολό τους καθορίζεται από το ρυθμό επέκτασης του συνόλου των πραγματικών περιουσιακών στοιχείων.

Παρατηρήστε ότι αυτό συμβαίνει αντίθετα με το πλαίσιο του ΑΕΠ, όπου ο ρυθμός της νομισματικής δαπάνης, δηλαδή η αύξηση της ποσότητας του χρήματος, ορίζει τη λεγόμενη οικονομική ανάπτυξη. Αυτό όμως δεν έχει νόημα. Εξάλλου, τα άτομα, είτε σε παραγωγικές είτε μη παραγωγικές δραστηριότητες, πρέπει να έχουν πρόσβαση σε πραγματικό πλούτο για να διατηρήσουν τη ζωή και την ευημερία τους. Σημειώστε ότι τα χρήματα δεν μπορούν να στηρίξουν άτομα, μπορούν να εκπληρώσουν μόνο το ρόλο του μέσου ανταλλαγής 3.

Σύμφωνα με τον Murray Rothbard:

«Τα χρήματα, καθαυτά, δεν μπορούν να καταναλωθούν και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα ως συντελεστές παραγωγής στην παραγωγική διαδικασία. Συνεπώς, τα χρήματα αυτά καθαυτά είναι μη παραγωγικά. Είναι νεκρό απόθεμα και δεν παράγουν τίποτα». 4

 

Όσο οι παραγωγοί πλούτου μπορούν να παράγουν αρκετό πραγματικό πλούτο για να στηρίξουν παραγωγικές και μη παραγωγικές δραστηριότητες, οι χαλαρές νομισματικές πολιτικές θα φανούν επιτυχείς. (Ισοδύναμα, οι χαλαρές δημοσιονομικές πολιτικές είναι παρόμοιες με την χαλαρή πολιτική χρήματος, καθώς υποβαθμίζουν και τους παραγωγούς πλούτου.)

Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να προκύψει μια κατάσταση, όπου δεν υπάρχουν αρκετοί παραγωγοί πλούτου λόγω της συνεχιζόμενης χαλαρής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. (Οι παραγωγοί πλούτου έχουν υποστεί σοβαρές ζημίες από αυτές τις επαναλαμβανόμενες χαλαρές πολιτικές με την πάροδο του χρόνου.) Η συνέπεια αυτού είναι ότι ο πραγματικός πλούτος που παράγεται, μπορεί να μην επαρκεί για να στηρίξει την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Μόλις συμβεί αυτό, η ψευδαίσθηση της χαλαρής νομισματικής πολιτικής διαλύεται. Η πραγματική οικονομική ανάπτυξη αρχίζει και συρρικνώνεται.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης να αυξήσει τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ αυξάνοντας τις δικές της δαπάνες θα αποτύχει επίσης, εάν μειωθεί η προσφορά πραγματικού πλούτου. Αφού όλες οι κυβερνητικές δραστηριότητες απαιτούν επίσης πραγματικό πλούτο. (Να θυμάστε κάθε δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το αν είναι παραγωγική ή μη παραγωγική, πρέπει να χρηματοδοτηθεί κάπως). Εάν η κυβέρνηση επιμείνει στην επιθετική στάση της, αυτό θα κάνει τα πράγματα πολύ χειρότερα. (Θα στερήσει χρηματοδότηση από δραστηριότητες που παράγουν πλούτο.)

Ομοίως, εάν η κεντρική τράπεζα επρόκειτο να επιταχύνει τη νομισματική επέκταση της, ενώ η πηγή του πραγματικού πλούτου μειωνόταν, τίθεται σε κίνδυνο η πραγματική παραγωγή πλούτου. Οι οικονομικοί σχολιαστές που υπερασπίζονται τη χρηματοπιστωτική επέκταση ως τρόπο αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας, στην ουσία ισχυρίζονται ότι μπορούν από το «τίποτα» να δημιουργήσουν «κάτι».

Από αυτό, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι δεν υπάρχουν πολιτικές τέτοιες που θα τονώσουν την οικονομία. Ούτε η κεντρική τράπεζα ούτε η κυβέρνηση μπορούν να αναπτύξουν την οικονομία. Όλες αυτές οι διεγερτικές πολιτικές αφορούν μόνο την αναδιανομή του πραγματικού πλούτου από τους παραγωγούς πλούτου σε μη παραγωγικές δραστηριότητες. Αυτές οι πολιτικές ενθαρρύνουν την κατανάλωση που δεν υποστηρίζεται από την πραγματική παραγωγή.

Συμπέρασμα: ο πλούτος δεν είναι αποτέλεσμα του χρήματος

Η αποκαλούμενη οικονομική ανάπτυξη ανταποκρινόμενη στην χαλαρή νομισματική πολιτική αντικατοπτρίζει απλώς τον ρυθμό αύξησης των νομισματικών δαπανών και όχι την πραγματική οικονομική ανάπτυξη. Δεδομένου ότι οι οικονομικοί δείκτες, όπως το ΑΕΠ και η βιομηχανική παραγωγή, αντικατοπτρίζουν τις νομισματικές δαπάνες, όσο περισσότερα χρήματα θα τυπωθούν από την Κ.Τ., τόσο μεγαλύτερη θα είναι η επονομαζόμενη οικονομική ανάπτυξη. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, μπορεί να προκύψει μια κατάσταση, όπου δεν υπάρχουν αρκετοί παραγωγοί πλούτου λόγω της συνεχιζόμενης χαλαρής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, η οποία διαβρώνει την ικανότητά τους να παράγουν πραγματικό πλούτο. Κατά συνέπεια, ο πραγματικός πλούτος που παράγεται μπορεί να μην είναι αρκετά μεγάλος για να στηρίξει την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Σε αυτή την κατάσταση, ούτε η χαλαρή νομισματική πολιτική ούτε η χαλαρή δημοσιονομική πολιτική μπορούν να «λειτουργήσουν».

***

 

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα:

 

  1.  Αυτή η συσχέτιση βασίζεται στη μέτρηση της βιομηχανικής παραγωγής και της προσφοράς χρήματος με τη χρήση του μέτρου «Aυστριακή Μέτρηση προσφοράς χρήματος«.
  2. Τα νέα χρήματα που εισέρχονται στην αγορά δεν έχουν αντίκρυσμα σε προπαραχθέντα αγαθά. Αυτός που λαμβάνει τα νέα χρήματα δεν έχει παράξει κάποιο αγαθό έναντι αυτών. Έλαβε «κάτι» για το «τίποτα».
  3. Το χρήμα δεν τρώγεται, δεν πίνεται. Δεν μπορεί αυτούσιο να κάνει κάποιον πιο πλούσιο.
  4. Murray N. Rothbard, Man Economy and State (Ludwig von Mises Institute, Alabama, 1962), σελ. 765