Βασικά Οικονομικά: Σπανιότητα και κλίμακες προτιμήσεων

0
823
Σπανιότητα

Η σπανιότητα πόρων είναι ο θεμελιώδης λίθος των οικονομικών. Χωρίς αυτόν, κανένας οικονομικός συλλογισμός δε θα είχε νόημα και καμία εφαρμογή στην πραγματικότητα. Αν οι πόροι μας ήταν άπειροι (εκτός από το σώμα μας), δε θα υπήρχε λόγος για ιεράρχηση επιθυμιών, ή ακόμα καλύτερα, τα κόστη ευκαιρίας θα ήταν απλά σχεδόν μηδενικά

 
του Ευθύμη Μαραμή και Μιχάλη Γκουντή

Εισαγωγή

Οι επιθυμίες ενός ανθρώπου μπορούν να είναι αμέτρητες, ωστόσο είναι αδύνατο να ικανοποιηθούν όλες. Τουλάχιστον όχι ταυτόχρονα.

Η ανωτέρω πρόταση απεικονίζει επαρκώς τον αυταπόδεικτο ορισμό της σπανιότητας, ενός θεμελιώδους οικουμενικού νόμου των οικονομικών. Ακολουθώντας πραξεολογικά τον νόμο της σπανιότητας, προκύπτει αμέσως μετά η κατ’ αναγκαιότητα κατάταξη των ατομικών προτιμήσεων. Για να το πούμε πιο απλά, κάθε φορά που επιλέγουμε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση δράσης, την ίδια στιγμή εγκαταλείπουμε τις εναλλακτικές. Ως εκ τούτου, μπορούμε να συμπεράνουμε πως ανάλογα με τα μέσα που διαθέτει ένα άτομο, προκύπτουν περισσότερες ή λιγότερες διαθέσιμες επιλογές.

Το άτομο τείνει να εξυπηρετεί τις πιο επείγουσες ανάγκες του – για παράδειγμα την διατροφή, την στέγαση, την ένδυση κ.λ.π. και κατόπιν να απελευθερώνει πόρους προς δευτερεύουσες επιλογές, ανάλογα με την αξιακή του κλίμακα. Κάτι τέτοιο το συμπεραίνουμε κατά τη δράση του. Κάθε δεδομένη στιγμή που το άτομο επιλέγει κάτι, είναι ταυτόχρονα αληθές ότι, η εκάστοτε πράξη εξυπηρετούσε την κάλυψη μίας ανάγκης που βρισκόταν στην κορυφή της αξιακής του κλίμακας τη δεδομένη στιγμή.

Γιατί το αξίωμα της σπανιότητας είναι σημαντικό

Η σπανιότητα πόρων είναι ο θεμελιώδης λίθος των οικονομικών. Χωρίς αυτόν, κανένας οικονομικός συλλογισμός δε θα είχε νόημα και καμία εφαρμογή στην πραγματικότητα. Αν οι πόροι μας ήταν άπειροι (εκτός από το σώμα μας), δε θα υπήρχε λόγος για ιεράρχηση επιθυμιών, ή ακόμα καλύτερα, τα κόστη ευκαιρίας θα ήταν απλά σχεδόν μηδενικά. Αυτή η διαπίστωση είναι εξαιρετικής σημασίας για ακόμα έναν λόγο.

Αυτός ο λόγος έχει να κάνει με την κρατική παρέμβαση. Οι δωρεάν παροχές και υπηρεσίες εκ μέρους του κράτους, δεδομένης της ικανότητας του να αφαιρεί πόρους από την ιδιωτική οικονομία, φαινομενικά χωρίς όριο, δίνουν την εντύπωση ότι υπάρχει αφθονία πόρων. Αυτή είναι και η απάτη που το κράτος γεννάει εις βάρος των πολιτών του. Αφθονία δεν υφίσταται σε έναν κόσμο πεπερασμένων πόρων. Το κράτος προσπαθεί να παλέψει με την πραγματικότητα. Όσο πιο δύσκολο γίνεται αυτό, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα. Το κόστος της κρατικής παρεμβατικότητας το πληρώνουμε καθημερινά με ελλείψεις προσωπικού, ουρές αναμονής και όλα τα γνωστά προβλήματα-παθογένειες της κρατικής λειτουργίας.

Ηθικές και οικονομικές συνέπειες της κρατικής αυθαιρεσίας 

Όταν η κυβέρνηση αφαιρεί πόρους από το άτομο μέσω της φορολογίας, την ίδια στιγμή στερεί και τις οικονομικές επιλογές του. Όσο λιγότερα μέσα απομένουν στο άτομο, τόσο στενεύουν τα περιθώρια του στην προσωπική του κατανάλωση και στην επένδυση. Η ευημερία του ατόμου πλήττεται ως εκ τούτου, κάτι το οποίο είναι αυτονόητο. Ωστόσο, υπάρχουν οικονομικοί αναλυτές οι οποίοι υποστηρίζουν πως οι κρατικές δαπάνες ευνοούν την οικονομία. Αυτός ο ισχυρισμός αντιμετωπίζει ανυπέρβλητα εμπόδια τόσο από πραξεολογικής άποψης όσο και από εμπειρικής.

Πολλοί ισχυρίζονται πως οι πόροι που αποσπώνται από το άτομο, επιστρέφονται ανταποδοτικά, καθώς ούτως η άλλως χρειάζεται τις υπηρεσίες οι οποίες απορροφούν τα χρήματα του. Αυτή είναι μια εσφαλμένη θεώρηση. Ακόμα και να λαμβάνει κάποιες από τις υπηρεσίες που παρέχει το κράτος (για παράδειγμα, παιδεία, υγεία, ασφάλεια) ωστόσο δεν έχει την επιλογή της απόρριψης, της διαπραγμάτευσης και της αποτίμησης αυτών των υπηρεσιών. Είναι δεδομένο πως στην αγορά, οι ίδιες υπηρεσίες θα ήταν ποιοτικότερες φτηνότερες και σε μεγαλύτερη αφθονία. Πέραν αυτού, υπάρχει η περίπτωση, όπου το άτομο δεν χρησιμοποιεί καμία από τις προαναφερθείσες υπηρεσίες, τις οποίες ωστόσο πληρώνει.

Συμπέρασμα

Όταν δεν λαμβάνονται υπόψη οι προτιμήσεις και οι κλίμακες προτεραιότητας των ατόμων σε μία οικονομία, αυτή η οικονομία θα έχει συνεχώς προβλήματα κατανομής κεφαλαίων και εργασίας. Διότι σύμφωνα με αυτές τις προτιμήσεις, παράγονται αγαθά και υπηρεσίες σε μία αγορά και κατόπιν τίθενται σε ελεύθερη επιλογή για τους καταναλωτές. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των πόρων αφενός και η μέγιστη δυνατή ευημερία των ανθρώπων αφετέρου με χρήση τους στις πιο επείγουσες και πολύτιμες ανάγκες τους.

Η ορθή αντιμετώπιση της σπανιότητας και των ατομικών προτιμήσεων, μπορεί να πραγματοποιηθεί με την ιδιωτικοποίηση όσο το δυνατόν περισσοτέρων υπηρεσιών. Συμπεριλαμβανομένων της υγείας, της παιδείας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης.

***

Βρίσκετε ενδιαφέροντα τα άρθρα στην «Ελεύθερη Αγορά»; Εκτιμάτε την προσπάθεια μας; Κάντε τώρα μια δωρεά 5 ευρώ και ενισχύστε μας.





Διαβάστε περισσότερα: